I SA/Po 1455/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna - Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Protokolant: referent stażysta Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia i określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012 r. w wyniku wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezydent Miasta [...] decyzją ostateczną z dnia [....] stycznia 2012r. nr [...] wydaną wobec XA , dalej: "podatnik", "skarżąca"), kod podatnika: [...] , Nr obiektu:[...]). dokonał wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2012 w kwocie [...] zł. W dniu [...] sierpnia 2014r. wpłynęła korekta w informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, gruntach rolnych i lasach, nieruchomości położonej w[...] przy ul. [...] w której podatnik podała faktyczne powierzchnie budynku pozostałego znajdującego się na tej nieruchomości dotyczących stanu na dzień [...] grudnia 2008r. Według korekty jest to powierzchnia 26,95 m2 ( według pierwotnie złożonej deklaracji było - 35,75m2 ). Różnica wynika z wyłączenia z 35,75 m2 powierzchni wiaty (8,80m2). Nadto, obiekt początkowo był przez podatnika deklarowany jako budynek gospodarczy wykorzystywany na własne potrzeby mieszkaniowe, w korekcie deklaracji ujawniony został w pozycji - budynki pozostałe. Ponadto z ustaleń faktycznych wynikało, że co najmniej od [...] grudnia 2008r. grunt jest w całości klasyfikowany jako budowlany (B) i winien podlegać opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, a nie jak przyjęto w decyzji z dnia [...] stycznia 2012r. - opodatkowaniu podatkiem rolnym. Wobec tego organ podatkowy stwierdził, że decyzja w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2012 została wydana na podstawie odmiennego stanu faktycznego. Prezydent Miasta postanowieniem z dnia [....] sierpnia 2014r. wznowił z urzędu postępowanie zakończone powyższą decyzją ostateczną przyjmując, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzje. Następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2014r. nr [...] na podstawie art. 13 § 1, art. 21 § 1 pkt 2, art.207 i art. 210, w związku z art. 254 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012r. poz.749 ze zm. ), dalej: "O.p.", art.1, art.3, art.4, art.6, art.6a, art.6c ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (t.j. Dz . U. z 2013r. poz.1381 ze zm. ), art. 2, art.3, art.4, art.6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2014r., poz.849 ze zm.), dalej: "u.p.o.l.", art.1, art. 2, art.3, art.4, art.5, art.6 ustawy z dnia 30 października 2002r. o podatku leśnym (t.j. Dz. 0. 2 2013r. poz.465), oraz §1 uchwały Rady Miasta [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. w sprawie wysokości stawek podatku od nieruchomości na 2012 rok (Dz.U. Woj. Wlkp. z dnia 14 grudnia 2011r. Nr 344, poz. 5885) : - uchylił w całości własną decyzje ostateczną z dnia [...] stycznia nr [...] w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2012 w kwocie [...] zł, - ustalił podatnikowi XA wymiar podatku od nieruchomości za rok 2012 w kwocie [...] zł. Prezydent Miasta w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że po wznowieniu postępowania dokonał wymiaru podatku od nieruchomości na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego "GEOPOZ" oraz na podstawie złożonej w dniu [...] sierpnia 2014r. przez podatnika informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych. W odwołaniu podatnik wniosła o uchylenie decyzji. Wyjaśniła, że złożyła w dniu [...] sierpnia 2014r. korektę informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych na wezwanie organu. Jednakże nieruchomość znajdująca się przy [...] była zapisana przy odbiorze budynku mieszkalnego i podatki naliczano od nieruchomości według zapisanego stanu faktycznego. Od wydania decyzji stan ten nie uległ zmianie, a podatnik niczego nie zatajała. Nie otrzymała także żadnej informacji o zmianie klasyfikacji gruntów. W tym stanie rzeczy nie widzi podstaw do ponoszenia odpowiedzialności za skutki podatkowe zaistniałej sytuacji. Prezydent Miasta przekazując odwołanie organowi wyższej instancji wyjaśnił, co następuje: z zapisów z księgi wieczystej [...] wynika, że XA od 2002r., jest jedynym właścicielem nieruchomości przy u. [...] na którą składa się zabudowana domem mieszkalnym działka o numerze geodezyjnym [...] o powierzchni 1151 m2. W roku 2002 została zakończona budowa domu mieszkalnego i co najmniej od [...] grudnia 2007r. w granicach działki ewidencyjnej figuruje użytek gruntowy oznaczony literą B. Podatniczka na wezwanie tutejszego organu, zgłosiła fakt zakończenia budowy domu, składając w dniu [....] września 2002r. deklarację-wykaz nieruchomości. W corocznych decyzjach Prezydenta Miasta pomyłkowo