I SA/Po 138/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w dniu 03 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. i B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego, ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne jako nieuzasadnionych postanawia: 1. oddalić wniosek A. o przyznanie prawa pomocy, 2. oddalić wniosek B. o przyznanie prawa pomocy. A. złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] lipca 2014 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego, ustanowienie adwokata. Następnie w piśmie procesowym z dnia [...] września 2014 r. podał, że wnosi o ustanowienie dla niego i jego mocodawcy pełnomocnika z urzędu oraz o zwolnienie jego i mocodawcy od kosztów sądowych. Pismem z dnia [...] października 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego B., reprezentowanego przez A., do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] października 2014 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego, ustanowienie adwokata. We wniosku wskazano, że stroną wnioskującą o przyznanie prawa pomocy są A. i B. W uzasadnieniu wniosku B. podał, że wniosek jest zasadny, ponieważ brak jest majątku oraz środków do życia i leczenia. Skarżący nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, jest osobą samotną i bezdomną, nie posiada żadnego majątku, nie uzyskuje dochodów. Skarżący korzysta z pomocy społecznej [...]. Skarżący dodatkowo wskazał na ciężki fizyczny i psychiczny rozstrój zdrowia. Pismem z dnia [...] listopada 2014 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy (k. 181 – 182 akt sąd.). Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2014 r. referendarz sądowy oddalił wniosek A. i B. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] listopada 2014 r. (wtorek), zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy minął z dniem [...] grudnia 2014 r. (wtorek). Tymczasem skarżący do chwili obecnej wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzupełnił. Referendarz sądowy zwrócił uwagę na okoliczności znane z urzędu oraz informacje zamieszczone w serwisach internetowych instytucji państwowych, które wskazują, że brat skarżącego A. pełni funkcję prezesa zarządu w [...] Sp. z o.o., a do maja 2012 roku był udziałowcem tej Spółki. Udziały o łącznej wartości [...] zł nabył skarżący B. (Monitor Sądowy i Gospodarczy z dnia 15 czerwca 2012 roku, Nr 115, poz. 86257). Z kolei z postanowienia z dnia 04 grudnia 2013 r. w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I SA/Po 499/13 wynika, że referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy [...] Sp. z o.o. w organizacji. Z uzasadnienia postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy wynika, że udziałowcami [...] Sp. z o.o. w organizacji są bracia A. i B. Spółkę reprezentuje brat skarżącego. Kapitał zakładowy Spółki wynosi [...] zł. Udziały zostały objęte i pokryte w całości gotowizną. Spółka wystąpiła do Sądu Rejestrowego ze zgłoszeniem rejestracyjnym. Za ostatni rok obrotowy Spółka nie odnotowała zysku, a jej zadłużenie wynosi [...] zł. Siedziba Spółki znajduje się w dzierżawionym lokalu. Zadłużenie z tytułu czynszu wynosi [...] zł. Brat skarżącego A., który jest wspólnikiem i prezesem zarządu [...] Sp. z o.o. w organizacji, ponosi w części koszty działalności reprezentowanej Spółki (przesyłki pocztowe). Koszty notarialne poniósł drugi wspólnik – skarżący B., u którego Spółka jest zadłużona. W ustawowym terminie A. złożył sprzeciw, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że A. nie będąc stroną niniejszego postępowania nie ma interesu prawnego w uzyskaniu prawa pomocy. A. występuje w postępowaniu przed tut. Sądem jako pełnomocnik skarżącego (k. 16 akt sądowych). W związku z tym, jako pełnomocnik działa on wyłącznie w imieniu i na rzecz skarżącego, natomiast sam nie jest stroną postępowania sądowoadministracyjnego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy może zaś dotyczyć wyłącznie osoby skarżącej (por. postanowienie NSA z dnia 25 września 2008r., sygn. I OZ 709/08, publ. na str. internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl), który może złożyć wniosek w tej sprawie według reguł określonych w art. 252 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "P.p.s.a."), przy czym nie oznacza to, że wniosek dotyczący strony nie może być podpisany przez jej pełnomocnika (por. uchwała NSA z 20 maja 2010r., sygn. I OPS 11/09, publ. na str. internetowej). W konsekwencji A. nie będąc stroną niniejszego postępowania nie ma interesu prawnego w uzyskaniu prawa pomocy. Prawo pomocy może być bowiem przyznane stronie postępowania. Zatem wniosek A. o przyznanie prawa pomocy z uwagi na powyższe należało oddalić. W przedmiotowej sprawie skarżący B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego, ustanowienie adwokata. