I SA/Po 1456/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna - Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Protokolant: referent stażysta Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia i określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2013 r. w wyniku wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezydent Miasta [...] ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2013r. nr [...] wydaną wobec XA, dalej: "podatnik", "skarżąca"), kod podatnika:[...], Nr obiektu:[...] ), dokonał wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2013 w kwocie [...] zł. W dniu [...] sierpnia 2014r. wpłynęła korekta w informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, gruntach rolnych i lasach, nieruchomości położonej w[...] przy ul.[...], w której podatnik podała faktyczne powierzchnie budynku pozostałego znajdującego się na tej nieruchomości dotyczących stanu na dzień[...] grudnia 2008r. Według korekty jest to powierzchnia 26,95 m2 ( według pierwotnie złożonej deklaracji było - 35,75m2 ). Różnica wynika z wyłączenia z 35,75 m2 powierzchni wiaty (8,80m2). Nadto, obiekt początkowo był przez podatnika deklarowany jako budynek gospodarczy wykorzystywany na własne potrzeby mieszkaniowe, w korekcie deklaracji ujawniony został w pozycji - budynki pozostałe. Ponadto z ustaleń faktycznych wynikało, że co najmniej od [...] grudnia 2008r. grunt jest w całości klasyfikowany jako budowlany (B) i winien podlegać opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, a nie jak przyjęto w decyzji z dnia [...] stycznia 2012r. - opodatkowaniu podatkiem rolnym. Wobec tego organ podatkowy stwierdził, że decyzja w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2013 została wydana na podstawie odmiennego stanu faktycznego. Prezydent Miasta postanowieniem z dnia [....] sierpnia 2014r. wznowił z urzędu postępowanie zakończone powyższą decyzją ostateczną przyjmując, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzje ( art. 240 § 1 pkt 5 O.p.). Następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2014r. nr [...] na podstawie art. 13 § 1, art. 21 § 1 pkt 2, art.207 i art. 210, w związku z art. 254 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012r. poz.749 ze zm. ), dalej: "O.p.", art.1, art.3, art.4, art.6, art.6a, art.6c ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (t.j. Dz . U. z 2013r. poz.1381 ze zm. ), art. 2, art.3, art.4, art.6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2014r., poz.849 ze zm.), dalej: "u.p.o.l.", art.1, art. 2, art.3, art.4, art.5, art.6 ustawy z dnia 30 października 2002r. o podatku leśnym (t.j. Dz. 0. 2 2013r. poz.465), oraz §1 uchwały Rady Miasta [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. w sprawie wysokości stawek podatku od nieruchomości na 2013 rok (Dz.U. Woj. Wlkp. z dnia 9 listopada 2012r. poz.5062) uchylił dotychczasową decyzję w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013r. i ustalił XA za ten rok podatek od nieruchomości w kwocie [...] zł. Prezydent Miasta w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że po wznowieniu postępowania dokonał wymiaru podatku od nieruchomości na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego "GEOPOZ" oraz na podstawie złożonej w dniu [...] sierpnia 2014r. przez podatnika informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych. W odwołaniu podatnik wniosła o uchylenie decyzji. Wyjaśniła, że złożyła w dniu [...] sierpnia 2014r. korektę informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych na wezwanie organu. Jednakże nieruchomość znajdująca się przy [...]była zapisana przy odbiorze budynku mieszkalnego i podatki naliczano od nieruchomości według zapisanego stanu faktycznego. Od wydania decyzji stan ten nie uległ zmianie, a podatnik niczego nie zatajała. Nie otrzymała także żadnej informacji o zmianie klasyfikacji gruntów. W tym stanie rzeczy nie widzi podstaw do ponoszenia odpowiedzialności za skutki podatkowe zaistniałej sytuacji. Prezydent Miasta przekazując odwołanie organowi wyższej instancji wyjaśnił, co następuje: z zapisów z księgi wieczystej [... ] wynika, że XA od 2002r., jest jedynym właścicielem nieruchomości przy u. [...] na którą składa się zabudowana domem mieszkalnym działka o numerze geodezyjnym [...] o powierzchni 1151 m2. W roku 2002 została zakończona budowa domu mieszkalnego i co najmniej od [...] grudnia 2007r. w granicach działki ewidencyjnej figuruje użytek gruntowy oznaczony literą B. Podatniczka na wezwanie tutejszego organu, zgłosiła fakt zakończenia budowy domu, składając w dniu [...] września 2002r. deklarację-wykaz nieruchomości. W corocznych decyzjach Prezydenta Miasta pomyłkowo nadal podatek naliczany był od gruntów stanowiących użytki rolne, a nie za grunt budowlany