I SA/Po 1574/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie WSA Maciej Jaśniewicz As. sąd. WSA Roman Wiatrowski(spr.) Protokolant sekr. sąd. Magdalena Rossa- Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi A. w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...] ; II. stwierdza, że postanowienia wymienione w punkcie I nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/R. Wiatrowski /-/J. Małecki /-/M. Jaśniewicz A. w P. wystawił w dniu [...] tytuł wykonawczy nr [...] w celu wyegzekwowania opłaty za postój w strefie parkowania w P. w [...] od R.-J. M. w kwocie [...] oraz kosztów upomnienia w kwocie [...], i skierował do egzekucji do Naczelnika Urzędu Skarbowego. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 §1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. nr 110, poz. 968, ze zm.; dalej powoływana jako ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko zobowiązanemu. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazuje, że postępowanie egzekucyjne umarza się, z uwagi na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego, ponieważ przepisy, na podstawie których powstało zobowiązanie są niezgodne z Konstytucją RP, co zostało stwierdzone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] nr [...] oraz wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] sygn. akt [...]. A. w P. od postanowienia organu egzekucyjnego złożył zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej. W zażaleniu podnosi, że obowiązek uiszczenia dochodzonych należności w niniejszej sprawie wynikał bezpośrednio z przepisów Uchwały nr [...] Rady Miasta z dnia [...]w sprawie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w P. – podjętej na podstawie przepisów § 3 ust. 1 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych (Dz. U. nr 51, poz. 608.). Rozporządzenie to zostało wydane zgodnie z delegacją zawartą w art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 71, poz. 838, ze zm.). We wskazanym przez organ egzekucyjny wyroku, Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z Konstytucją RP między innymi przepisów wskazanego rozporządzenia Rady Ministrów, stanowiących podstawę wydania wspomnianej uchwały Rady Miasta, określił jednak utratę mocy obowiązującej tych przepisów z dniem 30 listopada 2003r. A. powołuje się na wyrok z dnia [...] sygn akt [...], podnosząc, że egzekucja administracyjna powinna być dopuszczalna w przypadku dochodzenia należności, które wynikają z przepisów obowiązujących w okresie od ich wejścia w życie do dnia 30 listopada 2003 r. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem Nr [...]z dnia [....] zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, że niedopuszczalne jest prowadzenie egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych, w których jako podstawę prawną obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej wskazano przepisy, które utraciły moc obowiązującą z uwagi na ich niekonstytucyjność. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że wprawdzie Trybunał Konstytucyjny określił termin utarty mocy obowiązującej rozporządzenia stanowiącego podstawę prawną wystawionego tytułu wykonawczego od dnia 30 listopada 2003 r., jednak z części II wyroku Trybunału, wynika wyraźnie stwierdzono, że pobrane na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów opłaty nie podlegają zwrotowi, zatem przedmiotowe należności nie mogą być egzekwowane. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. w P. nie sprecyzował żądania wobec sądu, ograniczając się do stwierdzenia, że skarga "jest uzasadniona ". Uzasadniając skargę skarżący podał, że wprowadzenie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w P. należy do właściwości rzeczowej organów administracji publicznej - także organów samorządu terytorialnego. Obowiązek wniesienia opłat wynika więc bezpośrednio z przepisów ustanowionych przez te organy. Wobec powyższego opłaty te podlegają egzekucji administracyjnej z mocy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi oraz trafności ich wykładni. W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie bowiem z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy administracji podatkowej. Wprowadzenie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w P., należało do właściwości rzeczowej organu samorządu terytorialnego i dokonane zostało skutecznie aktem prawnym tego organu na podstawie delegacji zawartej w ustawie o drogach publicznych oraz przepisach wykonawczych do tej ustawy. Przepis art. 13 tekstu jednolitego ustawy z 21.03.1985r. o drogach publicznych z 2000 r. (Dz. U. z 2000r. Nr 71, poz. 838, ze zm.) przewidywał, że korzystanie z dróg publicznych może być uzależnione od wniesienia opłat drogowych, które mogą być pobierane m.in. za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach. Za nieuiszczenie tych opłat ustawa przewidywała pobieranie opłat podwyższonych. W tym samym przepisie znalazło się upoważnienie dla Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad wprowadzania opłat, w tym opłat podwyższonych, organu właściwego do ustalania stawek opłat i organu właściwy do ich pobierania, z uwzględnieniem w szczególności: kategorii pojazdów, czasu parkowania i organizacji ruchu lokalnego. W wykonaniu tego upoważnienia Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 27.06.2000r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych. (Dz. U. nr 51, poz. 608). Ustawą z 6.09.2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371) zmieniono treść art. 13 ust. 2a o tyle, że słowa "opłaty podwyższone" zamieniono na "kary pieniężne". W okresie, w który zobowiązana M. R.