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak i w zakresie częściowym. Na mocy art. 245 § 1 P.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Całkowite zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie przez tę osobę, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ustanowionej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę postępowania sądowego jego kosztów i jako wyjątek od zasady nie może być traktowany rozszerzająco. Pomoc tą należy kierować wyłącznie do osób, które z uwagi na wyjątkowo trudną sytuację materialną, obiektywnie nie są w stanie bez pomocy państwa wygospodarować środków na pokrycie tych kosztów. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd pośrednio decyduje o wydatkowaniu środków publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Należy podnieść, że co do zasady, prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód bardzo niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd odnośnie ciężaru dowodu w postępowaniu dotyczącym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazuje się bowiem, iż rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy. Tym samym to na wnioskującym spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 758/04, opubl. w bazie LEX nr 203329). Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ mimo wezwania, nie wykazał on, że istotnie znajduje się w sytuacji uzasadniającej zastosowanie wobec niego instytucji prawa pomocy. We wniosku o przyznanie prawa pomocy, wniosek skarżący twierdzi, że znajduje się w trudnej sytuacji. Skarżący, mimo wezwania, nie podał w jakiej wysokości ponosi koszty miesięcznego utrzymania, tj. opłaty za media, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, środki czystości, raty kredytów, inne. Skarżący nie złożył również zeznań rocznych podatkowych za 2012 i 2013 r., nie wyjaśnił nawet, czy takie zeznania składał, nie przedłożył również wyciągów z rachunków bankowych, nie podał czy posiada rachunki bankowe, nie podał czy posiada pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, nie wyjaśnił z jakich środków nabył od swojego brata A. udziały w Spółce [...] Sp. z o.o. oraz w Spółce [...] w organizacji, nie podał, czy posiada poza w/w spółkami udziały w innych spółkach, nie wyjaśnił, czy w okresie ostatnich dziesięciu lat posiadał jakieś nieruchomości, nie podał, jaka kwota w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego została do chwili obecnej wyegzekwowana. Skarżący nie wyjaśnił również, czy uzyskuje dochody, czy korzysta z pomocy opieki społecznej, nie przedłożył również dokumentów, z których wynikałoby, że jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał ani wysokości przychodu, ani kosztów utrzymania koniecznego. Pomimo wezwania, skarżący nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku przedstawienia swojej sytuacji materialnej, nie zareagował na wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dokumentów mogących stanowić podstawę oceny jego aktualnej sytuacji majątkowej, nie złożył również informacji, o które został wezwany. Skarżący nie przedstawił popartych dowodami faktów, które wskazywałyby na konieczność wsparcia go ze strony budżetu państwa. Oznacza to, że nie zrealizował on swojej powinności wynikającej z art. 255 P.p.s.a. Brak złożenia przez wnioskodawcę odpisów dokumentów i udzielenia dodatkowych informacji, nie pozwala na dokonanie miarodajnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony. Warunkiem koniecznym do przeprowadzenia oceny zdolności majątkowych osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy jest przedstawienie dokładnych i wiarygodnych danych o sytuacji majątkowej i rodzinnej strony postępowania. Ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej są bezużyteczne z punktu widzenia możliwości dokonania oceny sytuacji majątkowej, bowiem nie pozwalają wnioskować o zdolnościach płatniczych strony postępowania. Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.