I SA/Po 1579/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek (spr.) Sędziowie NSA Maria Skwierzyńska As. sąd. WSA Karol Pawlicki Protokolant sekr. sąd. Magdalena Rossa- Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi Spółki A na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) . nr (...) w przedmiocie zajęcia stanowiska w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne oddala skargę /-/ K.Pawlicki /-/ S.Małek /-/ M. Skwierzyńska Spółka A wniosła, w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułów wykonawczych nr (...), (...), (...) dotyczących zobowiązań z tytułu podatku od nieruchomości wobec Burmistrza, (art. 33 pkt 9 oraz art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), zarzuty, domagając się umorzenia tego postępowania. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. jako Naczelnik Urzędu Skarbowego wymieniony w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. 2003, Nr 209, poz. 2027, z późn. zm.) nie jest bowiem właściwym miejscowo organem egzekucyjnym dla strony skarżącej, gdyż jest nim Naczelnik Urzędu Skarbowego wymieniony w załączniku nr 2 do powołanego wyżej. rozporządzenia, tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego M. Spółka wskazała, iż zgodnie z art. 19 § 1 oraz art. 22 §§ 2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organem egzekucyjnym w przedmiotowej sprawie jest właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego. Właściwość miejscowa naczelników urzędów skarbowych określona została w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 5 ust. 9c ustawy z dnia 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych (tekst jedn.: Dz. U. 2004, Nr 121, poz. 1267, z późn. zm.). Zmiana właściwości miejscowej naczelników urzędów skarbowych (wprowadzona ustawą z dnia 27 czerwca 2003r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych) wpłynęła na zmianę właściwości miejscowej organów egzekucyjnych. Ustawodawca nie wyłączył bowiem podmiotów określonych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych z ogólnych zasad ustalania właściwości organów egzekucyjnych. Określana, zgodnie z art. 22 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, właściwość organu egzekucyjnego, oparta na właściwości miejscowej naczelników urzędów skarbowych, przyjmuje automatycznie podział na naczelników właściwych miejscowo dla podmiotów wskazanych w art. 5 ust. 9b i podmiotów, które wskazanego w tym przepisie kryterium nie spełniają (odpowiednio zał. nr 2 i 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r.). Podkreślono, iż wobec faktu, że Spółka A należy do kategorii tzw. dużych podatników (podmiotów określonych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych), właściwość miejscową naczelnika urzędu skarbowego należało określić zgodnie z zał. nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych. Zgodnie więc z zapisem art. 22 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji właściwy miejscowo Naczelnik Urzędu Skarbowego wymieniony w zał. nr 2 jest właściwym miejscowo organem egzekucyjnym. Wskazano ponadto, iż nie istnieje żaden przepis, który pozbawiłby naczelników urzędów skarbowych wymienionych w zał. nr 2 do rozporządzenia jakichkolwiek kompetencji przyznanych w art. 5 ust. 6 ustawy o urzędach i izbach skarbowych, w tym zwłaszcza egzekucji należności pieniężnych w stosunku do podmiotów spełniających kryteria wymienione w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych w zakresie zobowiązań publicznoprawnych ciążących na tych podmiotach, w tym m.in. z tytułu podatku od nieruchomości. W przypadku, gdyby ustawodawca lub Minister Finansów zamierzali wprowadzić ograniczenie kompetencji naczelników urzędów skarbowych wymienionych w zał. nr 2 do rozporządzenia w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych, powinno to było nastąpić poprzez wyraźny zapis w przepisach prawa – analogicznie jak w przypadku gmin stanowi art. 19 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro naczelnicy urzędów skarbowych wymienieni w zał. nr 2 do rozporządzenia nie zostali wyłączeni z ogólnych zasad ustalania właściwości organów egzekucyjnych, to posiadają kompetencje do prowadzenia egzekucji zarówno w stosunku do należności co do których są właściwi, jak i należności publicznoprawnych tzw. wierzycieli obcych. Z tego powodu, przy uwzględnieniu miejsca