I SA/Po 1358/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu X. Sp. z o.o. we [...] od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 maja 2017 r. o sygn. akt I SA/Po 1358/16, oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi X. Sp. z o.o. we [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania postanawia zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że zwalnia X. Sp. z o.o. od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 maja 2017 r. starszy referendarz sądowy WSA w Poznaniu odmówił X. Sp. z o.o. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie z jej skargi na wskazane w rubrum niniejszego orzeczenia postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że skarżąca spółka, pomimo wezwania w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - w skrócie: "P.p.s.a."), nie podała jaka jest sytuacja finansowa i majątkowa jej udziałowca - M. R. i nie przedłożyła na tę okoliczność żadnych dokumentów, a także nie wyjaśniła, czy zwróciła się do wszystkich udziałowców z żądaniem uiszczenia dopłat, które zostałyby przeznaczone na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Ponadto podniesiono, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą ma obowiązek zarezerwować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych związanych z ewentualnie prowadzonymi postępowaniami sądowymi, gdyż prowadzenie takich postępowań mieści się w ryzyku działalności gospodarczej. Z uwagi na powyższe, starszy referendarz sądowy, na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i p 2 pkt 7 P.p.s.a., oddalił wniosek skarżącej. W ustawowym terminie skarżąca spółka złożyła sprzeciw, w którym wskazała, że M. R. nie jest jej udziałowcem od 28 grudnia 2012 r. (co potwierdziła poświadczonym notarialnie odpisem umowy sprzedaży udziałów), natomiast inny udziałowiec skarżącej - Q. Sp. z o.o. - jest w likwidacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Z przytoczonego przepisu wynika, że rolą WSA jest merytoryczne rozpoznanie sprzeciwu, a więc definitywne rozstrzygnięcie kwestii z zakresu prawa pomocy będącej przedmiotem sprzeciwu (por.: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2015 - komentarz do art. 260 P.p.s.a, dostępny w bazie danych Legalis). W myśl art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym zostanie przyznane osobie prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady wynikającej z postanowień art. 199 P.p.s.a., gdzie mowa o tym, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Prawo pomocy jest zatem wyjątkiem od zasady, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Wyjątkowy charakter przepisów regulujących przesłanki przyznawania prawa pomocy oznacza, że nie można ich interpretować według zasad wykładni rozszerzającej. Zwolnienie strony od kosztów sądowych jest bowiem przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na Skarb Państwa. Podkreślenia wymaga, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 P.p.s.a., spoczywa na stronie składającej wniosek. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, skarżąca spółka do momentu wydania postanowienia przez starszego referendarza sądowego nie wykazywała w sposób dostateczny sytuacji materialnej wszystkich jej udziałowców ujawnionych w KRS. W tym kontekście należy zaznaczyć, że jakkolwiek wpis do KRS ma charakter deklaratoryjny to jednak skarżąca ubiegając się o przyznanie jej prawa pomocy przedłożyła Sądowi wyciąg z KRS, z którego jednoznacznie wynika, że jednym z jej udziałowców jest M. R., a przy tym nie poinformowała Sądu o zmianach w jej strukturze właścicielskiej, ani nie przedłożyła na tę okoliczność żadnego dowodu (np. odpisu umowy sprzedaży udziałów i pisma informującego KRS o konieczności dokonania wpisu o zmianie udziałowców). Powyższe uchybienia, które skutkowały odmową przyznania prawa pomocy, skarżąca uzupełniła w sprzeciwie. Ponadto wyjaśniła, że jej inny udziałowiec - Q. Sp. z o.o. - jest w likwidacji. Mając na względzie powyższe, a także fakt, że wcześniej przedłożone przez spółkę dokumenty potwierdzają jej trudną sytuację finansową, Sąd stwierdza, że istnieją podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi w kwocie [...]zł. W związku z tym zaskarżone postanowienie referendarza z dnia 24 maja 2017 r., należało zmienić. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 § 1 i 2 oraz art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.