I SA/Po 14/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska (spr.) WSA Barbara Koś Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Leśniarek po rozpoznaniu w dniu 12 października 2005 r. sprawy ze skargi I. H. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] [ w przedmiocie niedopuszczalności odwołania od decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe, I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego I. H. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ B. Koś /-/ T.M. Geremek /-/ M. Lorych-Olszanowska Decyzją z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne, uzupełniające SAD nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r. w części dotyczącej określenia wartości celnej importowanego towaru (odzież) oraz kwoty wynikającej z długu celnego. Decyzja ta została skierowana do Przedsiębiorstwa "A" - H. I. Pismem z dnia [...] września 2002 r. odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. C. w imieniu firmy "A" H. I. Odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenia o uznaniu zgłoszenia celnego za prawidłowe oraz wstrzymania wykonania skarżonej decyzji. Według J. C. tryb i sposób ustalenia przez organ I instancji wartości celnej towaru budziły uzasadnione wątpliwości i były niezgodne z prawem J. C. przedłożył wraz z odwołaniem kserokopię pełnomocnictwa z dnia [...] sierpnia 2002 r. udzielonego mu przez I. H. prowadzącego Firmę "A" H. I., upoważniającego go jako pracownika do reprezentowania I. H. i jego firmy przed organami celnymi i egzekucyjnymi. Dyrektor Izby Celnej, w związku z wniesionym odwołaniem z dnia [...] października 2002 r. wezwał J. C. do nadesłania dokumentów założycielskich reprezentowanej firmy oraz kserokopii potwierdzonych notarialnie wszystkich umów o pracę zawartych z Przedsiębiorstwem "A" - H. I. Na powyższe wezwanie J. C. przedłożył kserokopię umowy o pracę z 1 sierpnia 2002 r. zawartą na czas nieokreślony, która jako rodzaj umówionej pracy wymienia: doradca prawno-podatkowy. W aktach niniejszej sprawy znajduje się kserokopia pełnomocnictwa, z której wynika, że powyższe pełnomocnictwo zostało udzielone J. C. (pracownikowi) w dniu [...] sierpnia 2002 r. przez I. H. i uprawnia do reprezentowania go i jego firmy przed organami celnymi, inspekcją celną, organami podatkowymi i egzekucyjnymi. Postanowieniem nr [...] z dnia [...], adresowanym do J. C., Dyrektor Izby Celnej, po rozpoznaniu odwołania z dnia [...] września 2002 r., na podstawie art. 228 § 1 pkt. 1 i § 2 Ordynacji podatkowej (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z 1997 r. z późn. zm.) oraz art. 262, art. 253 § 2, art. 255 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (tj. Dz.U. Nr 75, z 2001 r., poz. 802 ze zm.) stwierdził niedopuszczalność w.w. odwołania. W uzasadnieniu organ II instancji powołał się na art. 253 § 2 Kodeksu celnego, który określa wprost osoby mogące występować w charakterze pełnomocnika strony przed organem celnym zarówno w pierwszej jak i drugiej instancji oraz wyjaśnił, że wobec tego doradca podatkowy nie może występować w charakterze przedstawiciela bezpośredniego w sprawach celnych dotyczących towaru przeznaczonego do działalności gospodarczej. Wskazał też, że doradca podatkowy może tylko uwierzytelnić pełnomocnictwo udzielone mu w sprawach podatkowych, co wynika z art. 41 ustawy o doradztwie podatkowym, a w trakcie prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania wyjaśniającego J. C. przedstawił kserokopię umowy o pracę z dnia [...] sierpnia 2002 r. Dalej Dyrektor Izby Celnej zwrócił uwagę na to, że J. C. wykonuje zawód doradcy podatkowego i jednocześnie zatrudnia się w tym charakterze w Przedsiębiorstwie "A" I. H. Ponieważ powyższa firma nie trudni się zawodowo doradztwem podatkowym (zajmuje się odzieżą i dodatkami krawieckimi), organ odwoławczy uznał, że umowa o pracę została zawarta z naruszeniem przepisów prawa (art. 31 ustawy o doradztwie podatkowym. Podsumowując organ odwoławczy wskazał, że bezpośrednim powodem nie uznania reprezentacji w oparciu o załączoną umowę jest kwestionowanie możliwości zatrudnienia J. C. w charakterze doradcy podatkowego. Skargę na to postanowienie złożył J. C.