I SA/Po 1484/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Protokolant: ref. staż. Karolina Samolczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2017 r. sprawy ze skargi RK na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...],- zł ( słownie: [...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów sądowych. W dniu [...] r. R. K. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...], wydane w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia. Powyższa decyzja zapadła na tle stanu faktycznego sprawy, w której w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko R. D., Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. na podstawie dwóch tytułów wykonawczych w dniach [...] i [...] r. zajął na posesji przy ul. [...] w B. ruchomości: samochód ciężarowy DAF o nr rej. [...] oraz samochód osobowy KIA SPORTAGE o nr rej. [...], pozostawiając auta pod dozorem zobowiązanego i doręczając mu protokół zajęcia, jednocześnie zawiadamiając o zajęciu Starostwo Powiatowe w K.. Zobowiązany R. D. pismem z [...] r. poinformował organ egzekucyjny, że ww. pojazdy zostały zabrane bez jego wiedzy i zgody przez R. K. i są zaparkowane na posesji firmy [...] R. K. w O. przy ul. [...]. Następnie Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. – pismem z [...] r. - wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień w sprawie podania miejsca parkowania ww. pojazdów. W odpowiedzi z [...] r. skarżący wyjaśnił, że R. D. wyzbył się własności tych pojazdów na skutek zawartej w dniu [...] r. umowy, wobec czego prowadzenie względem tych pojazdów egzekucji nie jest możliwe. Kolejnym pismem – z [...] r. - organ egzekucyjny wezwał skarżącego do wskazania miejsca postoju zajętych pojazdów, celem dokonania zwózki. Jednocześnie wyjaśnił skarżącemu, że kto nie będąc zobowiązanym rości sobie prawo do zajętych rzeczy, może wystąpić do organu egzekucyjnego o wyłączenie spod egzekucji, przedstawiając zgodnie z art. 38 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") dowody na poparcie swojego żądania. W udzielonej [...] r. odpowiedzi na to wezwanie skarżący wyjaśnił, że jest właścicielem tych pojazdów, gdyż zostały one przewłaszczone na niego przez R. D. celem zabezpieczenia płatności za dostawę paliwa, a tym samym ruchomości te nie mogą być przedmiotem prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie wskazał, że nie dysponuje wiedzą na temat aktualnego miejsca pobytu pojazdów. Nadto zaznaczył, że nie dysponuje jakąkolwiek informacją, by wskazane pojazdy zostały zajęte, w związku z czym wniósł o doręczenie dokumentu określającego zajęcie oraz na podstawie art. 38 § 3 u.p.e.a. o zaniechanie dalszych czynności egzekucyjnych w stosunku do ww. samochodów. Do pisma dołączył dwie umowy przywłaszczenia pojazdów z dnia [...] r. Postanowieniem z [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 38 u.p.e.a., Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. odmówił wyłączenia zajętych ruchomości spod egzekucji. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wyjaśnił, że skarżący nie dotrzymał określonego w art. 38 § 1 u.p.e.a. 14 - dniowego terminu do wniesienia żądania wyłączenia składników majątku spod egzekucji, który to termin liczony jest od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do rzeczy lub prawa. Według organu, skarżący składając pismo z [...] r. miał wiedzę o czynności egzekucyjnej zajęcia pojazdów, albowiem poinformował w nim, że prowadzenie czynności egzekucyjnych wobec zajętych pojazdów nie jest możliwe. Z żądaniem wyłączenia zajętych pojazdów spod egzekucji w trybie art. 38 u.p.e.a. skarżący wystąpił natomiast w dniu [...] r., a więc z uchybieniem 14-dniowego terminu. Ze znajdującego się w aktach zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. postanowienia wynika, że w dniu [...]