I SA/Po 1386/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek (spr.) Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont as.sąd. WSA Szymon Widłak Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Rossa-Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi [...] SA w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego P. – Ś. z dnia [...] Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w P. na rzecz skarżącej Spółki kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. stwierdza, że postanowienia wymienione w punkcie I nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/S. Widłak /-/ S. Małek /-/ W. Zygmont Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 33 i art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym administracji (Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954) po rozpoznaniu zażalenia A S. A. w W. utrzymał w mocy ppostanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowej P. – Ś. z ... w przedmiocie oddalenia zarzutu wniesionego przez A S.A. w W. ul... Postępowanie egzekucyjne przeciwko zobowiązanemu (A S.A. w P) wszczęte zostało przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. Ś. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza . z tytułu podatku od nieruchomości. Organ odwoławczy uznał, iż zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny (art. 33 pkt. 9 ustawy o egzekucji) nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślono, iż tzw. duże urzędy skarbowe, o których mowa w ustawie o urzędach i izbach skarbowych z 21 czerwca 1996 r., jako organy egzekucyjne mogą prowadzić egzekucje na rzecz tzw. obcych wierzycieli wyłącznie w przypadku wystąpienia zbiegu egzekucji. A. SA wniósł skargę, zarzucając naruszenie art. 33 pkt. 9 w związku z art. 19 § 1 i art. 22 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 5 ust. 6, ust, 9a, ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz § 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych. Według strony skarżącej organem egzekucyjnym właściwym w sprawie jest naczelnik urzędu skarbowego siedziby (miejsca położenia majątku). Wynika to z powołanego rozporządzenia z 19 listopada 2003 r. wydanego na podstawie delegacji ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z ...uznał, iż skarga nie jest zasadna. A SA w W. wniosły skargę kasacyjną, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Strona skarżąca, kwestionując zaskarżone rozstrzygnięcia wskazała, iż organem właściwym miejscowo w sprawie jest naczelnik urzędu skarbowego wymieniony w załączniku nr 2 do rozporządzenia, a nie w załączniku nr 1. Nie istnieje bowiem żaden przepis dotyczący naczelników urzędów skarbowych wymienionych w załączniku nr 2, który pozbawiłby ich kompetencji przyznanych w art. 5 ust. 6 ustawy o urzędach i izbach skarbowych (Dz.U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1267) w tym zwłaszcza egzekucji należności pieniężnych w stosunku do podmiotów spełniających kryteria wymienione w art. 5 ust. 9b. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z... uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd drugiej instancji podzielił stanowisko prezentowane przez stronę skarżącą. Przedstawiona bowiem przez sąd pierwszej instancji ocena problemu właściwości miejscowej organu egzekucyjnego do prowadzenia egzekucji zaległości w podatku od nieruchomości – nie znajduje oparcia w treści przepisów art. 19 § 1i art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Zarówno więc Naczelnik Urzędu Skarbowego P.-Ś. jak i Dyrektor Izby Skarbowej w P. nie byli właściwi miejscowo do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych spraw majątkowych wobec A, mającego siedzibę w W., ul. ... Wskazano, że naczelnicy "dużych urzędów skarbowych" są właściwi miejscowo do prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych jeżeli zobowiązany został zaliczony do kategorii podatników wymienionych w art. 5 ust. 9a i ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych w brzmieniu uwzględniającym jej nowelizację z 27 czerwca 2003 r. Uprawienie to obejmuje zarówno należności, do których poboru są właściwi jak również należności na rzecz innych wierzycieli. Brak ograniczeń w zakresie prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oznacza, że naczelnicy urzędów skarbowych, których terytorialny zasięg działania został wskazany według kryteriów wprowadzonych w art. 5 ust. 9a i 9b cyt. ustawy stali się właściwi miejscowo do prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych w stosunku do tej grupy podatników (art. 5 ust. 6 pkt 7 w związku z art. 5 ust. 9a i ust. 9b oraz § 2 i załącznik nr 2 rozporządzenia z 19 listopada 2003 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do przepisu art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd drugiej instancji w orzeczeniu z... stwierdził, iż egzekucja należności spraw majątkowych i ruchomości dotyczyła zobowiązanego (A. Spółka Akcyjna), którego siedziba została wskazana przez wpis w Krajowym Rejestrze Sądowym – ul... w W.... W tej sytuacji zarówno organ egzekucyjny pierwszej instancji (Naczelnik Urzędu