I SA/Po 1582/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P w składzie następującym: przewodniczący asesor WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2007r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku w sprawie umorzenia IV raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2006 r. postanawia: oddalić wniosek. /-/ K. Nikodem Skarżący J.W. wnosząc skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. w przedmiocie pozostawienia wniosku o umorzenie IV raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2006 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, które wynoszą [...] zł oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że w 2006 r. poniósł ogromne straty w uprawie polowej jak i w hodowli. Trudna sytuacja materialna spowodowała, że skarżący nie był w stanie uregulować IV raty podatku w kwocie w kwocie [...] zł. Wskazuje, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z matką P.W., która jest inwalidką I grupy i wymaga stałej opieki. Jest bowiem po zawałach serca i jest cukrzykiem. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 120 m2 i mieszkania o powierzchni 70 m2, oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 11,73 ha. W związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego posiada również ciągniki i inny sprzęt rolniczy, ale wymagający napraw. Wskazuje, że jego średni miesięczny dochód z gospodarstwa rolnego wynosi [...] zł, natomiast jego matki [...] zł. jednakże z uwagi na suszę w 2006 r. , jego dochód w 2007 r. był niższy o [...] zł i łącznie z dochodem matki wynosił [...] zł. Ponadto wskazał, że jest współwłaścicielem samochodu osobowego rok produkcji 1997 o wartości około [...] zł i otrzymuje dopłaty do produkcji rolnej z Unii Europejskiej w wysokości około [...] zł. Dopłaty otrzymuje również matka skarżącego w wysokości około [...] zł. Skarżący przedłożył zeznania roczne matki P.W. za rok 2005 i 2006. Otrzymuje ona dochody z emerytury, rocznie w 2005 r. osiągnęła dochód w wysokości [...] zł, natomiast w 2006 r. [...]zł. Skarżący oraz jego matka nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Skarżący przedłożył również wyciąg z rachunku bankowego, z którego wynika, że na dzień 13 grudnia 2007 r. saldo na rachunku wynosiło [...] zł. Ponadto z analizy wyciągu z rachunku bankowego wynika, że na konto skarżącego wpływały od lipca do grudnia 2007 r. od Spółki A , 1 kwoty w wysokości: [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł oraz [...] zł, 16 listopada 2007 r. od Spółki B kwota [...] zł. Z wyciągu bankowego matki P.W. wynika, że saldo na dzień 6 grudnia wynosiło [...] zł. Skarżący wskazał, że ponosi wydatki miesięczne na utrzymanie w wysokości [...] zł, jednakże korzysta również z kredytów bankowych: - suszowego w kwocie [...] zł zaciągniętego w lutym 2007 i przeznaczonego na wznowienie produkcji rolnej; termin spłaty do lutego 2009r., I rata w styczniu 2008 r. w wysokości [...] zł, - na środki do produkcji rolnej w kwocie [...] zł, zaciągniętego w listopadzie 2007 r.; termin spłaty w listopadzie 2008 r. - odnawialnego w kwocie [...] zł. Skarżący wskazał, że wydatki matki z uwagi na jej stan zdrowia wynoszą [...] zł. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania, w tym również uiszczają wpis od skargi. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia skarżącemu prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawa, jakim jest prawo do sądu. Prawo to zapewnia podmiotowi znajdującemu się w trudnej sytuacji finansowej, materialnej możliwości dochodzenia swych praw przed sądem, pomimo braków środków finansowych na uiszczenie kosztów sądowych. Powołana wcześniej ustawa prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w art. 243 § 1 przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje w zasadzie dwie instytucje: zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub też tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego), gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego co zostanie udowodnione przez stronę. Z przedstawionej sytuacji finansowej skarżącego nie wynika, aby spełniał on warunki do skorzystania z prawa pomocy. Z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący osiąga dochody z prowadzenia gospodarstwa rolnego, otrzymuje również dopłaty dla rolników. Dochody osiąga również pozostająca ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie matka – P.W. Łączne dochody skarżącego i jego matki wynoszą miesięcznie [...] zł, przy czym z uwagi na suszę w 2006 r. są obecnie niższe o [...] zł. Skarżący w 2007 r. otrzymał dopłaty z fundusz Unii Europejskiej w wysokości [...] zł. W ocenie Sądu o braku przesłanek do przyznania prawa pomocy świadczy również przedłożony przez skarżącego wyciąg z rachunku bankowego z ostatnich sześciu miesięcy. Wykazane są na nim obroty i regularne wpłaty na konto skarżącego. Na rachunku bankowym na dzień 13 grudnia 2007 r. zgromadzone zostały środki w wysokości [...] zł, które mogły być źródłem pokrycia kosztów sądowych. Obowiązek spłaty kredytów nie może być jedynym uzasadnieniem do przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, jaki nasuwa się w związku ze spłaceniem kredytu jest to, iż skarżący posiada zdolność kredytową, stosowną do wykorzystania w zaistniałej sytuacji. Należy podkreślić, iż skarżący nie wykazał, że wykorzystał możliwości skredytowania ewentualnych kosztów związanych z postępowaniem sądowym. W tym stanie rzeczy nie dałoby się usprawiedliwić przerzucenia wydatków związanych z kosztami sądowymi i ustanowieniem adwokata na współobywateli, wypracowujących przecież dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych prawo pomocy winno być bowiem stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe Mając na względzie powyższe, skoro nie zostały spełnione przesłanki do przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym, to na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd postanowił jak w sentencji. /-/ K. Nikodem