. odebrała je adresat A. P.. Skarżący na powyższe rozstrzygnięcie złożył w dniu [...] r. zażalenie, w którym zażądał uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości, wnosząc jednocześnie z ostrożności o przywrócenie terminu do rozpoznania wniosku o wyłączenie zajętych ruchomości spod egzekucji. W uzasadnieniu wskazał, że nie nastąpiło uchybienie 14-dniowemu terminowi, gdyż wniosek złożył już po trzech dniach od pisemnego wezwania przez organ. Pismo z [...] r. było jedynie korespondencją z organem w celu wyjaśnienia, że ww. pojazdy stanowią jego własność. Zdaniem skarżącego brzmienie ww. pisma nie pozostawia wątpliwości, że już w nim podał wszelkie okoliczności dotyczące przejęcia przez niego własności spornych pojazdów. Podkreślił, że w piśmie tym zaznaczył, iż gotów jest w razie potrzeby przedłożyć dodatkowe wyjaśnienia. Tymczasem organ egzekucyjny zwrócił się do niego dopiero po miesiącu, niejako pragnąc wykorzystać swą nadrzędną pozycję jako prowadzący postępowanie i celowo nie podejmował czynności w celu wyjaśnienia sprawy wcześniej. W związku z powyższym, w opinii skarżącego, termin do złożenia wniosku o wyłączenie zajętych ruchomości spod egzekucji nie powinien być liczony od dnia [...] r., lecz od dnia [...] r., a więc wniosek został złożony w ustawowym terminie i powinien zostać rozpatrzony. Po otrzymaniu zażalenia wraz z aktami organu egzekucyjnego Dyrektor Izby Skarbowej dołączył do akt administracyjnych internetowy wydruk informacji "Śledzenie przesyłek", z którego wynika, że przesyłka o numerze wskazanym na zwrotnym potwierdzeniu odbioru została doręczona [...] r.; kserokopię listy przesyłek za potwierdzeniem odbioru, z której wynika, że ww. przesyłkę na nazwisko R. K. i adres: [...] wysłano [...] r. oraz notatkę z [...] r. z rozmowy telefonicznej przeprowadzonej z pracownikiem Drugiego Urzędu Skarbowego w K., od której uzyskano informację, że zażalenie zostało złożone osobiście. Postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "K.p.a.") oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 40 § 1 u.p.e.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że zaskarżone postanowienie doręczono skarżącemu w dniu [...] r., zatem siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia, o którym mowa w art. 17 § 1 u.p.e.a., upłynął z dniem [...] r. Zażalenie zostało natomiast złożone przez skarżącego w dniu [...] r., a więc z uchybieniem terminu. Dyrektor podkreślił, że organ egzekucyjny pierwszej instancji prawidłowo pouczył skarżącego o trybie i terminie wniesienia ewentualnego zażalenia. W skardze wniesionej na ww. postanowienie R. K. zarzucił mu naruszenie art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a. oraz art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. Jednocześnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że Dyrektor Izby Skarbowej powołując się na art. 17 § 1 u.p.e.a. błędnie obliczył 7-dniowy termin do wniesienia zażalenia w sprawie, przyjmując za ostateczną datę do jego wniesienia dzień [...] r., podczas gdy termin na złożenie zażalenia upływał w dniu [...] r., wobec czego zażalenie zostało wniesione w terminie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Sąd zważył, co następuje: W rozpatrywanej sprawie Sąd, działając w oparciu o art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), uznał że skargę należało uwzględnić, choć z innych powodów aniżeli w niej podniesione. Przedmiotem sądowej kontroli jest postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie wyłączenia zajętych ruchomości spod egzekucji. W tym kontekście należy wskazać, że zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a., o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Upływ terminu do wniesienia zażalenia organ odwoławczy ma obowiązek uwzględnić z urzędu. W razie stwierdzenia, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu, organ nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, lecz - co do zasady - ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 K.p.a. Słusznie więc organ przed rozpoznaniem złożonego zażalenia przystąpił do oceny, czy zostało ono złożone w ustawowym terminie. Należy jednak podkreślić, że w celu oceny zachowania terminu do wniesienia zażalenia w pierwszej kolejności organ obowiązany jest ustalić, czy wnoszącemu zażalenie prawidłowo doręczono postanowienie organu pierwszej