I SA/Po 135/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan /spr./ Sędziowie NSA Janusz Ruszyński as.sąd. WSA Katarzyna Nikodem Protokolant: st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 r. oddala skargę. /-/ K. Nikodem /-/ G. Gorzan /-/ J. Ruszyński Decyzją z dnia [...] Nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy, po ponownym rozpoznaniu sprawy, na podstawie art. 21 § 1 pkt 2 i § 5 i art. 207 Ordynacji podatkowej oraz art. 2, 3, 4, 5 i 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) oraz uchwały Rady Miejskiej K. z dnia 12 grudnia 2002 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na 2003 rok ustalił A.M. podatek od nieruchomości za rok 2003 w kwocie [...] zł, biorąc za podstawę powierzchnię użytkową [...] m² budynku letniskowego i stawkę 5,78 zł za 1 m², oraz powierzchnię gruntów pozostałych [...] m² wg stawki 0,11 za 1 m². Ustalono, że A. M. w nieruchomości o pow. [...] m² w L. przy ul. [...], na której znajduje się budynek mieszkalny o pow. [...] m², budynek związany z prowadzeniem działalności gospodarczej (Kancelaria Adwokacka z żoną) o pow. [...] m², z której opłaca podatek od nieruchomości, zaspokaja podstawowe potrzeby mieszkaniowe rodziny oraz wykonuje pracę zawodową, natomiast w budynku letniskowym w C., oddalonym ok. 40 km od L. przebywa po kilka miesięcy w okresach urlopowych wiosenno-letnich oraz po kilka dni w okresach jesienno-zimowych. Chociaż budynek letniskowy wyposażony jest w urządzenia i media, jak budynek mieszkalny, jednak służy do wypoczynku w czasie wolnym od pracy. Podstawowe natomiast potrzeby mieszkaniowe podatnika i osób mu bliskich zaspokajane są w domu mieszkalnym w L., którego powierzchnia jest dwukrotnie większa od budynku letniskowego. Z tych względów od budynku letniskowego w myśl § 1 pkt 2 lit. e uchwały Rady Miejskiej K. z dnia 12 grudnia 2002 r. należało naliczyć podatek od nieruchomości wg stawki dla budynków pozostałych – budynków letniskowych wg stawki 5,78 zł za 1 m², gdy stawka od budynków mieszkalnych została ustalona w wysokości 0,51 zł. od 1 m² powierzchni użytkowej. W odwołaniu od powyższej decyzji podatnik zarzucił naruszenie prawa przez ustalenie podatku od nieruchomości na poziomie właściwym dla innych budynków, zamiast właściwym budynkom mieszkalnym. W ocenie podatnika przyjęto nielegalne kryterium zaspokajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych podatnika, jako kwalifikujące budynek do budynków mieszkalnych, gdy tymczasem zaspokajanie potrzeb wypoczynku podatnika i rodziny jest zaspokojeniem potrzeby podstawowej podatnika. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zawiera przepisów, w oparciu o które można zdefiniować budynek letniskowy, jako nie mieszczący się w kategorii budynków mieszkalnych. Decyzja organu I instancji narusza także konstytucyjnie zagwarantowane prawo obywatela do wypoczynku, którego realizacja nie jest ograniczona do wypoczynku w jednym tylko budynku oraz Europejską Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, zakazującą rozszerzającej wykładni obowiązków obywatelskich i ograniczeń praw obywatelskich. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Podzielając stanowisko organu I instancji co do zaspokajania przez podatnika w budynku letniskowym w C. potrzeb rekreacji i wypoczynku w odróżnieniu od zaspokajania potrzeb mieszkaniowych w budynku mieszkalnym, obejmujących zamiar stałego lub długotrwałego przebywania pod oznaczonym adresem z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych oraz uczynienia z tego miejsca ośrodka osobistych interesów, organ odwoławczy nadto zwrócił uwagę na fakt, że w świetle znowelizowanej od 2003 r. ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przy zaliczeniu danego budynku do kategorii budynków mieszkalnych istotne znaczenie ma dokumentacja architektoniczno-budowlana. W znowelizowanych przepisach wprowadzono bowiem bezpośrednie odesłanie do przepisów szeroko pojętego prawa budowlanego w zakresie zaliczania danego obiektu do obiektów budowlanych. Skoro z art. 1 a ust. 1 pkt 1 w/w ustawy wynika, że użyte w niej określenie budynek oznacza "obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego (...)", a zasady wznoszenia i eksploatacji obiektów budowlanych reguluje ustawa Prawo budowlane oraz przepisy wykonawcze do ustawy to, zdaniem Kolegium, zasadne wydaje się stosowanie tych regulacji przy wymiarze podatku od nieruchomości. Tak więc od 2003 r. uzasadnione staje się przyjęcie, że przy zaliczeniu danego budynku do kategorii budynków mieszkalnych, o których mowa w art. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, znaczenie ma dokumentacja budowlana danego obiektu. Jak ustalono w toku prowadzonego postępowania, budynek położony w C. przy ul. [...] wybudowany był zgodnie z pozwoleniem i dokumentacją architektoniczno-budowlaną jako budynek letniskowy, a nie mieszkalny, stąd zasadnie zastosowano stawkę przyjętą dla budynków pozostałych. W skardze na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie w części dotyczącej ustalenia podatku od nieruchomości za budynek letniskowy w wysokości [...] zł, skarżący podniósł identyczne argumenty, jak w odwołaniu, a nadto stwierdził, iż z analizy przepisów prawa budowlanego nie wynika, aby istniała kategoria budynków letniskowych lub wykorzystywanych w celach rekreacyjnych. Ustawa z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane przewiduje tylko jedną kategorię budynków mieszkalnych, to znaczy taką, która służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych i taką funkcję spełnia budynek skarżącego w C. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi zastosowanie przez organy podatkowe dla opodatkowania za rok 2003 r. podatkiem od nieruchomości budynku letniskowego skarżącego o pow. [...] m² położonego we wsi C., wg stawek przewidywanych w art. 5 ust 1 pkt 2 lit. "e" ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. nr 9, poz. 31 ze zm.) oraz uchwały Rady Miejskiej K. z dnia 12 grudnia 2002 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na 2003 r., a więc stawek podatkowych właściwych dla budynków pozostałych – letniskowych, gdy tymczasem skarżący uważa, że budynek letniskowy winien być opodatkowany wg stawek określonych w art. 5 ust 1 pkt 2 lit. "a" wymienionej ustawy, tzn. stawek znacznie niższych, przewidzianych dla budynków mieszkalnych. Poza sporem przy tym w sprawie pozostaje, że przedmiot opodatkowania – budynek letniskowy o pow. [...] m² - usytuowany jest we wsi C. na gruntach oznaczonych w planie miejscowym zagospodarowania przestrzennego terenów rekreacyjnych wsi C., ustalonym uchwałą Nr XVIII/184/96 Rady Miejskiej K. z dnia 23 września 1996 r., jako tereny zabudowy letniskowej i jego wybudowanie przez skarżącego nastąpiło na podstawie decyzji właściwego organu budowlanego o pozwoleniu na budowę budynku letniskowego. W budynku tym skarżący przebywa czasowo w okresach wiosenno-letnich po kilka miesięcy, a w okresach jesienno-zimowych do kilku dni. Poza tym skarżący mieszka w stanowiącym jego własność budynku mieszkalnym w L. przy ul. [...], w którym także wykonuje z żoną wolny zawód prowadząc kancelarię adwokacką. Pod tym adresem skarżący jest zameldowany. Prawidłowo organ odwoławczy zwrócił uwagę na nowelizację, poczynając od dnia 01 stycznia 2003 r., przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 200 z 2002 r., poz. 1683). Zgodnie z art. 1 "a" ust. 1 pkt 1 ustawy podatkowej, w brzmieniu po nowelizacji, budynkiem jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadający fundamenty i dach. Identycznej treści definicję budynku zawiera przepis art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jednak. Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), natomiast obiekt budowlany ustawa ta definiuje szerzej w punkcie 1 art. 3, nakazując rozumieć go jako budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami oraz obiekt małej architektury. Definicji budynku mieszkalnego, ani budynku letniskowego nie zawiera ustawa o podatkach i opłatach lokalnych, chociaż w art. 5 ust. 1 pkt 2 różnicuje wysokość stawek podatku od nieruchomości i to w sposób istotny dla budynków mieszkalnych (pkt "a") oraz budynków pozostałych "pkt e". Również ustawa Prawo budowlane nie definiuje budynku letniskowego, chociaż w załączniku do tej ustawy wyróżnia, jako odrębną kategorię obiektów budowlanych budynki mieszkalne jednorodzinne (kategoria I) oraz jako kategorię III inne niewielkie budynki, jak domy letniskowe, budynki gospodarcze, garaże do dwóch stanowisk włącznie. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – chodzi o uchwały 5 sędziów NSA z dnia 01 lipca 2002 r. FPK 2/02 i z dnia 01 lipca 2002 r. FPK 3/02 odnoszące się do oceny domów letniskowych, jako budynków pozostałych opodatkowanych wyższą stawką podatku od nieruchomości, niż domy mieszkalne, do których stosuje się stawkę preferencyjną, - Sąd ten stwierdził, że w stanie prawnym obowiązującym przed 2003 rokiem, o zaliczeniu budynku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych decyduje kryterium zaspokajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich. Zważywszy na zasadę autonomiczności prawa podatkowego i brak w nim definicji budynku mieszkalnego oraz odmienność pojęć budynku zawartych w tym prawie i innych gałęziach prawa, odwołano