Skarbowego P. – Ś) jak i organ odwoławczy (Dyrektor Izby Skarbowej w P.) nie są właściwe miejscowo do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych spraw majątkowych Spółki A. SA w W. Zgodnie bowiem z przepisami art. 19 § 1 i art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.): 1. naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, 2. właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych spraw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca siedziby zobowiązanego. Bezsporne jest, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przypadki, o których mowa w przepisach art. 22 § 1 i art. 22 § 3 ustawy egzekucyjnej, wyłączające właściwość miejscową określoną w przepisie art. 22 § 2. Wskazanie, który z organów egzekucyjnych mających siedzibę na terenie miasta stołecznego Warszawy jest właściwy miejscowo do egzekucji należności pieniężnych spraw majątkowych skarżącej spółki należy rozpatrywać z uwzględnieniem przepisów ustawy z 21 czerwca 1996 r. (Dz.U. Nr 106, poz. 489 ze zm.) o urzędach i izbach skarbowych oraz przepisów wykonawczych do tej ustawy (rozporządzenie Ministra finansów z 19 listopada 2003 r.) w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz.U. Nr 209, poz. 2027) oraz nowelizacji ustawy o urzędach i izbach skarbowych dokonanej ustawą z 27 czerwca 2003 r. (D.U. Nr 137, poz. 1302). Znowelizowana ustawa o urzędach i izbach skarbowych przewiduje obok dotychczas obowiązującej kategorii podatników obejmujących właściwością rzeczową i miejscową wszystkich podatników – powołanie nowej kategorii urzędów skarbowych dla niektórych podatników wskazanych za pomocą kryteriów ustalonych w tej ustawie. Stosownie do przepisu art. 5ust. 9 ustawy o urzędach i izbach skarbowych właściwość miejscową naczelników urzędów skarbowych określa się według terytorialnego zasięgu działania urzędu skarbowego z uwzględnieniem przepisu ust. 9a. Przepis ten stanowi, iż zasięg działania określonego urzędu skarbowego może obejmować terytorialny zasięg działania innych urzędów skarbowych wyłącznie w zakresie: 1. niektórych kategorii podatników, 2. wykonywania niektórych zadań określonych w ust. 6. Terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych określony został w powołanym rozporządzeniu Ministra Finansów z 19 listopada 2003 r. W ramach tego rozporządzenia wymienia się trzy rodzaje urzędów skarbowych: 1. urzędy skarbowe wymienione w załączniku nr 1 do rozporządzenia, których naczelnicy są właściwi miejscowo we wszystkich sprawach z wyjątkiem tych, które wyłączono do kompetencji dwóch pozostałych grup, 2. specjalne urzędy skarbowe, których naczelnicy są właściwi w sprawach wymienionych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych (załącznik nr 2 do rozporządzenia), 3. małe urzędy skarbowe (załącznik nr 3 do rozporządzenia), których naczelnicy nie mają kompetencji do wykonywania egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Bezsporne jest, że w rozpoznawanej sprawie zobowiązany (A SA) jest podmiotem, o których mowa w przepisie art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Właściwym miejscowo do prowadzenia przedmiotowej egzekucji jest zatem organ wymieniony w załączniku nr 2 do rozporządzenia, to jest Naczelnik Urzędu Skarbowego. Podkreślenia wymaga, iż żaden przepis prawa nie stwierdza, iż do zakresu działania naczelników urzędów skarbowych wymienionych w załączniku nr 2 nie należy wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Ty samym naczelnicy tych urzędów posiadają kompetencje do wykonywania egzekucji należności. Ustawa tworząc dodatkową kategorię urzędów skarbowych nie wprowadza też odmiennego zakresu właściwości rzeczowej niż dla kategorii urzędów skarbowych dotychczas funkcjonujących. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał (strona 9), iż obowiązkiem Sądu pierwszej instancji zgodnie z przepisem art. 19 Kpa w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej było zbadanie, czy w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów o właściwości miejscowej organów egzekucyjnych, a w konsekwencji, czy zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonych postanowień na podstawie art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 1, art. 19 Kpa oraz art. 19 § 1 i art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z przepisem art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednio zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 19 Kpa stanowi, iż organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej, a przepis art. 156 § 1 pkt 1 stanowi, iż organ administracji publicznej stwierdza nieważność postanowienia (art.124 Kpa), które wydane zostało z naruszeniem przepisów o właściwości. Uznając, iż zaskarżone postanowienia wydane zostały z naruszeniem przepisów o właściwości miejscowej na podstawie art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 2, art. 135, art. 152 i art. 200 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 156 § 1 pkt 1, art. 19 Kpa i art. 19 § 1, art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/ Sz.Widłak /-/ S.Małek /-/ W.Zygmont uk