instancji. Warunkiem stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia jest bowiem skuteczne doręczenie postanowienia stronie. Przy braku skutecznego doręczenia nie rozpoczyna się bieg terminu do wniesienia zażalenia i wobec tego nie może on zostać przekroczony. Właściwe ustalenia daty doręczenia stronie skarżonego postanowienia, jak i wniesienia zażalenia, mają więc fundamentalne znaczenie dla ustalenia zachowania terminu do jego wniesienia. Dokonując zatem ustaleń w zakresie dopuszczalności zażalenia i dochowania terminu, organ powinien wziąć pod uwagę i rozważyć wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia dokonania takiej oceny. Natomiast w razie wątpliwości i zaistnienia konieczności wyjaśnienia kwestii istotnych dla dokonanych ustaleń, powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w niezbędnym zakresie. Sąd stwierdza, że w świetle analizy akt sprawy Dyrektor Izby Skarbowej, jakkolwiek zajmował się kwestią doręczenia skarżącemu postanowienia z dnia [...] r., nie uzyskał dowodów potwierdzających, że doręczenie to zostało dokonane skutecznie, w sposób przewidziany przepisami prawa. Na mocy odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a., kwestie doręczeń w postępowaniu egzekucyjnym regulują przepisy K.p.a. Zgodnie z art. 42 i 43 K.p.a., pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. W razie niemożności doręczenia pisma, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. W przypadku nieobecności adresata, pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Stosownie do treści art. 46 § 1 K.p.a., odbierający pismo potwierdza doręczenie mu pisma swoim podpisem ze wskazaniem daty doręczenia. Należy również zaznaczyć, że przepis art. 39 K.p.a. wskazuje podmioty, z pośrednictwa których organ administracji może korzystać przy doręczaniu pism. Jest to m. in. operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529 oraz z 2015 r. poz. 1830). W tym przypadku właściwym dowodem, z którym wiąże się domniemanie doręczenia przesyłki jest zwrotne potwierdzenie odbioru (tzw. zwrotka). Pocztowy dowód doręczenia przesyłki stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 2821/13 dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powyższego jednoznacznie więc wynika, że w przypadku doręczenia pisma za pomocą operatora pocztowego, organ egzekucyjny w celu dowiedzenia, że przesyłka została skutecznie doręczona musi dysponować dowodem jej doręczenia, tj. zwrotnym potwierdzeniem odbioru, z którego wynika do kogo i na jaki adres została skierowana przesyłka oraz jakie pismo zawierała. Ponadto, na zwrotce musi widnieć podpis adresata i data doręczenia, a w przypadku nieobecności adresata podpis osoby, która odebrała przesyłkę ze wskazaniem, kim jest ta osoba (domownik, dozorca, sąsiad). Tymczasem, organ pierwszej instancji dołączył do postanowienia z dnia [...] r. zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki listowej nr [...], na którym nie wypełniono pola "oznaczenie adresata pisma". Nie wiadomo więc do kogo i na jaki adres skierowano tę przesyłkę. Ponadto wynika z niego, że przesyłkę tę odebrała A. P. w dniu [...] r., przy czym zawarta w nawiasie adnotacja pod nazwiskiem, przypuszczalnie stwierdzająca kim jest A. P., jest nieczytelna. Niemniej jednak w pkt 1 na rewersie potwierdzenia odbioru zaznaczono krzyżykiem, że pismo doręczono: "adresatowi", natomiast pole, że pismo doręczono "pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, który podjął się oddania pisma adresatowi (zawiadomienie o doręczeniu pisma umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, a jeżeli nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata)" jest puste. Powyższe wskazuje, że przesyłkę zawierającą zaskarżone postanowienie odebrała A. P., oznaczona jako jej adresat, przy czym ze zwrotki nie wynika, do kogo w istocie i gdzie skierowano tę przesyłkę (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 31 akt adm.). Należy ponownie podkreślić, że Dyrektor Izby Skarbowej podjął próby ustalenia do kogo została zaadresowana przesyłka, jednak zgromadzonych w sprawie