I SA/Po 1399/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dominik Mączyński po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego tutejszego Sądu z dnia 13 marca 2018 r., I SA/Po 1399/16 w sprawie ze skargi X. sp. z o.o. w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r.; postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 20 września 2017 r., I SA/Po 1399/16 oddalił skargę skarżącej na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję. Skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, pismem z dnia 20 listopada 2017 r. wniosła skargę kasacyjną od w/w wyroku. W odpowiedzi na zarządzenie wzywające do opłacanie skargi kasacyjnej złożono sporządzony w dniu 25 stycznia 2018 r. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni uzasadniając swój wniosek wskazała na brak dostatecznych środków na uiszczenie kosztów sądowych, w związku z zaległościami ze spłatą zobowiązań ze strony kontrahentów. Wstrzymanie zapłaty przez współpracujące ze spółką podmioty, stanowi przemijającą przyczynę braku możliwości uiszczenia opłat sądowych, tym samym przyczynia się do braku możliwości uczynienia zadość wezwaniu Sądu. Z przedłożonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że kapitał zakładowy skarżącej wynosi [...] zł, wartość środków trwałych wnioskodawczyni według bilansu na ostatni rok [...] zł, strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wynosi [...] zł, stan rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi [...] zł. Skarżąca podała, że nie prowadzi kasy gotówkowej, wartość zobowiązań spółki wedle bilansu sporządzonego za ostatni rok obrotowy wyniosła [...] zł. W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego pismem z dnia 08 lutego 2018 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez udzielenie odpowiedzi na postawione w omawianym piśmie pytania – w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma. Jak wynika z akt sprawy wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 13 lutego 2018 r. Pomimo to nie udzielono odpowiedzi na żadne z zadanych przez referendarza sądowego pytań. Następnie postanowieniem z dnia 13 marca 2018 r., I SA/Po 1399/16 referendarz sądowy tutejszego Sądu oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu omawianego postanowienia zaznaczono, że wnioskodawczyni już wcześniej występowała z żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W tego rodzaju sytuacji rolą Sądu jest zbadanie, czy strona powołuje się na nowe okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. W ocenie referendarz sądowego skarżąca nie powołała okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Zaznaczono również, że skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie wystosowane do jej pełnomocnika. Końcowo stwierdzono, że skarżąca nie wykazała przesłanek do przyznania prawa pomocy. Omawiane orzeczenie doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 19 marca 2018 r. Pismem z dnia 26 marca 2018 r. oznaczonym jako "zażalenie" skarżąca wniosła sprzeciw od wskazanego powyżej orzeczenia referendarza sądowego wnosząc o jego uchylenie w całości oraz prawidłowe wezwanie skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że skarżącej nie doręczono pisma z dnia 08 lutego 2018 r. w przedmiocie wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie należało utrzymać w mocy. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Z przytoczonego przepisu wynika, że rolą WSA jest merytoryczne rozpoznanie sprzeciwu, a więc definitywne rozstrzygnięcie kwestii z zakresu prawa pomocy będącej przedmiotem sprzeciwu [tak: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2015 – komentarz do art. 260 p.p.s.a, dostępny w bazie danych Legalis]. Na wstępie należy wyjaśnić, że pismo skarżącej z dnia 26 marca 2018 r. oznaczone jako "zażalenie" potraktowano jako sprzeciw od orzeczenia referendarza sądowego. Od orzeczeń oraz zarządzeń referendarza sądowego przysługuje bowiem środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu, a nie zażalenia (art. 259 § 1 p.p.s.a.). Nie budzi przy tym wątpliwości, że niewłaściwe oznaczenie rodzaju pisma nie może wywoływać dla strony ujemnych skutków, jeżeli z treści pisma wynika, jaki jest jego rodzaj, a każde pismo, niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, winno być rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w treści pisma [tak: postanowienie NSA z dnia 19 grudnia 2012 r., II FZ 1022/12, orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Odnosząc się do zarzutów sprzeciwu za nieuzasadniony należy uznać zarzut niedoręczenia skarżącej pisma 08 lutego 2018 r. zawierającego wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z akt sprawy wynika, że wskazane ostatnio pismo zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 13 lutego 2018 r. (k. [...] akt sądowych). Znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru wskazanego ostatnio pisma nie pozostawia wątpliwości co do prawidłowości dokonanego doręczenia, bowiem fakt doręczenia został potwierdzony własnoręcznym podpisem oraz pieczęcią osoby upoważnionej przez kancelarię pełnomocnika do odbioru pism. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia trafnie powołano się art. 165 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Złożenie przez stronę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Rolą sądu w takim przypadku jest zbadanie, czy strona powołuje się na nowe okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy [por. postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2014 r., II FZ 957/14]. W kontekście przytoczonego ostatnio poglądu referendarz sądowy trafnie wskazał, że strona skarżąca nie wykazała żadnych nowych okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę pierwotnego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy, tj. postanowienia referendarza sądowego tutejszego Sądu z dnia 20 stycznia 2017 r., I SA/Po 1399/16. Trafnie wskazano również, że wnioskodawczyni nie udzieliła odpowiedzi na pytania referendarza sądowego postawione w piśmie z dnia 08 lutego 2018 r. W kontekście powyższego zaniechania należy zaznaczyć, że w przypadku, gdy Sąd, w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji wnioskodawcy, wzywa go do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, tj. korzysta z trybu przewidzianego w art. 255 p.p.s.a., wnioskodawca powinien uczynić zadość takiemu wezwaniu, a nie może go realizować wybiórczo czy w sposób niedokładny, a tym bardziej ignorować. Uchylając się od pełnej współpracy z sądem w wyjaśnianiu niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi, wnioskodawca powinien mieć świadomość, że ponosi w ten sposób ryzyko stwierdzenia przez sąd, że nie wykazał spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy [tak: postanowienie NSA z dnia 23 lipca 2014 r., II GZ 393/14]. Zgodnie z art. art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Redakcja przytoczonego przepisu wskazuje jednoznacznie, że ciężar dowodu w zakresie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie wnioskującej, o czym świadczy użyty w tym przepisie zwrot "gdy wykaże" [tak: postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2014 r., I FZ 226/14]. Strona skarżąca nie udzielając odpowiedzi na postawione przez referendarza sądowego pytania uniemożliwiła ustalenie czy w rzeczywistości nie posiada ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.