I SA/Po 1554/99

Odmowa zwolnienia od cła z tego powodu, jakoby skarżący nie był instytucją statutowo powołaną do realizowania pomocy humanitarnej, gdy spełnione zostały wszystkie inne przesłanki zwolnienia od cła przewidziane w art. 190 par. 1 pkt 12 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./, stanowi naruszenie obowiązującego prawa. Sprawę wyżej oznaczoną rozpoznawał Naczelny Sąd Administracyjny ze skargi Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej - Gminnego Ośrodka Zdrowia w G. /dalej będzie on nazywany Gminnym Ośrodkiem Zdrowia/ na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w przedmiocie wymiaru cła. Wymieniony Gminny Ośrodek Zdrowia wniósł o zwolnienie z cła sprowadzonego samochodu MERCEDES-karetka, na podstawie art. 190 par. 1 pkt 24 Kodeksu celnego. Dyrektor Urzędu Celnego w P. decyzją z 27 kwietnia 1999 r. zawartą w Jednolitym Dokumencie Administracyjnym SAD określił wnioskodawcy kwotę wynikającą z długu celnego powstałego w następstwie objęcia samochodu-karetki procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. W uzasadnieniu tej decyzji wyjaśniono, że reforma służby zdrowia i wprowadzenie instytucji kas chorych jako podmiotów usługowych o charakterze komercyjnym spowodowały, iż służba zdrowia i jej jednostki utraciły status jednostek budżetowych. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzję organu pierwszej instancji utrzymał w mocy. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy podniósł dodatkowo, że w sprawie nie mógł być zastosowany art. 190 par. 1 pkt 12 Kodeksu celnego, gdyż nie zostały spełnione wymagania określone w tym przepisie, w szczególności zaś nie wykazano, że Gminny Ośrodek Zdrowia jest instytucją statutowo powołaną do realizacji pomocy humanitarnej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie, nie godząc się z tym, że zakład świadczący odpłatnie usługi medyczne nie jest instytucją statutowo powołaną do realizacji pomocy humanitarnej. Naczelny Sąd Administracyjny decyzję Prezesa GUC uchylił, a motywy tego wyrokowego rozstrzygnięcia były następujące: Sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznawać sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia zgodności z prawem całego toku postępowania celnego i zastosowania przepisów prawa materialnego. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami i wnioskami. Granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny są zatem wyznaczone przez kryterium legalności decyzji organu celnego z jednej strony, z drugiej natomiast - zakazem reformationis in peius /pogorszenia sytuacji prawnej strony skarżącej/. Tak więc oceniając sprawę w tym aspekcie, sąd administracyjny nie dopatrzył się, aby organy celne obu instancji dopuściły się naruszenia powszechnie obowiązującego prawa, odmawiając Gminnemu Ośrodkowi Zdrowia zwolnienia od cła darowanej przez partnera zagranicznego karetki pogotowia na podstawie art. 190 par. 1 pkt. 24 Kodeksu celnego. Trafnie bowiem organy orzekające wskazały, iż ze zwolnienia tego korzystać mogą tylko rzeczy otrzymane bezpłatnie przez jednostki budżetowe, przeznaczone do ich działalności. Zgodnie z definicją legalnej jednostki budżetowej, zawartą w art. 18 ust. 1 ustawy z 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych /Dz.U. nr 155 poz. 1014 ze zm./, status taki mają tylko takie jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych, które pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadzają na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Takiej zaś właściwości skarżący Gminny Ośrodek Zdrowia nie posiadał. W rozpoznawanej jednakże sprawie Prezes Głównego Urzędu Ceł, błędnie oceniając ustalone w niej okoliczności, bezpodstawnie odmówił Gminnemu Ośrodkowi Zdrowia zwolnienia od cła karetki pogotowia w oparciu o art. 190 par. 1 pkt 12 Kodeksu celnego. Zgodnie bowiem z treścią tego artykułu, przywóz towaru z zagranicy zwolniony jest od cła, jeżeli przedmiotem przywozu są: urządzenia, sprzęt medyczny, ratunkowy i rehabilitacyjny, leki, krew, odzież i środki spożywcze, środki sanitarno-czyszczące i inne rzeczy służące zachowaniu lub ochronie zdrowia oraz inne artykuły o przeznaczeniu medycznym, stanowiące pomoc humanitarną, otrzymywane bezpłatnie przez jednostki organizacyjne statutowo powołane do realizacji takiej pomocy lub nabyte ze zbiórek publicznych i wykorzystywane do takiej pomocy. Organ celny drugiej instancji w szczególności błędnie ocenił, iż skarżący Gminny Ośrodek Zdrowia nie jest statutowo powołany do realizacji pomocy humanitarnej. Tymczasem par. 5 statutu Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej - Gminny Ośrodek Zdrowia w G. stanowi: "Zakład zobowiązany jest udzielić świadczeń zdrowotnych każdej osobie, ze względu na bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia". Cytowany zapis oznacza, iż skarżący obowiązany jest statutowo do realizowania pomocy humanitarnej każdemu, w każdym czasie oraz bez względu na to, czy jest ubezpieczony i czy ma pieniądze na ratowanie swego życia lub zdrowia. Darowana karetka pogotowia jest tym środkiem, który świadczenie owej pomocy niewątpliwie umożliwia. Podkreślić przy tym należy, że regułą we współczesnym świecie jest to, że wiele instytucji świadczących pomoc humanitarną jednocześnie prowadzi działalność gospodarczą o rożnym charakterze.