dowodów nie można uznać za wystarczających do stwierdzenia prawidłowego doręczenia zaskarżonego postanowienia. W aktach sprawy znajduje się sporządzona przez starszego komisarza skarbowego Izby Skarbowej w P. R. K. notatka służbowa z dnia [...] r. z rozmowy telefonicznej z M. G. – pracownikiem Urzędu Skarbowego w K.. Wynika z niej, że wobec faktu braku oznaczenia adresata na znajdującym się w aktach sprawy zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaskarżonego postanowienia ustalono, że rozmówca prześle do Izby drogą elektroniczną skan fragmentu książki nadawczej Urzędu, z którego będzie wynikało, do kogo została zaadresowana przesyłka zawierająca postanowienie. Dokument – po wydrukowaniu, zostanie załączony do notatki (k. 41 akt adm.). Do notatki dołączono skan fragmentu książki nadawczej Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z listą przesyłek wysłanych w dniu [...] r. za potwierdzeniem odbioru. Na pozycji drugiej widnieje przesyłka o numerze nadania [...], której adresatem jest R. K., skierowana na adres [...] 60A, [...] (k. 38 akt adm.). W aktach znajduje się również wydruk ze strony internetowej Poczty Polskiej S.A. sporządzony w dniu [...] r., z którego wynika, że przesyłka nr [...] została doręczona w dniu [...] r. (k. 37 akt sąd.). W kontekście powyższego należy jednak wskazać, że z akt sprawy wynika, że skarżący mieszka pod adresem ul. [...] 6A, a nie 60A, a organ odwoławczy w ogóle nie podjął dalszych czynności w celu wyjaśnienia tych rozbieżności. Tym samym należy stwierdzić, że ww. przesyłka listowa nawet jeśli została skierowana do R. K., pomimo oznaczenia na rewersie potwierdzenia odbioru A. P. jako jej adresata, to została błędnie zaadresowana. Podkreślenia wymaga, że również dołączony do akt wydruk elektronicznego śledzenia przesyłek Poczty Polskiej nie może stanowić podstawy do oceny prawidłowości doręczenia, albowiem sporne jest do kogo i na jaki adres zostało skierowane zaskarżone postanowienie, a narzędzie śledzenia przesyłek wskazuje jedynie datę nadania, przekazania przesyłki do doręczenia oraz datę jej doręczenia. Na marginesie należy także dodać, że skarżący w skardze nie wskazał kiedy i od kogo otrzymał postanowienie organu egzekucyjnego, zaznaczając jedynie, że zachował termin do wniesienia zażalenia. Tym samym, w kontekście dostrzeżonych uchybień Sąd stwierdza, że organ odwoławczy naruszył art. 134 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. i art. 8 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. wydając postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia w sytuacji, w której bezspornie nie ustalił, że skarżącemu prawidłowo doręczono postanowienie organu pierwszej instancji. Jeszcze raz podkreślić należy, że orzekając o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia należy w pierwszej kolejności dokonać oceny, czy postanowienie organu pierwszej instancji zostało prawidłowo doręczone, tj. w sposób przewidziany w K.p.a., i od kiedy wobec tego termin do wniesienia zażalenia rozpoczął bieg. Dopiero bowiem w momencie skutecznego doręczenia postanowienia otwiera się termin do jego zaskarżenia. Jeżeli postanowienie nie zostanie prawidłowo doręczone, powyższy termin nie rozpoczyna swojego biegu. W takim zaś przypadku nie można mu uchybić. Podkreślić należy, że zawarta w art. 8 K.p.a. zasada pogłębiania zaufania obywateli nie pozwala na rozstrzyganie sprawy na niekorzyść strony w sytuacji zaistnienia wątpliwości, które nie zostały usunięte lub których usunąć nie można. Tymczasem w kontrolowanej sprawie organ odwoławczy, mimo braku zwrotnego potwierdzenia odbioru postanowienia organu egzekucyjnego, z którego jednoznacznie wynikałby sposób doręczenia tego postanowienia skarżącemu, na jego niekorzyść uznał, że postanowienie to zostało mu skutecznie doręczone w dniu [...] r. Badając ponownie dopuszczalność złożonego zażalenia, organ będzie miał na uwadze wskazania Sądu co do elementów koniecznych potwierdzających skuteczne, zgodne z prawem doręczenie zaskarżonego postanowienia. W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.