-J. nie opłaciła postoju pojazdu w strefie parkowania w P. w określonym terminie, obowiązek wniesienia opłaty z tego tytułu wynikał z przepisów prawa miejscowego - Uchwały Nr {....} Rady Miasta z 21.11.2000r. w sprawie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w P. Do aktów prawa miejscowego odnosi się art. 94 Konstytucji stanowiąc, że organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów; zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. Podstawą do prowadzenia egzekucji był przepis art. 3 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zatem źródłem obowiązku był przepis prawa. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10.12.2002r. sygn. P 6/02 wskazał, że dopiero z dniem 30.11.2003r. powołane w nim przepisy rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych stracą moc. Zatem utrata mocy obowiązującej wskazanych w wyroku przepisów zapowiadała na przyszłość niedopuszczalność nakładania opłat w oparciu o wymienione w wyroku przepisy. Okoliczność, że egzekucja toczy się po dniu 30 listopada 2003 r. nie ma znaczenia dla oceny legalności postępowania egzekucyjnego. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę przyjął argumentację, którą w odniesieniu do sprawy o identycznym stanie faktycznym użył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 października 2007r. sygn. akt II FSK 1095/06 (niepublikowany). NSA, zauważył, że z uzasadnienia orzeczenia Trybunału z dnia 10 grudnia 2002 r. wynikają argumenty, którymi TK kierował się wprowadzając takie rozwiązanie prawne. TK kierował się potrzebą zapewnienia stabilności budżetowej jednostek samorządu terytorialnego, które dysponowały wpływami z tych opłat. Istotne jest również to, że Trybunał Konstytucyjny podkreślił , iż naprawianie prawa, czemu miało służyć cytowane orzeczenie Trybunału nie może prowadzić w żadnym wypadku do legitymizowania zachowań naruszających prawo. Nikt nie może, bowiem czerpać korzyści z zachowań niezgodnych z prawem. Zasada państwa prawnego dotyczy zarówno działań organów państwa jak i zachowań obywateli. Roszczenia w stosunku do państwa nie powinny i nie mogą czerpać swojego źródła ze stanu prawnego, który ukształtowany został z naruszeniem obowiązującego i niekwestionowanego prawa. NSA stwierdził również, że interpretacja art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego prezentowana przez Dyrektora Izby Skarbowej mogłaby prowadzić do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). O konieczności uiszczenia stosownej opłaty decydujące znaczenie ma stan prawny obowiązujący w dniu, w którym zobowiązany nie opłacił postoju pojazdu w strefie parkowania. Dyrektor A był zatem uprawniony, wobec bezskuteczności upomnienia, do wystawienia tytułu wykonawczego i złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, albowiem obowiązek zapłaty kary pieniężnej i opłaty podwyższonej został na tyle określony w przepisach, by uznać, że wynika on wprost z przepisów prawa. Z wykładni powoływanych wyżej przepisów wynika, iż obowiązek ponoszenia dodatkowej opłaty czy kary pieniężnej w razie stwierdzenia nie wniesienia opłaty za korzystanie z dróg publicznych, spoczywa na podmiocie korzystającym z dróg. Wobec powyższego organ egzekucyjny naruszył powołany w postanowieniu art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uznając, że egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli m.in egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna. Uznanie natomiast, że w rozpatrywanym przypadku przepis tan ma zastosowanie stanowiło naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Pogląd o dopuszczalności egzekwowania opłat parkingowych, których obowiązek uiszczenia powstał przed 30.11.2003r. w orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest utrwalony ( por. wyroki: z dnia [...], sygn. akt [...], z dnia [...], sygn. akt [...], z dnia [...], sygn. akt [...]). Pogląd ten podzielił również Naczelny Sąd Administracyjny, który stwierdził, "... iż utrata mocy obowiązującej wskazanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów zapowiadała na przyszłość niedopuszczalność nakładania opłat w oparciu o wymienione w nim przepisy, a okoliczność, że egzekucja toczy się po dniu 30 listopada 2003 r. nie miały znaczenia dla oceny legalności postępowania egzekucyjnego" ( por. ww. wyrok o sygn II FSK 1095/06). W świetle powyższego, skoro postanowienia wydane w sprawie zarówno przez organ I jak i II instancji naruszają przepis art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na podstawie art.135 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało uchylić nie tylko postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] ale również poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [..]. Dlatego na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonych aktów orzeczono na podstawie art. 152 powołanej ustawy. /-/ M.Jaśniewicz /-/ J. Małecki /-/ R. Wiatrowski