jak to wynikało z ewidencji gruntów i budynków i złożonego zeznania. Ustalany był corocznie podatek od kategorii: budynki mieszkalne o wysokości powyżej 2,2m o powierzchni 96,64 m2; budynki pozostałe o wysokości powyżej 2,2m o powierzchni 35,75 m2 , powierzchnia gruntów stanowiących użytki rolne 0,1151 ha. Dnia [...] sierpnia 2014r., na wezwanie organu podatkowego, XA złożyła korektę informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych ze stanem obowiązywania na dzień [...] grudnia 2008r., w której zadeklarowała inną niż dotychczas powierzchnię budynku pozostałego znajdującego się na gruncie ( mniejszą o 8,80 m2.). Organ podatkowy jednocześnie ustalił, że podatek od gruntu ustalany jest corocznie błędnie, nie zgodnie z zapisami ewidencji gruntów i budynków. Dnia [...] sierpnia 2014r. wznowił postępowania za lata 2009-2014 po czym w całości uwzględnił wniosek podatnika. Dnia [...] sierpnia 2014r. Prezydent Miasta [...] wydał decyzje w sprawie zobowiązania pieniężnego za lata 2009-2014, w których uchylił w całości decyzje w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego i ustalił wymiar podatku od nieruchomości przyjmując jako podstawy opodatkowania: budynki mieszkalne o wysokości powyżej 2,2m o powierzchni 96,64 m2 ; budynki pozostałe o wysokości powyżej 2,2m o powierzchni 26,95 m2 ; pozostałe grunty o powierzchni 1151 m2 . Odnosząc się do zarzutu , że w składanej w tym roku korekcie deklaracji jedyna zmiana dotyczyła powierzchni budynku pozostałego organ podatkowy przyznaje rację podatnikowi. W wyniku popełnionego błędu, organ I instancji nie uwzględniał w corocznie wydawanych decyzjach w sprawie podatku gruntów pozostałych tak jak to zeznała podatnik i jak to wynika z ewidencji gruntów i budynków. Przepis art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne jednoznacznie wskazuje na konieczność uwzględniania danych z ewidencji gruntów i budynków przy wymiarze podatku od nieruchomości. Dlatego organ I instancji wnosi o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2015r. Nr [...] po rozpatrzeniu działając na podstawie, art. 13 §1 pkt. 3, art. 220 §2, art. 233 §1 pkt 1 O.p. , uchwały Rady Miasta [....] z dnia [...] listopada 2012r. nr [...] w sprawie wysokości stawek podatku od nieruchomości na 2013r. , utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy przedstawił następującą argumentację: w stanie faktycznym sprawy, organ podatkowy pierwszej instancji, na podstawie złożonej przez podatniczkę korekty informacji o nieruchomościach powziął wiadomość co do rzeczywistej powierzchni użytkowej budynku gospodarczego znajdującego się na opodatkowanej nieruchomości. Okoliczność ta wypełniała znamiona przesłanki, o której mowa w art. 240 §1 pkt 5 O.p.: 1)wyszła na jaw nowa okoliczność faktyczna (powierzchnia użytkowa budynku gospodarczego), 2)okoliczność jest istotna dla sprawy (metraż powierzchni użytkowej budynku gospodarczego ma wpływ na wysokość zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości), 3)omawiana okoliczność faktyczna istniała w dniu wydania pierwotnej decyzji, tj. z 11 stycznia 2013r. (oświadczeni XA z dnia [...] sierpnia 2014r. wyjaśnia przyczynę różnicy w deklarowanej dotychczas powierzchni obiektu, a w odwołaniu podaje, że od wydania decyzji nic nie uległo zmianie i nie zostały zatajone żadne dane). Takich natomiast cech nie można przypisać podniesionemu (jako podstawa wznowienia) przez organ pierwszej instancji argumentowi o ujawnieniu faktycznego sposobu zaklasyfikowania gruntów wchodzących w skład nieruchomości, albowiem nie można przyjąć, że dana okoliczność nie była znana organowi wydającemu decyzję, jeżeli wynikała ona z ewidencji gruntów i budynków, a organ podatkowy w wyniku zaniedbań nie dokonał prawidłowego ustalenia wymiaru podatku, kierując się jedynie danymi zawartymi w informacji złożonej przez podatnika. Należy bowiem zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, dane zwarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią m. in. podstawę wymiaru podatków i świadczeń. Organy podatkowe nie są uprawnione do ustalania innej podstawy wymiaru podatku, gdyż dane wskazane w ewidencji, zapisy wynikające z ewidencji gruntów i budynków są dla organów wiążące ( tak: wyrok z dnia 20 stycznia 2012r., sygn. akt III SA/Po 695/11). W sprawie zaniedbaniem organu było nie tylko niezapoznanie się z treścią ewidencji gruntów ale także brak weryfikacji deklaracji złożonej przez podatnika w 2002r. Już wówczas bowiem grunt o powierzchni 1.151m2 wykazany tam został jako pozostały. Fakt ten nie ma to istotnego znaczenia dla oceny zasadności działania organu pierwszej instancji, gdyż wystarczającą podstawą do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [....] stycznia 2013r. było skorygowanie powierzchni użytkowej budynku gospodarczego. Tym samym zaistniała podstawa do uchylenia tej decyzji i ustalenia zobowiązania podatkowego za 2013r. z uwzględnieniem tej okoliczności. W konsekwencji w wyniku wznowienia postępowania, zapadła decyzja ustalająca za rok 2013 wyłącznie podatek od nieruchomości. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty; 2) budynki lub ich części; 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej (art. 2 ust 2 u.p.o.l.). Podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem, ust. 3; 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych; 3) użytkownikami wieczystymi gruntów; 4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa, lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2. (art. 3 ust.1 ustawy). Stosownie natomiast do art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. o Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) , podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Decydujące znaczenie przy opodatkowaniu gruntów mają dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków ( tak: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 29 czerwca 2006r., sygn. akt II FSK 842/05, niepubl., z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt II FSK 1332/05, niepubl. oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2004r., sygn. akt III SA 3016/03, niepubl.). W sprawie nie ma znaczenia, , że pierwotnie (w 2002r.) budynek gospodarczy był przez podatnika deklarowany jako pozostałe wolnostojące budynki gospodarcze, znajdujące się na nieruchomości wykorzystywane wyłącznie na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych podatnika, z wyjątkiem garaży. Uchwała Rady Miasta [...] w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości na 2013r. nie wymienia już w podtypach budynków podlegających opodatkowaniu obiektu jak wyżej opisany. Po wykluczeniu zatem wyliczonego w uchwale: budynku mieszkalnego; budynku związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz budynku mieszkalnego, zajętego na prowadzenie działalności gospodarczej; budynku zajętego na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym; budynku związanego z udzielaniem świadczeń zdrowotnych w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, zajętego przez podmioty udzielające tych świadczeń, przy jednoczesnym uwzględnieniu charakteru deklarowanego obiektu - należało zakwalifikować go jako budynek pozostały i przyjąć ustaloną dla tego rodzaju przedmiotów stawkę podatkową. W tym stanie rzeczy, decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. W skardze na powyższą decyzję ostateczną podatnik stwierdziła, że wszystkie okoliczności sprawy są znane i klarowne od samego początku . Nastąpiła jedynie zmiana wymiaru budynku gospodarczego , który został uwzględniony w deklaracji co nie ma wpływu na istotną zmianę wymiaru podatku. Sprawa dotyczy wymiaru opłat za grunt w wymiarze 1.151 m2. Zgodnie z przepisami budowa została odebrana ze stanem faktycznym, wówczas to nastąpiła już klasyfikacja i zobowiązanie pieniężne. Zobowiązania za lata 2010-2014 powstało na mocy prawa i powstało w momencie doręczenia decyzji organu podatkowego. Z ustalonej wysokości zobowiązania podatnik się wywiązała. Dotychczas nie otrzymała żadnej informacji pisemnej, która byłaby ustalała zobowiązanie o innym wymiarze , która miałaby na celu przeklasyfikowanie gruntów. Ponieważ organ podatkowy popełnił błąd do którego się przyznał, nie powinna ponosić konsekwencji finansowych, bowiem prawo nie działa wstecz. W piśmie procesowym z dnia [...] września 2015r. podatnik wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2015r. [...] w części ustalającej wysokość zobowiązania w zakresie podatku od nieruchomości za rok 2013 co do kategorii składnika opodatkowania - pozostałe grunty i umorzenie postępowania w tej części oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Decyzji zarzuciła naruszenie przepisu art.128 w zw. z art.245§1 pkt 1 O.p. , polegające na wznowieniu postępowania podatkowego, zakończonego prawomocną decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2013r., nr [...] w sprawie wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r., także w części dotyczącej ustalenia wysokości podatku rolnego , mimo braku podstaw ustawowych w tym zakresie. Uzasadniając żądanie stwierdziła, że organ I instancji był uprawniony do wznowienia postępowania tylko i wyłącznie w zakresie składnika opodatkowania określonego jako wolnostojący budynek wykorzystywany na własne potrzeby , co stwarzało możliwość do uchylenia prawomocnej decyzji tylko i wyłącznie w części dotyczącej tegoż składnika opodatkowania. Uchylenie ostatecznej decyzji dotyczącej zobowiązania pieniężnego podatniczki, również w zakresie podatku rolnego nie było prawnie możliwe , albowiem w korekcie [...] sierpnia 2014 r., brak jest jakichkolwiek nowych informacji co do przeznaczenia gruntu , które mogłyby być uznane z nowe w rozumieniu art. 240§1 pkt 5 O.p. Stanowisko powyższe potwierdza organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z którego wynika , że przeznaczenie gruntu organ I instancji ustalił z urzędu na podstawie pisma z dnia [...] kwietnia 2014 r., Zarządu Geodezji i Katastru" Miejskiego nr [...]