- działając w imieniu Przedsiębiorstwa "A" I. H. - i wniósł o jego uchylenie jako niezgodnego z prawem oraz o obciążenie Dyrektora Izby Celnej kosztami postępowania. Skarżący na wstępie zarzucił organowi celnemu, że pomylił pojęcie "przedstawicielstwa" określone w art. 253 § 2 Kodeksu celnego z pojęciem "pełnomocnictwa" określonym w art. 136 i 137 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, stawiając między nimi znak równości. J. C. wskazał, że pojęcie przedstawicielstwa, o którym mowa w art. 253 § 2 Kodeksu celnego ma zastosowanie wyłącznie do postępowań prowadzonych przed organami celnymi. Inaczej wygląda zaś sytuacja, gdy towar objęty już został procedurą celną, tak jak w niniejszym przypadku, a organ celny wszczął postępowanie i wydał na podstawie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa decyzję, którą uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i dokonał ponownego wymiaru należności celnych. Według skarżącego postępowanie celne dotyczące weryfikacji zgłoszenia celnego należy do "innych wypadków" - jest to postępowanie celno-administracyjne, którego przebieg reguluje Ordynacja podatkowa i znajdują tu zastosowanie również przepisy dotyczące pełnomocnictwa. Zgodnie z przepisem art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej pełnomocnikiem strony skarżącej może być osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych. J. C. zawarł też w skardze zarzut o dyskryminowaniu jego albo doradcy podatkowego lub łącznie J. C. jako doradcy podatkowego. Podniósł też, że nie ma przepisu w polskim prawie zakazującego doradcy podatkowemu (zawód zaliczony do grupy zawodów o szczególnym zaufaniu publicznym) potwierdzać za zgodność z oryginałem odpisów dokumentów przez niego przedstawionych, w tym umowy o pracę. Skarżący zarzucił organowi celnemu nadinterpretację art. 41 ustawy o doradztwie podatkowym. Ponadto J. C. postawił zarzut błędnej oceny rodzaju jego zatrudnienia, albowiem z żadnej zawartej przez niego umowy o pracę nie wynika, by był on zatrudniony w charakterze doradcy podatkowego, a zatem nie zostały naruszone przepisy rozdziału 5 ustawy o doradztwie podatkowym. Skarżący podkreślił również, że organ celny nie jest uprawniony do badania kwalifikacji ustanowionego w sprawie pełnomocnika oraz nie posiada uprawnień do stosowania wykładni rozszerzającej ustawy o doradztwie podatkowym. Na koniec J. C. podał, że ze skarżącym zawarł umowę o pracę na czas nieokreślony. Strony umówiły się, że będzie on wykonywał czynności doradztwa podatkowego i prawnego. Nie należy jednak tego rozumieć jako wykonywanie zawodu radcy prawnego - jak to sugeruje organ celny, lecz jest to określenie wykonywanych czynności zgodnie z umową i kwalifikacjami J. C. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn niż to zarzucał skarżący. Na wstępie należy podkreślić, że przepisy prawne dotyczące przedstawicielstwa, występujące w kodeksie celnym są przepisami lex specialis w stosunku do przepisów regulujących instytucję przedstawicielstwa na gruncie Kodeksu cywilnego jak i Ordynacji podatkowej. Nietrafny jest zatem wywód skargi wskazujący na przepis art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej jako podstawę działania pełnomocnika na etapie weryfikacji zgłoszenia celnego. Takim przepisem szczególnym jest art. 253 § 2 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) ograniczający krąg podmiotów umocowanych do sprawowania przedstawicielstwa w sprawach celnych. