I SA/Po 1523/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek (spr.) Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont WSA Katarzyna Wolna - Kubicka Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Rossa-Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 lutego 2009 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Oddział w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz FGŚP oddala skargę /-/ K. Wolna-Kubicka /-/ W. Zygmont /-/ S. Małek ISA/Po1523/08 Uzasadnianie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia .... na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 i art. 32 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych /Dz.U. z 2007r. Nr 11 poz.74/ odmówił I. K. umorzenia należności z tytułu składek na: A) ubezpieczenie własne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w łącznej kwocie... zł, w tym składek na ubezpieczenie społeczne za okres od czerwca 2004 do września 2007 w kwocie...zł, składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie ... zł składek na Fundusz Pracy w kwocie... zł oraz odsetek, kosztów upomnienia i dodatkowych opłat, B) ubezpieczenia pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych w kwocie ... zł w tym z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w kwocie ... zł, składek na ubezpieczenia zdrowotne - ... zł oraz należnych odsetek ; C) ubezpieczenia pracowników w części finansowanej przez płatnika w łącznej kwocie ... zł, w tym składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie ...zł, składek na Fundusz Pracy FGSP w kwocie ... zł i oraz należnych odsetek . W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż I. K. wniosła o umorzenie całości zadłużenia. Podała, iż z tytułu zaległych składek wpłaciła w lutym 2008r. na konto ZUS kwotę...zł. Aktualnie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej gdyż jej dochody z działalności gospodarczej uległy zmniejszeniu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, iż w świetle przepisu art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych brak jest podstaw prawnych do umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez pracowników . W odniesieniu do pozostałych zaległości ZUS uznał, iż nie zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku. Zgodnie z przepisem art. 23 ust. 2 ustawy należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągnalności. Całkowita nieścigalność zachodzi w / ust. 3 / enumeratywnie wymienionych przypadkach. W rozpoznawanej sprawie nie występuje jednak żadna przesłanka, która uzasadniałyby przyjęcie całkowitej nieściągalności . Brak jest również zdaniem Zakładu. podstaw do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne na podstawie przepisu art. 28 ust. 3 a. Nie stwierdzono bowiem żadnych szczególnych okoliczności pozwalających na umorzenie zaległości. W oparciu o zebrane dowody ustalono, iż I. K. prowadziła działalność gospodarczą / piekarnia- ciastkarnia/, z której uzyskuje dochód w kwocie .... - ... miesięcznie. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem, który jest osobą bezrobotną, a na utrzymaniu maja jedno małoletnie dziecko. Zakład uznał, iż pomimo prowadzonej egzekucji dochody pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny. Nie zachodzą zatem przesłanki umorzenia zadłużenia w oparciu o kryteria wymienione w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne /Dz.U. z 2003r. Nr 141 poz. 1356/. Zakład podkreślił, iż umorzenie składek ma charakter uznaniowy. Składki stanowią przychody Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z którego środków pokrywa się wydatki na świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego. I.K. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy . Wskazała, iż uzyskiwany dochód z prowadzonej działalności gospodarczej pozwala jedynie na bieżące płacenie składek. Podkreśla, że za zaległości w płaceniu składek została skazana w postępowaniu karnym . Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzje z dnia 1 wrześni a 2008r. Stwierdzono, że nie występują przesłanki całkowitej nieściągalności / art. 28 ust. 3/ Nie zachodzą także przesłanki do umorzenia zaległości podstawie art. 28 ust. 3 a. I. K. prowadzi bowiem działalność gospodarczą i uzyskuje z tego tytułu dochód w kwocie ...zł miesięcznie. Wysokość kosztów utrzymania podana w oświadczeniu majątkowym nie była przez Zakład kwestionowana. Jeżeli chodzi o stan zdrowia męża zainteresowanej, to w tym zakresie nie przedłożono żadnych dowodów, które potwierdzają jego stan zdrowia. Podzielając stanowisko prezentowane w decyzji z ... Zakład nie znalazł podstaw do jego zmiany. I.K. wniosła skargę. Podała, iż od listopada 2007r. reguluje w terminie składki na ubezpieczenie. Przedmiotowe zaległości powstały w latach 2004 - 2007. gdyż w tym czasie znajdowała się w trudnej sytuacji. Aktualnie nie uważa się za przedsiębiorcę zagrożonego. Na poczet powstałych zaległości wpłaciła w lutym 2008r. kwotę ...zł Zapłacenie pozostałych zaległych składek nie jest możliwe gdyż pozbawiłoby jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżąca podkreśliła, iż jej mąż jest bezrobotny. Aktualnie z uwagi na schorzenia kardiologiczne oczekuje na uzyskanie orzeczenia o niepełnosprawności. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi. Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisani art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. z 2002 Nr 153 poz. 1269/ oraz art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu prze sądami administracyjnymi / Dz.U. z 2002 Nr 153 poz. 1270/ sądy administracyjne sprawują kontrole działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest kontroli zgodności decyzji z przepisami postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania i wykładni prawa materialnego. Sąd, uwzględniając skargę uchyla decyzje, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono nieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 141 § 1 pkt. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych z 13 października 1998r. /Dz.U. z 2007 Nr 11poz. 74 z zm./ w art. 121 stanowi, iż w sprawach uregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego chyba, że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 180 kpa stwierdzający, iż sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu chyba, że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Tryb odwoławczy w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek określony został w przepisie art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wskazany przepis stanowi, iż od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne odwołanie nie przysługuje. W tym przypadku stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyli, określone w kodeksie postępowania administracyjnego, o czym stanowi przepis art. 127 § 3 kpa. Zaskarżona decyzja oraz decyzja z dnia ... wydane zostały przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Należy podkreślić, iż stosownie do art. 66 ustawy Zakład jest państwową jednostką organizacyjną i posiada osobowość prawną, a w zakresie prowadzonej działalności przysługują mu środki prawne. właściwe organom administracji państwowej. Oznacza to, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych wykonuje swoje podstawowe zadania za pośrednictwem terenowych jednostek organizacyjnych, które działają w imieniu Zakładu. W rozpoznawanej sprawie decyzje wydane przez Oddział ZUS w P. wydane zostały z upoważnienia do wydawania decyzji adninistracyjnych w imieniu Zakładu. Upoważnienie to wynika z § 2 statutu ZUS, który zgodnie z art.74 ust. 5 ustawy ma rangę rozporządzenia / Dz.U. z 2008 Nr 28 poz. 164/. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażono pogląd / NSAII GSK 340/06/, iż użyty w art. 83 ust. 4 zwrot "stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy" zawiera jedynie wskazanie podmiotu, do którego należy zaadresować wniosek a nie organu właściwego do wydania rozstrzygnięcia, w sprawie tego wniosku. Organem tym jest bowiem Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia jest przepis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wskazany przepis stanowi, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Bezsporne jest, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą żadne okoliczności wymienione enumeratywnie w ust. 2 art. 28 określające przypadki całkowitej nieściągalności. Z ustalonego przez Zakład stanu faktycznego wynika, iż skarżąca prowadzi działalność gospodarczą / piekarnią-ciastkarnią/, z której osiąga dochód w kwocie po około ... zł miesięcznie. W oświadczeniu o stanie majątkowym /k-10/ skarżąca określiła łączny stały dochód netto rodziny na kwotę ... zł. Mąż skarżącej jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Na utrzymaniu mają jedno małoletnie dziecko. W świetle powyższych okoliczności Zakład słusznie uznał, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Podstawą odmiennej oceny zaskarżonej decyzji nie może być zawarta w skardze argumentacja skarżącej, iż jej mąż "ma problemy kardiologiczne i oczekuje obecnie na wezwanie na komisję lekarską". W toku postępowania skarżąca nie przedłożyła bowiem żadnych dowodów, które pozwoliłyby na bliższe wyjaśnienie tej okoliczności a zwłaszcza ich wpływu na rozpatrzenie przedmiotowego wniosku. Należy też stwierdzić , iż Zakład nie kwestionował podanych w oświadczeniu o stanie majątkowym struktury wydatków, w tym zwłaszcza na ochronę zdrowia. Przedłożone w postępowaniu sądowym /k-17 / orzeczenie o stopniu niepełnosprawności J. K. z ..., a więc już po wydaniu zaskarżonej decyzji /.../ nie ma wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie. Sąd administracyjny ocenia bowiem zgodność z prawem decyzji w ramach ustalonego przez organ administracji stanu faktycznego. Nowe okoliczności faktyczne mogą jedynie stanowić podstawę do złożenia przez skarżącą ponownego wniosku o umorzenie zaległości. Szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne określa wydane na podstawie art. 28 ust. 3 b ustawy rozporządzemie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. /Dz.U. Nr 141 poz. 1365/. Rozporządzenie to stanowi, iż Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuacje rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny w szczególności w przypadku gdy opłacenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenia należności. W świetle powyższych zasad Zakład nie miał żadnych podstaw do uwzględnienia wniosku. Skarżąca nie wykazała bowiem istnienia wskazanych przesłanek na podstawie których Zakład mógłby umorzyć należności. Sprawy dotyczące umarzania składek na ubezpieczenie społeczne załatwiane są w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że Zakład ma możliwość a nie obowiązek umorzenia należności w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 3a w związku z wytycznymi zawartymi w powołanym rozporządzeniu. Sąd administracyjny nie może zatem narzucić organowi administracyjnemu / ZUS / podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja Zakładu. Sąd w ramach swojej kompetencji bada jedynie czy Zakład przeprowadził, prawidłowo postępowania dowodowe i czy odniósł się do zgromadzonych w tym postępowaniu dowodów. Wskazać należy, iż regulacja odnosząca się do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ma zastosowanie wyłącznie do zaległości z tytułu składek finansowanych przez osoby będące jednocześnie ich płatnikami. Zgodnie bowiem z art. 30 ustawy do składek finansowych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i art. 29. Wniosek skarżącej dotyczących umorzenia tych składek jest więc bezpodstawny. W rozpoznawanej sprawi Zakład w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy /art. 7, art.77 § 1, art.80 i art.107 kpa/ Z tych powodów na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/K. Wolna-Kubicka /-/St. Małek /-/W. Zygmont M.R.-Ś.