położenia Spółki (W., ul. S.), właściwym miejscowo naczelnikiem urzędu skarbowego, a co za tym idzie właściwym miejscowo organem egzekucyjnym, jest Naczelnik o Urzędu Skarbowego M., która to właściwość ma charakter wyłączny. Naczelnik Urzędu Skarbowego W., do którego wierzyciel wystąpił o wszczęcie egzekucji, byłby właściwym organem egzekucyjnym na gruncie nie obowiązującego już rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib urzędów skarbowych (Dz. U. 2002, Nr 237, poz. 2002). Kwestia sporna w zakresie właściwości miejscowej organu egzekucyjnego nie istniała do 31 grudnia 2003r., gdyż do tej daty, właściwe dla Spółki A i wszystkich innych zobowiązanych, organy egzekucyjne określone były w zał. nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2002r. Od 1 stycznia 2004r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. wprowadzające zmiany we właściwości miejscowej naczelników urzędów skarbowych. Ustalenie przez Ministra Finansów właściwości terytorialnej dla wymienionych naczelników urzędów skarbowych ma wpływ na ustalenie właściwości miejscowej organu egzekucyjnego, a tym samym zmiana ustalonej w ten sposób właściwości wpływa na zmianę właściwości miejscowej organów egzekucyjnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. zwrócił się do Burmistrza o zajęcie stanowiska w sprawie i wydanie postanowienia na podstawie art. 17 w zw. z art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowieniem z dnia (...) nr (...), Burmistrz, na podstawie art. 17 w zw. z art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uznał zarzut za niezasadny. Burmistrz wskazał, iż tytuły wykonawcze o nr (...) i (...) wystawione na Spółkę A za zaległości w podatku od nieruchomości za okres od stycznia do sierpnia 2006r. zostały przekazane do Urzędu Skarbowego M., który następnie, uznając się za niewłaściwy miejscowo, przesłał je do Urzędu Skarbowego W. Przekazanie nastąpiło zgodnie z sugestią organu egzekucyjnego, a wierzyciel nie rozstrzyga o właściwości organu egzekucyjnego. Wyjaśniono, iż brak jest podstaw do umorzenia postępowania, ponieważ właściwość organu egzekucyjnego nie jest objęta katalogiem przesłanek określonych w art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazano też, że zgodnie z przepisem art. 65 § 1 i § 2 kpa jeśli organ egzekucyjny jest niewłaściwy do prowadzenia egzekucji, powinien przesłać tytuły wykonawcze do właściwego urzędu skarbowego. Spółka A wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o uchylenie postanowienia Burmistrza, zarzucając: - błędną interpretację art. 33 pkt 9 w zw. z art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 5 ust. 6, 9a i 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz § 1, § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych, poprzez przyjęcie, iż właściwym organem egzekucyjnym w stosunku do skarżącej jest Naczelnik Urzędu Skarbowego wymieniony w zał. nr 1 do rozporządzenia, podczas gdy właściwym organem jest Naczelnik Urzędu Skarbowego wymieniony w zał. nr 2 tegoż rozporządzenia; - naruszenie art. 34 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 6, 7 i 8 oraz art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia na domniemaniu, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postąpił zgodnie z przepisami prawa i nie przekazał sprawy stosownie do art. 65 Kodeksu postępowania administracyjnego; - błędną interpretację art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez przyjęcie, iż Spółka wnioskuje o umorzenie postępowania w trybie art. 59 przedmiotowej ustawy, podczas gdy podstawa ta wynika z art. 34 § 4 w zw. z art. 59 § 3 ustawy. Podtrzymując argumentację przytoczoną w treści zarzutu, Spółka wskazała ponadto, iż rozstrzygnięcie powinno być oparte na przepisach prawa z przytoczeniem uzasadnienia, którego wymogi określa art. 107 kpa. Tymczasem kwestionowane postanowienie z uwagi na lakoniczność nie spełnia tych wymogów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia (...) na podstawie art. 33 pkt 9 i art. 34 § 1 i § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 65 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Kolegium stwierdziło, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji może być prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Z przepisu art. 34 § 1 w zw. z art. 33 pkt. 1 – 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika natomiast, że nawet przy pozytywnym dla zobowiązanego rozstrzygnięciu, organ egzekucyjny może podjąć postanowienie odmienne od stanowiska wierzyciela. Biorąc pod uwagę treść art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, "błędne skierowanie tytułu wykonawczego do niewłaściwego miejscowo organu administracyjnego spowodowałoby doręczenie tytułów wykonawczych organowi egzekucyjnemu właściwemu. W związku z powyższym o właściwości miejscowej organów egzekucyjnych decydują właśnie te organy". Spółka A wniosła skargę domagając się uchylenia postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającego je postanowienia Burmistrza oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm przepisanych. W skardze zarzucono zaskarżonemu postanowieniu naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie: art. 33 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z jej art. 22 § 2 oraz art. 5 ust. 6, 9a i 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz § 1, § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych, poprzez przyjęcie, iż: - nowelizacja ustawy o urzędach i izbach skarbowych dokonana ustawą z dnia 27 czerwca 2003r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz. U. 2003, Nr 137, poz. 1302) nie spowodowała zmiany właściwości organu egzekucyjnego egzekwującego należności publicznoprawne Spółki A z tytułu podatku od nieruchomości (przyjęto, iż w stosunku do podmiotu określonego w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych właściwym miejscowo organem egzekucyjnym jest naczelnik urzędu skarbowego wymieniony w zał. nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r.), podczas gdy właściwy miejscowo ze względu na siedzibę podatnika organ podatkowy I instancji jest także właściwym miejscowo organem egzekucyjnym); - właściwym miejscowo organem egzekucyjnym w stosunku do Spółki A ze względu na siedzibę Spółki, w zakresie egzekucji zobowiązań z tytułu podatku od nieruchomości, jest Naczelnik Urzędu Skarbowego wymieniony w zał. nr 1 do rozporządzenia, podczas gdy właściwym miejscowo organem egzekucyjnym jest tylko i wyłącznie Naczelnik Urzędu Skarbowego wymieniony w zał. nr 2 do rozporządzenia. Ponadto zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów art. 6, 7, 15 oraz art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez: - uchylenie się od dokonania merytorycznej oceny zarzutów podniesionych przez Spółkę oraz stanowiska wierzyciela w oparciu o obowiązujące przepisy prawa i lakonicznym stwierdzeniu, że merytoryczne zajęcie stanowiska jest niewiążące dla organu egzekucyjnego, podczas gdy przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego wyraźnie określają tryb postępowania w kwestii zarzutu oraz obowiązki ciążące na wierzycielu i organie odwoławczym w tym zakresie; - zaskarżone rozstrzygnięcie oparte jest nie na przepisach prawa, lecz na domniemaniu, iż inny organ administracji (Naczelnik Urzędu Skarbowego W.) postąpił zgodnie z prawem. Strona skarżąca powołała argumentację, wskazaną w treści zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jak i w treści zażalenia. Podkreśliła, że organ odwoławczy nie dokonał analizy przepisów powołanych w zażaleniu. Przepis art. 65 Kodeksu postępowania administracyjnego zawiera jedynie domniemanie, które w uzasadnionych przypadkach może być wzruszone. Zarówno wierzyciel, jak i organ odwoławczy nie odnieśli się do merytorycznych zarzutów podniesionych przez Spółkę. Niezrozumiałe jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż nie ma obowiązku rozstrzygnięcia merytorycznego, ponieważ nie jest ono wiążące dla organu egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Niezasadny jest zarzut braku merytorycznego uzasadnienia, albowiem Kolegium wypowiedziało się w sprawie właściwości organu egzekucyjnego. W sytuacji, gdyby organ egzekucyjny uznał się za niewłaściwy, wówczas niezwłocznie zobowiązany jest do przekazania sprawy organowi właściwemu. W tym zakresie również podano podstawę prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270) sąd, uwzględniając skargę uchyla zaskarżone postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew stanowisku strony skarżącej w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna ze wskazanych wyżej podstaw uchylenia zaskarżonego postanowienia. Spółka A wniosła na podstawie przepisu art. 33 pkt 9 zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących zobowiązań wobec Burmistrza z tytułu podatku od nieruchomości. Według strony skarżącej właściwym miejscowo organem egzekucyjnym jest stosownie do rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. z 2003r. Nr 209, poz. 2027) Naczelnik Urzędu Skarbowego M. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być – prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny (art. 33 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954). Organ egzekucyjny to organ uprawniony do stosowania określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczenia wykonania tych obowiązków (art. 1a pkt 7 ustawy). Zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny winien więc być oparty na przepisach regulujących przede wszystkim właściwość miejscową lub rzeczową organów egzekucyjnych. Stosownie do przepisu art. 22 § 2 ustawy właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Według art. 1a pkt 20 – zobowiązanym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. Organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych jest zgodnie z przepisem art. 19 § 1 (z zastrzeżeniem § 2 – 8) naczelnik urzędu skarbowego, do którego należy też wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych (art. 5 ust. 6 pkt 7 ustawy z dnia 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych). Z akt sprawy wynika, iż tytuły wykonawcze o numerach (...) i (...) wystawione na Spółkę A w W. ul. S., za zaległości podatkowe od nieruchomości wobec Miasta i Gminy za okres od stycznia do sierpnia 2006r. w kwocie (...) zł i tytuł wykonawczy (...) za listopad 2006r. w kwocie (...) zł zostały przekazane Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W. zgodnie z art. 22 § 2 ustawy w celu egzekucji zaległości podatkowych. Wniesiony przez zobowiązanego zarzut dotyczy niewłaściwości miejscowej organu egzekucyjnego. Według wnoszącego zarzut organem właściwym jest zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. z 2003r. Nr 209, poz. 2027) Naczelnik Urzędu Skarbowego M. Stosownie bowiem do przepisu art. 5 ust. 9b ustawy z 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych (t.j. Dz. U. z 2004r. Nr 121, poz. 1267) Spółka należy do tzw. dużych podatników, co do których określona została odmienna właściwość organu podatkowego i tym samym egzekucyjnego. Właściwość tych organów określona została w załączniku Nr 2 powołanego rozporządzenia. Zaskarżone postanowienia są zgodne z prawem. Organem egzekucyjnym właściwym miejscowo jest bowiem stosownie do przepisu art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Naczelnik Urzędu Skarbowego W. Przepis art. 5 ust. 9, na który powołuje się strona skarżąca stanowi, że właściwość miejscową naczelników urzędów skarbowych określa się według zasięgu działania urzędu skarbowego, z uwzględnieniem ust. 9a. Terytorialny zasięg działania określonego urzędu skarbowego w zakresie niektórych kategorii podatników (tak zwanych dużych podatników wymienionych w art. 5 ust. 9b) może obejmować terytorialny zasięg działania innych urzędów skarbowych. Siedziby i zasięg terytorialny tych podatników określa powołane rozporządzenie wykonawcze. Wbrew poglądowi strony skarżącej nie można przyjąć, iż wymienione przepisy są szczególną regulacją właściwości miejscowej organów egzekucyjnych. Uszło bowiem uwagi skarżącego, iż wskazane przepisy odnoszą się do podatników. Tymczasem ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa, iż wierzyciel jest uprawnionym podmiotem (art. 5) do żądania wykonania przez zobowiązanego w drodze egzekucji administracyjnej nałożonych obowiązków. W tym postępowaniu stroną jest więc wierzyciel i zobowiązany. Odrębna zatem właściwość terytorialna naczelników urzędów skarbowych dotycząca podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych dotyczy wyłącznie kompetencji do prowadzenia spraw podatkowych, jak również egzekucji ale wyłącznie w zakresie należności, co do których poboru te urzędy są właściwe. Naczelnicy urzędów skarbowych wymienieni w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. nie są właściwi (co do zasady) do prowadzenia egzekucji na rzecz tzw. obcych wierzycieli. Z tych powodów, uznając iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie na podstawie przepisu art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/K. Pawlicki /-/S. Małek /-/M. Skwierzyńska