I SA/Po 150/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A sp. z o.o. w P o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005r. postanawia: wniosek oddalić. Postanowieniem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie z wniosku A sp. z o.o. w P o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych zwolnił skarżąca spółkę od wpisu od skargi powyżej [...], w pozostałym zakresie wniosek oddalił. A spółka z o o.o. wniosła na to postanowienie zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] oddalił zażalenie spółki na postanowienie Sądu I instancji. Na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] wezwano skarżącą spółkę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...]. Skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, że w przedmiotowej sprawie została zwolniona od kosztów uiszczenia opłaty od skargi ponad kwotę [...]. Jednakże obiektywne okoliczności i zmiana okoliczności faktycznych w sprawie uniemożliwiają jej uiszczenie nawet opłaty w tej wysokości. Skarżąca oświadczyła, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów związanych z wniesieniem skargi na zaskarżoną decyzję. Prowadzona przez Spółkę działalność gospodarcza jest w dalszym ciągu zawieszona. Powodem takiego stanu rzeczy są prowadzone wobec Spółki przez organy kontroli skarbowej liczne postępowania kontrolne, w wyniku których – w szczególności zaś w wyniku dokonanego w toku postępowań zajęcia dokumentacji księgowej i projektowej związanej z prowadzoną działalnością – podjęcie i wykonywanie działalności gospodarczej, stanowiącej jedyny dochód spółki, jest do czasu ich zakończenia skrajnie utrudnione, a w chwili obecnej niemożliwe. Podkreśliła, że jej rachunki bankowe, przysługujące wierzytelności a także wszelkie rzeczy ruchome, w tym towary, posiadane pojazdy i urządzenia zostały zajęte na poczet zabezpieczenia i egzekucji zobowiązań Spółki wobec Skarbu Państwa. Skarżąca nie posiada tym samym możliwości dokonania wypłat z żadnego rachunku bankowego, nie posiada również majątku, z którego mogłaby uzyskać środki niezbędne dla uiszczenia kosztów postępowania. Skarżąca podała, że jako nową okoliczność uzasadniającą ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała, iż poniosła koszty opłaty w wysokości [...] od skargi na decyzję w sprawie o sygn. akt [...]. Wyjaśniła, że wniesienie opłaty w w.w sprawie spowodowało, iż wyczerpała jakiekolwiek możliwości uiszczenia wpisu od skargi. Skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...]. Podała, że nie sporządziła bilansu za ostatni rok, ponieważ dokumentacja księgowa została zajęta przez organ kontroli skarbowej. Wobec tego nie podała również wartości środków trwałych oraz wysokości zysku lub strat za ostatni rok obrotowy. Spółka posiada [...] rachunki bankowe, stan rachunków wynosi [...], rachunki zostały zajęte. Dodała, że prawa majątkowe Spółki zostały zajęte i nie osiąga żadnych dochodów. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że nie posiada w chwili obecnej środków trwałych. Posiadane przez nią ruchomości uległy zajęciu na poczet zabezpieczenia egzekucji należności podatkowych. Wyjaśniła, że w [...] odnotowała stratę w wysokości [...]. Podała, że bilans za [...] nie został sporządzony z uwagi na fakt, iż skutkiem zakwestionowania prawidłowości dokumentacji księgowej i podatkowej przez organy kontroli skarbowej, sporządzenie bilansu w chwili obecnej nie jest możliwe, nie sposób bowiem ustalić na dzień dzisiejszy prawidłowej wartości bilansu otwarcia roku [...]. Wyjaśniła, że odpis zeznania podatkowego za [...] został przedłożony wraz z pismem z dnia [...] i że nie dokonała korekty tego zeznania. Skarżąca wyjaśniła, że złożenie dokumentów w postaci odpisów zeznań podatkowych za [...], jak również bilansu, rachunku zysków i strat oraz sprawozdań finansowych za [...] budzi jej wątpliwości co do prawidłowości wykorzystania w.w dokumentów na potrzeby postępowania z wniosku o przyznanie prawo pomocy, w sytuacji, w której to przyjęte przez podatnika wartości wykazane w tych dokumentach, zostały zakwestionowane w postępowaniach kontrolnych. Spółka oświadczyła, że ponosi miesięcznie koszty w wysokości [...] z tytułu czynszu i opłat medialnych. Skarżąca zatrudnia w chwili obecnej [...] pracownika, którego wynagrodzenie wynosi ok. [...] miesięcznie. Skarżąca wskazała, że do pisma załącza odpisy deklaracji VAT-7 za ostatnie sześć miesięcy, jednakże w.w odpisów deklaracji nie załączono. Nadto wskazała, że uiściła opłatę w wysokości [...] tytułem wpisu od skargi w sprawie o sygn. akt [...] ze środków przeznaczonych na bieżące opłaty oraz kwotę w wysokości [...] od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sygn. akt [...], również ze środków przeznaczonych na bieżące opłaty. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 p.p.s.a.). Na podstawie art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zauważyć jednak należy, że mający zastosowanie w przedmiotowej sprawie wyżej cyt. art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nakłada na osobę prawną ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. Z omawianej regulacji wynika bowiem wprost, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, "gdy osoba ta wykaże", że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej i finansowej strony. Nadto wskazać należy, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Z udzielonych przez spółkę informacji wynika, że skarżąca aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej, ma zajęte rachunki bankowe, również na ruchomościach spółki dokonano zabezpieczenia. Jednakże zauważyć należy, że skarżąca nadal ponosi miesięczne koszty w wysokości ok. [...] związane z utrzymaniem siedziby. Podkreślić w tym miejscu należy, że strona skarżąca nie wyjaśniła z jakich środków w.w koszty ponosi. Spółka zatrudnia [...] pracownika, któremu wypłaca wynagrodzenie w wysokości [...]. Również i w tej kwestii skarżąca nie podała z jakich środków w.w kwotę wynagrodzenia wypłaca. Skarżąca podała, że w sprawie o sygn. akt [...] uiściła wpis sądowy od skargi w wysokości [...] oraz opłatę kancelaryjną w wysokości [...]. Skarżąca wskazała, że środki pieniężne na uiszczenie w.w kosztów poniosła z środków przeznaczonych na bieżące opłaty. Skarżąca nie wykazała, że z posiadanych środków na bieżące opłaty nie jest w stanie wygospodarować kwoty w wysokości [...] i przeznaczyć na uiszczenie w tej wysokości wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie. Natomiast co do faktu, że strona wnioskująca poniosła w [...] stratę zauważyć należy, że strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami, co prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Strata nie uzasadnia potrzeby kredytowania skarżącej należnych opłat sądowych, związanych z wniesioną przez nią skargą. Godzi się również zauważyć, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć opłaty sądowe przez żądanie dopłat od wspólników. Natomiast z przedłożonych przez skarżącą informacji nie wynika, aby w związku z obowiązkiem uiszczenia opłaty sądowej w wysokości [...] zwróciła się z takim żądaniem. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.