I SA/Po 1433/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 16 października 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku RZ o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia terminu zapłaty zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług postanawia: oddalić wniosek. /-/V. Mielcarek Z akt sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji. R Z pismem z dnia [...] wniósł zażalenie na to postanowienie, w którym jednocześnie złożył wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, t.j. od wpisu od zażalenia. Następnie na zarządzenie Przewodniczącego z dnia [...] skarżący złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że odpis zażalenia jest uzasadnieniem wniosku. Dodał, że trwa rozpatrywanie środków odwoławczych od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. Ponadto trwają prace nad zakończeniem rozpatrywania wniosku w banku o naliczenie linii kredytowej pozwalającej na częściową spłatę zadłużenia. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z [....] dzieci. Wskazał, że posiada dom w budowie o powierzchni około [...] m2. Żona skarżącego posiada [...] domu, który nabyła w spadku oraz [...] samochody osobowe marki V i A. Oświadczył, że pomiędzy nim a jego żoną istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska. [...] córka skarżącego uczy się w [...] i nie pracuje. Również młodsze dzieci nie uzyskują żadnych dochodów. Żona skarżącego natomiast od [...] prowadzi działalność gospodarczą. Działalność gospodarcza żony jest już dochodowa i uzyskane środki zostały wykorzystane na spłatę części zaległości. Na wezwanie z dnia [...] R Z w odpowiedzi z dnia [...] wskazał, że nie obsługuje rachunku firmowego. Zarówno on jak i jego żona lokat bankowych i środków dewizowych nie posiadają. Skarżący oświadczył, że na miesięczne wydatki przeznacza kwotę [...] w tym: [...] najem, czynsz, woda, energia elektryczna, abonament RTV i kablówka, [...] telefon komórkowy i stacjonarny, [...] koszty obsługi pojazdu, w tym paliwo, [...] ubezpieczenie ZUS + koszty leczenia, [...] rata leasingowa, [...] spłata kart kredytowych oraz kredytu w koncie firmowym. Skarżący podał, że umowa leasingu kończy się w [...]. Wskazał również, że jego żona posiada samochody osobowego refinansowane przez [...]: A, rok produkcji [...] oraz V, rok produkcji [...]. Pomimo wezwania nie podał wartości rynkowej tych samochodów, nie przedłożył również harmonogramu spłat rat kredytów, gdyż ich nie posiada, nie wskazał jaką kwotę rat kredytów spłaca jego żona. Wnioskodawca posiada [...] samochód ciężarowy w leasingu M, rok produkcji [...], wartość rynkowa ok. [...] zł. Umowa leasingowa została zawarta na okres od [...] do[...]. Oświadczył, że jego żona dla poprawienia zdolności finansowej rozpoczęła w [...] działalność gospodarczą, z której obecnie uzyskuje dochód, przy czym nie wskazał w jakiej wysokości. Poza dochodami uzyskiwanymi z działalności gospodarczej żadnych innych dodatkowych dochodów nie posiada. Z pomocy opieki społecznej skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie korzystają. Do pisma załączył kserokopię zeznania rocznego podatkowego za [...] oraz kserokopię umowy majątkowej małżeńskiej zawartej w dniu [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważa się, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Ponadto na uwagę zasługuje pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy, a z oświadczeń skarżącego, które zostały złożone w sprawie, to nie wynika. Argumentacja skarżącego odnosząca się do braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący posiada bowiem majątek nieruchomy (dom w budowie i działkę gruntu), który może być źródłem finansowania kosztów sądowych. Również żona skarżącego posiada [...] udziału w domu i działce gruntu nabytego w drodze spadku oraz [...] samochody osobowe: marki A, rok prod. [...] oraz V, rok prod. [...], przy czym na te samochody zaciągnęła kredyty. Skarżący nie wskazał, pomimo wezwania, jaka jest wartość rynkowa tych samochodów, nie podał również w jakiej kwocie jego żona zaciągnęła kredyty na zakup samochodów, na jaki czas i w jakiej wysokości spłaca miesięczne raty. Ponadto na szczególną uwagę skarżącego zasługuje fakt, że jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą, o czym świadczą przychody osiągane w ostatnich latach, t.j. w [...] w wysokości [...], w [...] w wysokości [...] i wobec tego nie ulega wątpliwości, iż dysponuje środkami finansowymi. Zatem skarżący - jako profesjonalny przedsiębiorca, prowadzący działalność gospodarczą i należycie dbający o swoje interesy - powinien uwzględniać w procedurze planowania wydatków ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych czy sądowoadministracyjnych i w związku z tym czynić konieczne oszczędności na ten cel, a nie liczyć na kredytowanie w tym zakresie z funduszy Skarbu Państwa. Na uwagę skarżącego zasługuje także, iż rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy wzięto pod uwagę, że zadeklarowane przez skarżącego miesięczne wydatki wynoszą około [...], przy czym nie podał wysokości rat kredytów zaciągniętych na zakup [...] samochodów osobowych przez małżonkę oraz kosztów wyżywienia, środków czystości i ubrania dla [...] rodziny. Skarżący powinien był zatem poczynić wpierw oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, w tym wpisu od zażalenia w wysokości [...], może ubiegać się o taką pomoc. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności należało stwierdzić, że RZ nie wykazał dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie prawa pomocy i dlatego wniosek uznano za nieuzasadniony. Z tych względów na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. /-/ V.Mielcarek