I SA/Po 150/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. – T. sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] grudnia 2010 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005r. postanawia: 1. zwolnić skarżącą spółkę od wpisu od skargi powyżej 1.000,- zł, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Pismem z dnia [...] stycznia 2011r. S–T Sp. z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] grudnia 2010 r., nr[...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005r. W dniu[...]lutego 2011 r. skarżąca Spółka złożyła sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. po dwukrotnym wezwaniu do uzupełnienia powyższego wniosku postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. zwolnił skarżącą Spółkę od wpisu od skargi powyżej 1000 zł, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Postanowienie to utraciło moc wskutek wniesienia przez skarżącą Spółkę sprzeciwu do tutejszego Sądu, który rozpoznaje złożony wniosek, na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Ze złożonego przez skarżącą Spółkę we wniosku oświadczenia wynikało, że aktualnie nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów związanych z wniesieniem skargi na zaskarżoną decyzję. Prowadzona przez spółkę działalność gospodarcza uległa zawieszeniu. Powodem takiego stanu rzeczy są prowadzone wobec spółki liczne postępowania kontrolne, w wyniku których, w szczególności zaś w wyniku dokonanego w toku postępowań zajęcia dokumentacji księgowej i projektowej związanej z prowadzoną działalnością, podjęcie i wykonywanie działalności gospodarczej jest niemożliwe. Skarżąca wskazała, że rachunki bankowe, wierzytelności i ruchomości zostały zajęte na poczet zabezpieczenia i egzekucji zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Zatem spółka nie ma możliwości dokonania wypłat z rachunków bankowych, nie posiada również majątku, z którego mogłaby uzyskać środki niezbędne dla uiszczenia kosztów postępowania. Skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi[...],- zł. Podała, że nie sporządziła bilansu za ostatni rok, ponieważ dokumentacja księgowa została zajęta przez organ kontroli skarbowej. Wobec tego nie podała również wartości środków trwałych oraz wysokości zysku lub strat za ostatni rok obrotowy. Spółka posiada trzy rachunki bankowe, stan rachunków wynosi 0,- zł, rachunki zostały zajęte. Na wezwanie z dnia [...] marca 2011r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka w odpowiedzi z dnia[...]marca 2011 r. przedłożyła jedynie wykaz środków trwałych. Spółka podniosła, że nie jest w stanie w wyznaczonym terminie podać wszystkich informacji i przedłożyć pozostałych dokumentów z uwagi na trudną sytuację organizacyjną spółki. Wobec tego kolejnym pismem z dnia[...] kwietnia 2011r. wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Spółka pismem z dnia [...] maja 2011r. oświadczyła, że nie posiada środków trwałych. Natomiast posiadane przez nią ruchomości uległy zajęciu na poczet zabezpieczenia egzekucji należności podatkowych. Podała, że w 2010r. odnotowała stratę w wysokości [...]zł. Wskazała, że nie sporządziła bilansu za 2010r., gdyż z uwagi na zakwestionowanie prawidłowości dokumentacji księgowej i podatkowej spółki przez organy kontroli skarbowej, sporządzenie bilansu w chwili obecnej nie jest możliwe, nie sposób bowiem ustalić prawidłowej wartości otwarcia bilansu za 2010r. Skarżąca podała, że ponosi miesięczne koszty w wysokości ok.[...],- zł z tytułu czynszu i opłat za media. Zatrudnia 1 pracownika, którego wynagrodzenie wynosi ok.[...],- zł miesięcznie. Do pisma załączyła kserokopie deklaracji VAT-7 za ostatnie sześć miesięcy oraz kserokopię zeznania podatkowego za 2010r., z którego wynika, że przychody spółki wyniosły [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł i strata [...] zł. Spółka nie przedłożyła pozostałych dokumentów, gdyż jak wyjaśniła, z uwagi na zakwestionowanie przez organy kontroli skarbowej prawidłowości dokumentacji księgowej i podatkowej spółki, złożenie odpisów zeznań podatkowych za lata 2008 i 2009, jak również bilansu, rachunku zysków i strat oraz sprawozdań finansowych za 2008 i 2009r. budzi jej wątpliwości, co do prawidłowości wykorzystania w.w dokumentów na potrzeby postępowania z wniosku o prawo pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 - § 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli wnioskowanym przez skarżącą, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych w określonym zakresie, bądź też ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przepis art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest uzależnione od wykazania braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z powyższego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy (post. NSA z 6 października 2004 r. GZ 71/04, ONSAiWSA z 2005r. z. 1 poz. 8). Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Należy mieć również na uwadze, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji materialnej wnoszącego. W razie pojawiania się wątpliwości co do przedstawionych w formularzu danych Sąd ma instrumenty prawne służące ich wyjaśnieniu. Na mocy art. 255 P.p.s.a. Sąd może wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 § 2 P.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Z możliwości uregulowanej w art. 255 P.p.s.a. Sąd skorzystał uznając, że zawarte na wypełnionym formularzu PPF dane nie są wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, do wyłącznej oceny Sądu należy uznanie czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia stosowne przesłanki (post. NSA z 30 lipca 2009 r. I FZ 170/09, niepubl.). Skoro zatem strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej w wezwaniu sądowym dokumentacji, to powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od opłat sądowych. Z akt sprawy wynika, że wezwanie do uzupełnienia wniosku precyzyjnie określało, jakich informacji oczekiwał Sąd i jakie dokumenty na tę okoliczność miały zostać przedstawione. W wezwaniu wyraźnie wskazano termin, w jakim strona powinna dopełnić nałożonego na nią obowiązku oraz skutki jego niedopełnienia. Podkreślenia wymaga, że czynności określone w art. 255 P.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Z udzielonych przez spółkę informacji wynika, że jej sytuacja jest trudna. Skarżąca aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej, ma zajęte rachunki bankowe, również na ruchomościach spółki dokonano zabezpieczenia. Jednakże zauważyć należy, że skarżąca, pomimo trudnej sytuacji, nadal ponosi miesięczne koszty w wysokości ok. [...],- zł związane z utrzymaniem siedziby. Wnioskodawczyni nie wyjaśniła natomiast z jakich środków w.w koszty ponosi. Ponadto skarżąca podniosła, że w 2010r. poniosła stratę. Jednakże strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami, co prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Strata nie uzasadnia potrzeby kredytowania skarżącej należnych opłat sądowych, związanych z wniesioną przez nią skargą. Godzi się również zauważyć, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć opłaty sądowe przez żądanie dopłat od wspólników. Natomiast z przedłożonych przez skarżącą informacji nie wynika, aby w związku z obowiązkiem uiszczenia opłaty sądowej zwróciła się z takim żądaniem. Należy podkreślić, iż opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. W tych okolicznościach stwierdzić należy, że skarżąca Spółka powinna choć w części ponieść koszty związane z uiszczeniem wpisu od skargi, a nie liczyć na kredytowanie w całości kosztów postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego w jej indywidualnej sprawie ze środków budżetu Państwa. Z tego względu na podstawie art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.