nadal podatek naliczany był od gruntów stanowiących użytki rolne, a nie za grunt budowlany jak to wynikało z ewidencji gruntów i budynków i złożonego zeznania. Ustalany był corocznie podatek od kategorii: budynki mieszkalne o wysokości powyżej 2,2m o powierzchni 96,64 m2; budynki pozostałe o wysokości powyżej 2,2m o powierzchni 35,75 m2 , powierzchnia gruntów stanowiących użytki rolne 0,1151 ha. Dnia [...] sierpnia 2014r., na wezwanie organu podatkowego, XA złożyła korektę informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych ze stanem obowiązywania na dzień [...] grudnia 2008r., w której zadeklarowała inną niż dotychczas powierzchnię budynku pozostałego znajdującego się na gruncie ( mniejszą o 8,80 m2.). Organ podatkowy jednocześnie ustalił, że podatek od gruntu ustalany jest corocznie błędnie, nie zgodnie z zapisami ewidencji gruntów i budynków. Dnia [...] sierpnia 2014r. wznowił postępowania za lata 2009-2014 po czym w całości uwzględnił wniosek podatnika. Dnia [....] sierpnia 2014r. Prezydent Miasta [...] wydał decyzje w sprawie zobowiązania pieniężnego za lata 2009-2014, w których uchylił w całości decyzje w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego i ustalił wymiar podatku od nieruchomości przyjmując jako podstawy opodatkowania: budynki mieszkalne o wysokości powyżej 2,2m o powierzchni 96,64 m2 ; budynki pozostałe o wysokości powyżej 2,2m o powierzchni 26,95 m2 ; pozostałe grunty o powierzchni 1151 m2 . Odnosząc się do zarzutu , że w składanej w tym roku korekcie deklaracji jedyna zmiana dotyczyła powierzchni budynku pozostałego organ podatkowy przyznaje rację podatnikowi. W wyniku popełnionego błędu, organ I instancji nie uwzględniał w corocznie wydawanych decyzjach w sprawie podatku gruntów pozostałych tak jak to zeznała podatnik i jak to wynika z ewidencji gruntów i budynków. Przepis art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne jednoznacznie wskazuje na konieczność uwzględniania danych z ewidencji gruntów i budynków przy wymiarze podatku od nieruchomości. Dlatego organ I instancji wnosi o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Samorządowe Kolegium odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...] na podstawie art. 13 §1 pkt 3, art. 220 §2, art. 233 §1 pkt 1 i pkt 2 lit a) O.p. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy stwierdził, co następuje: W stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy, organ podatkowy pierwszej instancji, na podstawie złożonej przez Podatniczkę korekty informacji o nieruchomościach (nie ma przy tym znaczenia czy złożenie tej korekty zainicjowane było wezwaniem organu podatkowego czy też wynikło z woli samego podatnika) powziął wiadomość co do rzeczywistej powierzchni użytkowej budynku gospodarczego znajdującego się na opodatkowanej nieruchomości. Okoliczność ta z całą pewnością wypełniała znamiona przesłanki, o której mowa w art. 240 §1 pkt 5 O.p.: 1) wyszła na jaw nowa okoliczność faktyczna (powierzchnia użytkowa budynku gospodarczego) 2) okoliczność jest istotna dla sprawy (metraż powierzchni użytkowej budynku gospodarczego ma wpływ na wysokość zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości) 3) omawiana okoliczność faktyczna istniała w dniu wydania pierwotnej decyzji, tj. z [...] stycznia 2012r. (oświadczenie XA z dnia [...] sierpnia 2014r. wyjaśnia przyczynę różnicy w deklarowanej dotychczas powierzchni obiektu, a która w odwołaniu podaje, że od wydania decyzji nic nie uległo zmianie i nie zostały zatajone żadne dane). Takich natomiast cech nie można przypisać podniesionemu (jako podstawa wznowienia) przez organ pierwszej instancji argumentowi o ujawnieniu faktycznego sposobu zaklasyfikowania gruntów wchodzących w skład rzeczonej nieruchomości, albowiem nie można przyjąć, że dana okoliczność nie była znana organowi wydającemu decyzję, jeżeli wynikała ona z ewidencji gruntów i budynków, a organ podatkowy w wyniku zaniedbań nie dokonał prawidłowego ustalenia wymiaru podatku, kierując się jedynie danymi zawartymi w informacji złożonej przez podatnika. Należy bowiem zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, dane zwarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią m. in. podstawę wymiaru podatków i świadczeń. Organy podatkowe nie są uprawnione do ustalania innej podstawy wymiaru podatku, gdyż dane wskazane w ewidencji, zapisy wynikające z ewidencji gruntów i budynków są dla organów wiążące ( tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] w wyroku z dnia 20 stycznia 2012r., sygn. akt III SA/Po 695/11). W omawianym przypadku zaniedbaniem organu I instancji było nie tylko niezapoznanie się z treścią ewidencji gruntów ale także brak staranności przy weryfikacji deklaracji złożonej przez Podatnika w 2002r. Już wówczas bowiem grunt o powierzchni 1.151m2 wykazany tam został jako pozostały przy czym nie ma to większego znaczenia dla oceny zasadności działania organu pierwszej instancji. Wystarczającą podstawą do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [....] stycznia 2012r. było skorygowanie powierzchni użytkowej budynku gospodarczego. Tym samym zaistniała podstawa do uchylenia tej decyzji i ustalenia zobowiązania podatkowego za 2012r. na nowo, tj. z uwzględnienie okoliczności. W konsekwencji została wydana, w wyniku wznowienia postępowania, decyzja ustalająca za rok 2012 wyłącznie podatek od nieruchomości. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty; 2) budynki lub ich części; 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej (art. 2 ust. 2 u.p.o.l.). Podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3; 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych; 3) użytkownikami wieczystymi gruntów; 4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2. (art. 3 ust.1 ustawy). Stosownie natomiast do art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. o Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) - Podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W korygowanym okresie rozliczeniowym nie ma znaczenia fakt, że pierwotnie (w 2002r.) budynek gospodarczy był deklarowany jako pozostałe wolnostojące budynki gospodarcze, znajdujące się na nieruchomości wykorzystywane wyłącznie na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych podatnika, z wyjątkiem garaży. Podjęta przez Radę Miasta [...] uchwała w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości na 2012r. nie wymienia już w podtypach budynków podlegających opodatkowaniu obiektu jak wyżej opisany. Po wykluczeniu zatem wyliczonego w uchwale budynku mieszkalnego; budynku związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz budynku mieszkalnego, zajętego na prowadzenie działalności gospodarczej; budynku zajętego na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym; budynku związanego z udzielaniem świadczeń zdrowotnych w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, zajętego przez podmioty udzielające tych świadczeń, przy jednoczesnym uwzględnieniu charakteru deklarowanego obiektu - należało zakwalifikować go jako budynek pozostały i przyjąć ustaloną dla tego rodzaju przedmiotów stawkę podatkową. W tym stanie rzeczy, decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. W skardze na powyższą decyzję ostateczną podatnik stwierdziła, że wszystkie okoliczności sprawy są znane i klarowne od samego początku . Nastąpiła jedynie zmiana wymiaru budynku gospodarczego , który został uwzględniony w deklaracji co nie ma wpływu na istotną zmianę wymiaru podatku. Sprawa dotyczy wymiaru opłat za grunt w wymiarze 1.151 m2. Zgodnie z przepisami budowa została odebrana ze stanem faktycznym, wówczas to nastąpiła już klasyfikacja i zobowiązanie pieniężne. Zobowiązania za lata 2010-2014 powstało na mocy prawa i powstało w momencie doręczenia decyzji organu podatkowego . Z ustalonej wysokości zobowiązania podatnik się wywiązała. Dotychczas nie otrzymała żadnej informacji pisemnej, która byłaby ustalała zobowiązanie o innym wymiarze , która miałaby na celu przeklasyfikowanie gruntów. Ponieważ organ podatkowy popełnił błąd do którego się przyznał, nie powinna ponosić konsekwencji finansowych, bowiem prawo nie działa wstecz. W piśmie procesowym z dnia [...] września 2016r. podatnik wniosła uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2015r. [...] w części ustalającej wysokość zobowiązania w zakresie podatku od nieruchomości za rok 2012 co do kategorii składnika opodatkowania - pozostałe grunty i umorzenie postępowania w tej części oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Decyzji zarzuciła naruszenie przepisu art.128 w zw. z art.245§1 pkt 1 O.p. , polegające na wznowieniu postępowania podatkowego, zakończonego prawomocną decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2012r., nr [...] w sprawie wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r., także w części dotyczącej ustalenia wysokości podatku rolnego , mimo braku podstaw ustawowych w tym zakresie. Uzasadniając żądanie stwierdziła, że organ I instancji był uprawniony do wznowienia postępowania tylko i wyłącznie w zakresie składnika opodatkowania określonego jako wolnostojący budynek wykorzystywany na własne potrzeby , co stwarzało możliwość do uchylenia prawomocnej decyzji tylko i wyłącznie w części dotyczącej tegoż składnika opodatkowania. Uchylenie ostatecznej decyzji dotyczącej zobowiązania pieniężnego podatniczki, również w zakresie podatku rolnego nie było prawnie możliwe , albowiem w korekcie [...] sierpnia 2014 r., brak