. Dodatkowo zasadny jest pogląd organu odwoławczego, że nie jest podstawą wznowienia fakt ujawnienia zaklasyfikowania gruntu wchodzących w skład nieruchomości skarżącej albowiem z uwagi na treść art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego , podstawą wymiaru podatków i świadczeń są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków , które to są wiążące dla organ administracji podatkowej i winny im być znane z urzędu. Decyzja z dnia [...] stycznia 2013 r., była decyzją ostateczną, co powoduje , że ma do niej zastosowanie zasada wyrażona w art. 128 O.p. Zasada trwałości decyzji ostatecznych wyraża się w tym , że nie mogą one być co do zasady wzruszane , a ich podważenie może nastąpić jedynie w ściśle określonych przypadkach. Z przedstawionych wyżej argumentów wynika , że decyzja z [...] stycznia 2013 r., odnosiła się do podatku rolnego i podatku od nieruchomości. Niewątpliwie nową okolicznością faktyczną w rozumieniu art.240§1 pkt 5 O.p. był fakt różnicy w metrach kwadratowych powierzchni jednego z budynków znajdujących się na działce będącej własnością XA, co upoważniało organ I jak i II instancji do rozpatrywania ponownie sprawy , ale tylko i wyłącznie w części dotyczącej ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości i to w zakresie składnika wolnostojącego budynku gospodarczego wykorzystywanego na własne potrzeby. W pozostałym zakresie brak było podstaw do kwestionowania prawomocnej decyzji, co winno spowodować wznowienie postępowania i uchylenie decyzji jedynie w części, do której odnosi się podstawa wznowienia. ( art. 245 § 1 pkt 1 O.p.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Organ podatkowy bezpodstawnie nie uwzględniał w corocznie wydawanych decyzjach podatkowych za lata 2009-2014 kategorii gruntów pozostałych, tak jak to wynikało z ewidencji gruntów i budynków i zeznania skarżącej ( podatek ustalał od gruntów stanowiących użytki rolne o powierzchni 0,1151 ha, a nie za grunt budowlany). Co najmniej od [...] grudnia 2007r. w granicach działki ewidencyjnej figuruje użytek gruntowy oznaczony literą B. W dniu [....] września 2002r., skarżąca zgłosiła fakt zakończenia budowy domu. Zasadnie natomiast postanowieniem z dnia [....] sierpnia 2014r. wznowił postępowania podatkowe zakończone decyzjami ostatecznymi, w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2009-2014. Podstawę wznowienia stanowiła wniesiona dnia [....] sierpnia 2014r. przez skarżącą XA, korekta informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych ze stanem obowiązywania na dzień [....] grudnia 2008r., w której zadeklarowała inną niż dotychczas powierzchnię budynku pozostałego znajdującego się na gruncie ( mniejszą o 8,80 m2.). W informacji tej zawarła nową okoliczność faktyczną, która bezspornie nie była znana organowi I instancji. Jednakże bezpodstawnie organ I instancji , po wznowieniu postępowania , uchylił w całości decyzję ostateczną zamiast uchylenia tej decyzji tylko i wyłącznie w części dotyczącej budynku pozostałego znajdującego się na gruncie. W korekcie jaką złożyła skarżąca w dniu [...] sierpnia 2014 r., brak jest nowych informacji co do przeznaczenia gruntu. Niekwestionowany status prawny gruntów pozostałych ( według ewidencji użytek gruntowy oznaczony literą B) pozostawał niedostrzeżony przez organ podatkowy pomimo że art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wskazuje, że dane z ewidencji gruntów i budynków są dla organów podatkowych wiążące. W opinii sądu uchylenie po wznowieniu postępowania decyzji o łącznym zobowiązaniu pieniężnym w całości (a więc także w części dotyczącej ustalenia wysokości podatku rolnego) stanowiło naruszenie art.128 w zw. z art.245§1 pkt 1 O.p. Zasada trwałości decyzji ostatecznych wyraża się w tym , że nie mogą one być co do zasady wzruszane , a ich podważenie może nastąpić jedynie w ściśle określonych przypadkach. Rozpatrując ponownie sprawę organ podatkowy I instancji uwzględni przedstawioną w uzasadnieniu wyroku wykładnię prawa i uchyli decyzję ostateczną w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za badany rok w zakresie składnika wolnostojącego budynku gospodarczego wykorzystywanego na własne potrzeby. Dlatego sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. , art. 200, art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.