się do potocznego znaczenia słów "budynek mieszkalny", określonego w Małym Słowniku języka polskiego – Stanisław Skorupka i inni. Na tej podstawie przyjęto, że zaspokojenie podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich, wiążące się ze słownikowym "budynek służący do mieszkania, nadający się do mieszkania" stanowi kryterium decydujące o zaliczeniu budynku letniskowego do budynku mieszkalnego. Zaspokojenie bowiem okresowo potrzeb związanych z wypoczynkiem i rekreacją nie stanowi w rozumieniu tych przepisów zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych podatnika. Nowelizacja ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wprowadziła jednak od dnia 01 stycznia 2003 r. odesłanie przy kwalifikacji budynku do definicji obiektu budowlanego w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Oznacza to, że z uwzględnieniem przepisów Prawa budowlanego, określającego zasady wznoszenia oraz wydawania związanych z tym decyzji administracyjnych należy dokonywać oceny rodzaju budynku dla potrzeb podatku od nieruchomości. Chodzi więc także o dokumentację architektoniczno-budowlaną danego obiektu, ustalenia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, z którymi projekt budowlany i pozwolenie na budowę musza być zgodne (art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego). W zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że budynek na działce położonej w C. wybudowany był zgodnie z pozwoleniem, jako budynek letniskowy, a niezależnie od tego jest on wykorzystywany przez podatnika sezonowo do zamieszkiwania, w celu zaspokojenia jego potrzeb wypoczynkowych i rekreacyjnych. Okolicznościom powyższym skarżący w skardze nie zaprzeczył, przez co Sąd uznał je za niesporne. W tym stanie rzeczy prawidłowo organy podatkowe uznały, że budynek letniskowy w C. podlega opodatkowaniu w 2003 r. podatkiem od nieruchomości według stawek, właściwych dla budynków pozostałych, określonych w uchwale Rady Gminy dla budynków letniskowych, w granicach stawek przewidzianych jako maksymalne w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. "e" ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Za takim poglądem przemawia również wykładnia celowościowa. Podatek od nieruchomości jest bowiem podatkiem od majątku. Ustawodawca preferencyjną stawkę podatkową przewidział dla budynków mieszkalnych lub ich części, ze względu na zaspokajane w nich podstawowe potrzeby obywateli w zakresie zamieszkania. Zwrócenia nadto uwagi wymaga, że w art. 3 ustawy Prawo budowlane został dodany punkt 2a ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 80, poz. 718), zgodnie z którym budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym jest budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej, niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni do 30 % powierzchni całkowitej budynku. W definicji budynku jednorodzinnego ustawodawca wprawdzie nie używa określenia, iż ma on służyć zaspokajaniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych, a jedynie potrzeb mieszkaniowych, jednak nie oznacza to, że budynków tych nie odróżnia w prawie budowlanym od budynków letniskowych. Rozróżnienie takie znajduje się m. innymi w art. 64 ust. 2 Prawa budowlanego, w którym obok budynków mieszkalnych jednorodzinnych wymienione są obiekty budowlane budownictwa zagrodowego i letniskowego. Jeżeli zatem budynek skarżącego był budowany, jako budynek letniskowy ze względu na konieczność zgodności sposobu użytkowania obiektu budowlanego z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i nie nastąpiła w wymaganej prawem formie zmiana sposobu jego użytkowania, wbrew stanowisku skarżącego, nie ma podstaw do twierdzenia, że budynek ten jest budynkiem mieszkalnym, gdyż przepisy prawa budowlanego przewidują jedynie jedną kategorię budynków i to budynków mieszkalnych. Nie ma racji także skarżący, że wykładnia prawa zastosowana w rozpoznawanej sprawie jest wyrazem ograniczenia konstytucyjnego prawa każdego obywatela do wypoczynku. Przez zastosowanie wyższej stawki podatkowej od budynku letniskowego nie dochodzi do ograniczenia prawa skarżącego do korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, w tym prawa do wypoczynku także poza stałym miejscem zamieszkania, lecz do zróżnicowania w zależności od rodzaju składników majątku podatnika wysokości należnego podatku w ramach konstytucyjnej zasady powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie (art. 84 Konstytucji R. P.). Z powyższych względów skargę należało uznać za niezasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzec o jej oddaleniu. /-/ K. Nikodem /-/ G. Gorzan /-/ J. Ruszyński E. Sz.