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 maja 2002 r. tj. w dacie składania przedmiotowego środka zaskarżenia oraz wydawania postanowienia przez organ celny II instancji) przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu przed organami celnymi w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej (jak w niniejszej sprawie) mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna. Brzmienie tego przepisu wskazuje, że ograniczenie kręgu podmiotów mogących reprezentować stronę w postępowaniu przed organami celnymi (I i II instancji) ma związek z przeznaczeniem towaru i nie jest ograniczone tylko do fazy zgłoszenia celnego. Skuteczne pełnomocnictwo mogło więc zostać udzielone J. C. tylko jako podmiotowi będącemu pracownikiem firmy "A" I. H. Z tego względu zasadne było wezwanie przez organ celny I instancji J. C. do nadesłania dokumentu potwierdzającego fakt, iż uzyskał status pracownika firmy "A" I. H. z siedzibą w L. Kserokopię powyższej umowy o pracę J. C. załączył dopiero do pisma z dnia [...] października 2002 r., stanowiącego odpowiedź na wezwanie Dyrektora Izby Celnej, zawarte w piśmie z dnia [...] października 2002 r. Wynika z niej, że J. C. był zatrudniony w Przedsiębiorstwie "A" I. H. od dnia [...] sierpnia 2002 r. w charakterze doradcy prawno-podatkowego, co narusza treść art. 31 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz.U. Nr 9, poz. 86 z 2002 r. z późn. zm.). W tej sytuacji, gdy Dyrektor Izby Celnej przyjął, że J. C. zawarł umowę o pracę z naruszeniem prawa i w konsekwencji nie uznał "reprezentacji" w oparciu o załączoną umowę, to winien był wezwać I. H., jako podmiot wyłącznie posiadający przymiot strony prowadzonego postępowania - na podstawie art. 169 § 1 i art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego do usunięcia braku formalnego odwołania poprzez podpisanie go i to w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Odwołanie bowiem, jak każde podanie, musi spełniać pod względem formy i treści wymagania stawiane w art. 168 § 1, 2 i 3 Ordynacji podatkowej dla tej czynności procesowej strony. Nie wezwanie zaś strony przez organ celny do usunięcia braku formalnego odwołania stanowi istotne naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania oraz art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej (w zw. z art. 262 Kodeksu celnego), zgodnie z którym organy celne są zobowiązane udzielać stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa celnego i postępowania celnego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania (wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 1999 r. - sygn. akt IV SA 848/98, LEX nr 47870). Brak takiego wyraźnego wezwania strony w osobnym piśmie do uzupełnienia braku formalnego odwołania i pouczenia o konsekwencjach niezastosowania się do tego wezwania narusza też zasadę pogłębiania zaufania do organów wyrażoną w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej oraz zasadę dwuinstancyjności - art. 127 Ordynacji podatkowej). Przestrzeganie wyżej omówionych przepisów i zasad postępowania wyklucza też możliwość uznania, iż odwołanie wniósł rzekomy pełnomocnik we własnym imieniu. Stroną postępowania nadal było Przedsiębiorstwo "A" I. H. Jednocześnie Sąd zauważa, że organ celny błędnie przyjął, iż naruszenie w zawartej przez strony umowie o pracę art. 31 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym skutkuje nieważnością dokonanej czynności prawnej. Ze względu na powyższe okoliczności należało stwierdzić, że Dyrektor Izby Celnej, wydając zaskarżone postanowienie naruszył przepisy postępowania (art. 121 § 1 i 2, art. 169 § 1 w zw. z art. 168 § 3 oraz art. 228 § 1 pkt. 1 i § 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego w sposób mający istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organ celny powinien wezwać stronę do podpisania odwołania zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 litera c), art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 979 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). /-/ B. Koś /-/ T.M. Geremek /-/ M. Lorych-Olszanowska