jest jakichkolwiek nowych informacji co do przeznaczenia gruntu , które mogłyby być uznane z nowe w rozumieniu art. 240§1 pkt 5 O.p. Stanowisko powyższe potwierdza organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z którego wynika , że przeznaczenie gruntu organ I instancji ustalił z urzędu na podstawie pisma z dnia [...] kwietnia 2014 r., Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego nr [...] . Dodatkowo zasadny jest pogląd organu odwoławczego, że nie jest podstawą wznowienia fakt ujawnienia zaklasyfikowania gruntu wchodzących w skład nieruchomości skarżącej albowiem z uwagi na treść art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego , podstawą wymiaru podatków i świadczeń są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków , które to są wiążące dla organ administracji podatkowej i winny im być znane z urzędu. Decyzja z dnia [...] stycznia 2010 r., była decyzją ostateczną, co powoduje , że ma do niej zastosowanie zasada wyrażona w art. 128 O.p. Zasada trwałości decyzji ostatecznych wyraża się w tym , że nie mogą one być co do zasady wzruszane , a ich podważenie może nastąpić jedynie w ściśle określonych przypadkach. Z przedstawionych wyżej argumentów wynika , że decyzja z [...] stycznia 2011 r., odnosiła się do podatku rolnego i podatku od nieruchomości. Niewątpliwie nową okolicznością faktyczną w rozumieniu art.240§1 pkt 5 O.p. był fakt różnicy w metrach kwadratowych powierzchni jednego z budynków znajdujących się na działce będącej własnością XA , co upoważniało organ I jak i II instancji do rozpatrywania ponownie sprawy , ale tylko i wyłącznie w części dotyczącej ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości i to w zakresie składnika wolnostojącego budynku gospodarczego wykorzystywanego na własne potrzeby. W pozostałym zakresie brak było podstaw do kwestionowania prawomocnej decyzji, co winno spowodować wznowienie postępowania i uchylenie decyzji jedynie w części, do której odnosi się podstawa wznowienia. ( art. 245 § 1 pkt 1 O.p.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Organ podatkowy bezpodstawnie nie uwzględniał w corocznie wydawanych decyzjach podatkowych za lata 2009-2014 kategorii gruntów pozostałych, tak jak to wynikało z ewidencji gruntów i budynków i zeznania skarżącej ( podatek ustalał od gruntów stanowiących użytki rolne o powierzchni 0,1151 ha, a nie za grunt budowlany). Co najmniej od [...] grudnia 2007r. w granicach działki ewidencyjnej figuruje użytek gruntowy oznaczony literą B. W dniu [...] września 2002r., skarżąca zgłosiła fakt zakończenia budowy domu. Zasadnie natomiast postanowieniem z dnia [....] sierpnia 2014r. wznowił postępowania podatkowe zakończone decyzjami ostatecznymi, w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2009-2014. Podstawę wznowienia stanowiła wniesiona dnia [....] sierpnia 2014r. przez skarżącą XA , korekta informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych ze stanem obowiązywania na dzień [...] grudnia 2008r., w której zadeklarowała inną niż dotychczas powierzchnię budynku pozostałego znajdującego się na gruncie ( mniejszą o 8,80 m2.). W informacji tej zawarła nową okoliczność faktyczną, która bezspornie nie była znana organowi I instancji. Jednakże bezpodstawnie organ I instancji , po wznowieniu postępowania , uchylił w całości decyzję ostateczną zamiast uchylenia tej decyzji tylko i wyłącznie w części dotyczącej budynku pozostałego znajdującego się na gruncie. W korekcie jaką złożyła skarżąca w dniu [...] sierpnia 2014 r., brak jest nowych informacji co do przeznaczenia gruntu. Niekwestionowany status prawny gruntów pozostałych ( według ewidencji użytek gruntowy oznaczony literą B) pozostawał niedostrzeżony przez organ podatkowy pomimo że art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wskazuje , że dane z ewidencji gruntów i budynków są dla organów podatkowych wiążące. W opinii sądu uchylenie po wznowieniu postępowania decyzji o łącznym zobowiązaniu pieniężnym w całości (a więc także w części dotyczącej ustalenia wysokości podatku rolnego) stanowiło naruszenie art.128 w zw. z art.245§1 pkt 1 O.p. Zasada trwałości decyzji ostatecznych wyraża się w tym , że nie mogą one być co do zasady wzruszane , a ich podważenie może nastąpić jedynie w ściśle określonych przypadkach. Rozpatrując ponownie sprawę organ podatkowy I instancji uwzględni przedstawioną w uzasadnieniu wyroku wykładnię prawa i uchyli decyzję ostateczną w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za badany rok w zakresie składnika wolnostojącego budynku gospodarczego wykorzystywanego na własne potrzeby. Dlatego sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. , art. 200, art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.