I SA/Po 1501/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A sp. z o.o. z siedzibą w C o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004r. postanawia: oddalić wniosek. /-/V. Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Wobec tego skarżąca spółka, reprezentowana przez doradcę podatkowego RO pismem z dnia [...] przedłożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że kwota [...] jest kwotą niebagatelną, której zapłata łączy się z uzasadnionymi trudnościami. Za zwolnieniem spółki z kosztów sądowych przemawiają okoliczności takie jak: wykazanie przez spółkę straty za ostatni rok obrotowy w wysokości [...] oraz brak środków na rachunku bankowym. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, że wysokość kapitału podstawowego spółki wynosi [...], wartość środków trwałych [...], wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu [...]. Stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku w B wynosił [...], zaś w C [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] przedłożyła szereg dokumentów. Z załączonych do pisma zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy [...] wynika, że przychód skarżącej spółki wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i strata [....] [karta nr [...] akt sądowych], natomiast za okres [...] przychód skarżącej wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i strata [...] [karta nr [...] akt sądowych]. Bilans sporządzony na dzień [...] po stronie aktywów i pasywów zamykał się sumą [...] [karta nr [...]], zaś na dzień [...] odpowiednio sumą [...] [karta nr [...]]. Z załączonych deklaracji VAT-7 za miesiące [...] wynika, iż podstawa opodatkowania wynosiła odpowiednio [...] [karta nr [...] akt sądowych]. Ponadto z w.w deklaracji wynika, że spółka w w.w miesiącach nabyła towary i usługi, których wartość netto wynosiła odpowiednio [...] i wobec tego wykazała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy. Skarżąca podała, że na umowę o pracę zatrudnia [...] pracowników, na umowę zlecenia [...] pracowników ([...]), rada nadzorcza składa się z [..] członków. Do pisma skarżąca załączyła zestawienie kosztów za miesiąc [...], odpisy z wyciągów z rachunków bankowych, informacje dodatkowe do sprawozdań finansowych za lata [...] wraz z notami uzupełniającymi. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania, w tym również uiszczają wpis od skargi kasacyjnej. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia skarżącemu prawa pomocy. Przepis art. 245 § 3 w.w ustawy stanowi, iż prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze wskazane kryterium wyjaśnić należy, że przesłanka "braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych" nie jest tożsama z ujemnym wynikiem rachunkowym działalności operacyjnej. Opłacalność prowadzonej działalności gospodarczej nie jest warunkiem wystarczającym dla przyznania prawa pomocy. Zdolność do poniesienia kosztów sądowych należy oceniać przez pryzmat takich wartości jak powszechny obowiązek ponoszenia świadczeń i ciężarów publicznych oraz, niezależne od formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej, prawo do sądu. Przez brak dostatecznych środków w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć brak realnych możliwości pozyskania środków na sfinansowanie kosztów sądowych, który ogranicza stronie, ponad funkcje przypisane kosztom sądowym, realizację prawa do sądu. Ciężar procesowy wykazania tak rozumianej przesłanki spoczywa na wnioskodawcy. Jak wynika z dokumentów przedłożonych przez skarżącą dysponuje i obraca ona środkami przekraczającymi wysokość wpisu od skargi kasacyjnej. W złożonym oświadczeniu skarżąca wskazała, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi [...], wartość środków trwałych [...]. Z deklaracji CIT-8 za rok [...] wynika, iż przychody w tym roku wyniosły [...], koszty uzyskania przychodów [...], strata [...] [karta nr [...] akt sądowych]. Jednakże strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami i prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Strata nie uzasadnia zatem potrzeby kredytowania skarżącej należnych opłat sądowych, związanych z wniesioną przez nią skargą. Skarżąca oświadczyła, że zatrudnia na umowę o pracę [...] pracowników, na umowę zlecenia [...] pracowników, w radzie nadzorczej spółki zasiadają [...] osoby i wobec tego wypłaca z w.w tytułów wynagrodzenia w wysokości [...] [karta nr [...] akt sądowych]. Spółka przedłożyła także informację o kosztach utrzymania za miesiąc [...], z której wynika, że w w.w miesiącu poniosła koszty w wysokości [...] (w tym m.in. za energię elektryczną, materiały gospodarcze, czystościowe, artykuły spożywcze, paliwo, drobne wyposażenie, wydawnictwa i publikacje, usługi telekomunikacyjne, koszty bankowe, ochronę, parking) [karta nr [...] akt sądowych]. Ponadto godzi się zauważyć, że skarżąca spółka dysponuje majątkiem o wartości wielokrotnie przewyższającej wysokość wpisu od skargi. Taka sytuacja nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 cyt. ustawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2004r., sygn. akt FZ 463/04). Aktualna również na gruncie przedmiotowej sprawy pozostaje orzeczenie SN z dnia 13 września 1937r. II C 618/37OSN 1938/6/293, Lex 4328, w którym wyrażono pogląd, że "Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ubiegająca się o prawo ubogich, (...) nawet w razie przeciążenia majątku swego ponad wartość nie może się powołać na swe zupełne ubóstwo, gdyż może pokryć opłaty sądowe przez żądanie dopłat od wspólników". Nadto skarżąca w swoim wniosku całkowicie pominęła okoliczność, która to pozwoliła jej na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika – doradcy podatkowego RO, domagając się finansowania w znacznej części ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należy wpis od skargi. Godzi się bowiem zauważyć, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe, o zwolnienie od których ubiega się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie doradcy podatkowego, któremu pismem z dnia [...] udzieliła pełnomocnictwa. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżąca powinna była w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Podkreślić zatem należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i wobec tego powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych (post. NSA z dnia 6 października 2004r. sygn. GZ61/04, GZ64/04 oraz z dnia 10 stycznia 2005r. sygn. FZ 478/04). W tych okolicznościach na podstawie art. 245 i art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. /-/ V.Mielcarek