I SA/Po 1501/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] Sp. z o.o. w C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004r. postanawia: oddalić wniosek. /-/ Włodzimierz Zygmont W dniu [...] stycznia 2009r. S. K. Sp. z o.o. z siedzibą w C. wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku stwierdziła, iż kwota wpisu w wysokości [...] zł jest niebagatelna a jej zapłata łączy się z uzasadnionymi trudnościami. Podała, że kapitał podstawowy wynosi [...] zł a wartość środków trwałych wg bilansu za ostatni rok – [..] zł. Za ostatni rok obrotowy wykazała stratę w wysokości [..] zł, natomiast stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku w Banku P. S.A. wynosił[..] zł, zaś w B. Banku S.A. – minus [..] zł. Wskazała nadto, iż za zwolnieniem Spółki z kosztów sądowych przemawiają okoliczności takie jak wykazanie przez nią straty za ostatni rok obrotowy oraz brak środków na rachunku bankowym. W odpowiedzi na wezwanie z 26 stycznia 2009r. w przedmiocie uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, Spółka przedłożyła: 1) deklaracje CIT – 8 za lata 2006 - 2007, 2) deklaracje VAT – 7 za miesiące październik – grudzień 2008r., 3) tabelę środków trwałych, 4) odpisy rachunków bankowych, 5) informację o zatrudnionych pracownikach, 6) informację o kosztach utrzymania za grudzień 2008r., 7) bilanse za lata 2006 – 2007 wraz z rachunkami zysków i strat, 8) informacje dodatkowe do sprawozdań finansowych za lata 2006 – 2007 wraz z notami uzupełniającymi. Z powyższych dokumentów wynika, że przychód w okresie od [..]stycznia 2007r. do [...] grudnia 2007r. skarżącej wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł i strata [...] zł. Za okres od[...] stycznia 2006r. do [...] grudnia 2006r. przychód skarżącej wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł i strata [...] zł. Bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2006r. po stronie aktywów i pasywów zamykał się sumą [...] zł, zaś na dzień 31 grudnia 2007r. odpowiednio sumą [...] zł. Z załączonych deklaracji VAT – 7 za okres październik – grudzień 2008r. wynika, że podstawa opodatkowania wynosiła w każdym miesiącu [...] zł. Ponadto z wymienionej deklaracji wynika, iż Spółka w powyższych miesiącach nabyła towary i usługi, których wartość netto wynosiła odpowiednio [...] zł, [...] zł i [...] zł i wobec tego wykazała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy. Skarżąca podała także, iż na umowę o pracę zatrudnia dwóch pracowników, na umowę zlecenia – czterech, natomiast rada nadzorcza składa się z dwóch członków. Postanowieniem z dnia 16 lutego doręczonym 20 lutego 2009r. referendarz sądowy oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wskazał, iż przesłanka "braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych" nie jest tożsama z ujemnym wynikiem rachunkowym działalności operacyjnej. Opłacalność prowadzonej działalności gospodarczej nie jest warunkiem wystarczającym dla przyznania prawa pomocy. Zdolność do poniesienia kosztów sądowych należy oceniać przez pryzmat takich wartości jak powszechny obowiązek ponoszenia świadczeń i ciężarów publicznych oraz, niezależne od formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej, prawo do sądu. Przez brak dostatecznych środków w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć brak realnych możliwości pozyskania środków na sfinansowanie kosztów sądowych, który ogranicza stronie, ponad funkcje przypisane kosztom sądowym, realizację prawa do sądu. Ciężar procesowy wykazania tak rozumianej przesłanki spoczywa na wnioskodawcy. Podkreślił, iż strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami i prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Nie uzasadnia zatem potrzeby kredytowania skarżącej należnych opłat sądowych, związanych z wniesioną przez nią skargą. Ponadto skarżąca spółka dysponuje majątkiem o wartości wielokrotnie przewyższającej wysokość wpisu od skargi. Taka sytuacja nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 cyt. ustawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2004r., sygn. akt FZ 463/04). Zwrócił również uwagę, iż Spółka całkowicie pominęła okoliczność, która to pozwoliła jej na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika – doradcy podatkowego R. O., domagając się finansowania w znacznej części ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należy wpis od skargi. Godzi się bowiem zauważyć, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe, o zwolnienie od których ubiega się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie doradcy podatkowego, któremu pismem z dnia 3 listopada 2008r. udzieliła pełnomocnictwa. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżąca powinna była w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Od powyższego orzeczenia Spółka wniosła 27 lutego 2009r. sprzeciw, wskazując, iż przedłożone przez nią dokumenty jednoznacznie pokazują, iż trudna sytuacja nie pozwala na uiszczenie wpisu. Podała, że w ostatnich latach nie prowadziła rzeczywistej działalności gospodarczej na skutek utraty zezwolenia na eksploatację składowiska. Nie uzyskuje żadnych bieżących dochodów a ponoszone wydatki służą wykonywaniu ustawowego obowiązku monitoringu składowiska oraz prowadzeniu bezpiecznej dla środowiska i zdrowia okolicznych mieszkańców rekultywacji zgromadzonych odpadów. Nie może również sprzedać urządzeń służących do realizacji ustawowego obowiązku bezpiecznego zamykania składowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie prawnej uregulowane zostały w art. 246 § 2 cytowanej ustawy, zgodnie z którym osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, może być przyznane prawo pomocy: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przede wszystkim wskazać należy, iż przesłanka "braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych" nie jest tożsama z ujemnym wynikiem rachunkowym działalności operacyjnej. Opłacalność prowadzonej działalności gospodarczej nie jest warunkiem wystarczającym dla przyznania prawa pomocy. Zdolność do poniesienia kosztów sądowych należy oceniać przez pryzmat takich wartości jak powszechny obowiązek ponoszenia świadczeń i ciężarów publicznych oraz, niezależne od formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej, prawo do sądu. Przez brak dostatecznych środków w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć brak realnych możliwości pozyskania środków na sfinansowanie kosztów sądowych, który ogranicza stronie, ponad funkcje przypisane kosztom sądowym, realizację prawa do sądu. Ciężar procesowy wykazania tak rozumianej przesłanki spoczywa na wnioskodawcy. Jak wynika z dokumentów przedłożonych przez skarżącą dysponuje i obraca ona środkami przekraczającymi wysokość wpisu od skargi. W złożonym oświadczeniu skarżąca wskazała, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...] zł. Z deklaracji CIT - 8 za rok 2007 wynika, iż przychody w tym roku wyniosły [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, strata [...] zł (k. 58 akt sąd.). Jednakże strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami i prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. W ocenie Sądu, nie uzasadnia ona potrzeby kredytowania skarżącej należnych opłat sądowych. Zauważyć również należy, iż Spółka dysponuje majątkiem o wartości wielokrotnie przewyższającej wysokość wpisu od skargi. Taka sytuacja nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2004r., sygn. FZ 463/04). Jednocześnie skarżąca całkowicie pominęła okoliczność, która pozwoliła jej na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika – doradcy podatkowego R. O.. Do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe, o zwolnienie od których ubiega się skarżąca, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie doradcy podatkowego. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżąca powinna była w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Sąd stwierdza, iż udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i wobec tego powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych (postanowienie NSA z 6 października 2004r. sygn. GZ 61/04, GZ 64/04 oraz z 10 stycznia 2005r. sygn. FZ 478/04). W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie powołanych przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji. /-/ Włodzimierz Zygmont