I SA/Po 143/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku uczestnika postępowania [...] o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 22 lipca 2014 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia 1. przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej; 2. umorzyć postępowanie z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 22 lipca 2014 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. (k. [...] akt sądowych) odrzucił powyższą skargę [...]. W dniu [...] maja 2014 r. został doręczony skarżącej oraz uczestnikowi postępowania [...] odpis powyższego postanowienia wraz z pouczeniem o terminie i sposobie jego zaskarżenia (k. [...] i k. [...] akt sądowych). W szczególności zostali oni pouczeni, że na postanowienie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą należy złożyć w terminie 30 dni od daty doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem, za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez pełnomocnika będącego adwokatem, radcą prawnym albo doradcą podatkowym w sprawach obowiązków podatkowych. W dniu [...] czerwca 2014 r. [...] wniósł sporządzone przez niego samodzielnie pismo zatytułowane "zażalenie". W związku z rozbieżnościami występującymi w piśmie, a stanem faktycznym sprawy sąd wezwał go do wyjaśnienia czy pismo oprócz wniosku o przyznanie prawa pomocy zawiera również skargę kasacyjną na postanowienie z dnia [...] kwietnia 2014 r. odrzucające skargę. W odpowiedzi z dnia [...] czerwca 2014 r. [...] potwierdził, że pismo to oprócz wniosku o przyznanie prawa pomocy zawiera również skargę kasacyjną na postanowienie WSA z dnia [...] kwietnia 2014 r. W związku z tym że skarga kasacyjna została sporządzona samodzielnie przez uczestnika postępowania, sąd na podstawie art. 178 w zw. z art. 175 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." odrzucił skargę kasacyjną postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. Odpis powyższego postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej doręczono skarżącej oraz uczestnikowi postępowania wraz z pouczeniem o terminie i sposobie jego zaskarżenia w dniu [...] sierpnia 2014 r. (k. [...] i k. [...] akt sądowych). W szczególności zostali oni pouczeni, że zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez pełnomocnika będącego adwokatem, radcą prawnym albo doradcą podatkowym w sprawach obowiązków podatkowych. W dniu [...] sierpnia 2014 r. skarżąca i uczestnik postępowania złożyli sporządzone przez nich samodzielnie zażalenia na postanowienie z dnia [...] lipca 2014 r. odrzucające skargę kasacyjną. W zażaleniach podnieśli, że w toku postępowania złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy, w których wnieśli m.in. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, który mógłby sporządzić i podpisać skargę kasacyjną i dzięki któremu spełniony zostałby przymus adwokacko-radcowski. W związku z tym że uczestnik postępowania sporządził i wniósł zażalenie w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej samodzielnie z pominięciem przymusu adwokacko-radcowskiego zażalenie to postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. zostało odrzucone stosownie do art. 178 w zw. z art. 194 § 4 oraz z art. 197 § 2 p.p.s.a. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. (k. [...] akt sądowych) uczestnik postępowania został zwolniony od kosztów sądowych i ustanowiono dla niego adwokata. Pismem z dnia [...] marca 2015 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] poinformowała Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu o wyznaczeniu dla [...] pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata [...] (k. [...] akt sądowych). Pismem z dnia [...] marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu poinformował [...] o wyznaczeniu pełnomocnikiem dla [...] (k. [...] akt sądowych). Pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. adwokat [...] złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz złożyła sporządzoną przez nią skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik podniosła, że uczestnik postępowania niewątpliwie nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W związku z tym, że uczestnik postępowania nie miał środków pozwalających mu na ustanowienie pełnomocnika z wyboru, zwrócił się do sądu z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy. Wniosek ten złożył w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej. Uczestnik postępowania nie mógł usunąć zaistniałej przeszkody - braku ustanowionego profesjonalnego pełnomocnika, który sporządziłby skargę kasacyjną - w inny sposób, jak tylko wnosząc o przyznanie prawa pomocy i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zdaniem pełnomocnika uchybienie przez uczestnika postępowania terminowi do wniesienia skargi spowodowane było okolicznościami, których nie mógł samodzielnie przezwyciężyć, zatem było przez niego niezawinione. W odrębnym piśmie pełnomocnik złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] lipca 2014 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej oraz złożyła sporządzone przez nią zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został wniesiony w terminie i jest zasadny . Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a." czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Natomiast w myśl art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym w terminie bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu; postanowienie to może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Ponadto zgodnie z art. 87 § 1 i 4 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu; równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Art. 88 p.p.s.a. stanowi natomiast, że wniosek spóźniony lub niedopuszczalny z mocy ustawy sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że w dniu złożenia przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, termin ten upłynął. Jednakże pamiętać należy, że dla sporządzenia skargi kasacyjnej, stosownie do art. 175 § 1 p.p.s.a., zastrzeżono przymus adwokacko-radcowski. W przypadku gdy strony nie stać na pełnomocnika z wyboru, ma ona prawo wystąpić do sądu o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu. Czynność ta nie wstrzymuje jednak biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, który przeważnie upływa bezskutecznie, zanim postępowanie wpadkowe w przedmiocie prawa pomocy zostanie zakończone. Najczęściej konieczne jest więc wnioskowanie o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej z uwzględnieniem faktu, że przeszkoda w postaci braku profesjonalnego pełnomocnika ustała z dniem, w którym pełnomocnik został powiadomiony, że został w danej sprawie ustanowiony. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. SK 17/12, stwierdził, że w przypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 p.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, jest dzień, w którym pełnomocnik ten miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do roli pełnomocnika. Mając na uwadze powyższe wywody, w kontekście zaistniałego stanu faktycznego, rozpatrując złożony przez pełnomocnika strony wniosek o przywrócenie terminu, w oparciu o przesłankę braku winy, sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie kryterium to zostało spełnione. Bez wątpienia uczestnik postępowania, mając na uwadze uregulowania zawarte w art. 175 § 1 i § 3 p.p.s.a. nie mógł złożyć skargi kasacyjnej bez udziału profesjonalnego pełnomocnika. Ten zaś został przyznany stronie postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. i mógł działać w jej imieniu od dnia uzyskania wiedzy o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu, co nastąpiło w dniu [...] marca 2015 r. W opinii sądu, pełnomocnik uczestnika postępowania uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Spełniona została tym samym przesłanka z art. 87 § 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.