I SA/Po 1583/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi A na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne postanawia: 1. zwolnić skarżącą spółkę od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącej spółki radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. A pismem z dnia [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazane w sentencji postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. W skardze spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na fakt, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Następnie spółka złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu (skarżąca nie zakreśliła rubryki 4.2. – zgodnie z punktem 3 pouczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy – gdy w rubrykach występuje tekst oznaczony znakiem "+", niepotrzebną treść należy skreślić). W uzasadnieniu wniosku podała, że wobec spółki prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne z tytułu zaległości w podatkach oraz wobec ZUS. Ponadto wobec spółki prowadzone są postępowania komornicze. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym, w sprawie o sygn. akt [...] dokonał zajęcia wierzytelności przysługujących m.in. od: 1. B, 2. C. - do kwoty ok. [...] - na podstawie Bankowego Tytułu Egzekucyjnego z dnia [...] w sprawie o sygn. [...]. Skarżąca wskazała, że wobec powyższego zasadnym jest zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne. Skarżąca oświadczyła, że kapitał podstawowy wynosi [...], wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok obrotowy [...], skarżąca podała, że niepodzielony wynik finansowy z lat ubiegłych ([...]) wynosi [...], wynik netto roku obrotowego ([...]) [...]. Do wniosku załączyła wydruk z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, bilans na dzień [...], rachunek zysków i strat za okres [...], pisma Komornika Sądowego Przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] o zajęciu wierzytelności od C w S, z dnia [...]. o zajęciu wierzytelności od D w S. Skarżąca na wezwanie z dnia [...] w odpowiedzi z dnia [...] podała, że posiada [...] rachunki bankowe: w E, stan rachunku [...], rachunek podlega zajęciu komorniczemu, w F, stan rachunku [...], rachunek podlega zajęciu komorniczemu, w G, stan rachunku [...], rachunek podlega zajęciu komorniczemu i w H, stan rachunku [...], rachunek podlega zajęciu komorniczemu. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] podała, że w okresie [...] nie dokonywała obrotu gotówkowego i wobec tego nie ma możliwości przedłożenia raportów kasowych. Spółka podała, że zatrudnia [...] osoby, które na chwilę obecną przebywają na urlopach wychowawczych. Spółka posiada nieruchomości w G przy ul. S [...] ([...]) oraz w S przy ul. R [...] (KW [...]). Spółka nie posiada innych środków trwałych. Spółka posiada [...] rachunki bankowe, na w.w rachunkach nie ma obrotów. Wobec spółki prowadzone są czynności egzekucyjne. Spółka podała, że w związkach małżeńskich wspólników spółki panuje ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej. RN uzyskuje dochód z tytułu zatrudnienia w wysokości [...] brutto. Z kolei LN pobiera emeryturę, która w części podlega zajęciu komorniczemu. Wspólnicy spółki nie posiadają prywatnych rachunków bankowych, udziałów w innych podmiotach, nie pełnią funkcji w zarządach, czy też radach nadzorczych. Żaden ze wspólników nie posiada majątku prywatnego o wartości przekraczającej 5.000,- zł. RN mieszka w nieruchomości stanowiącej własność jego żony, LN w nieruchomości stanowiącej własność jego córki. Do pisma załączono kserokopie: zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez wspólników spółki, bilans na dzień [...], rachunek zysków i strat za [...], bilans na dzień [...], rachunek zysków i strat za [...], zawiadomień Komornika Sądowego o zajęciu wierzytelności, deklaracji VAT-7, bilans na dzień [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016, poz. 718 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania: 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zauważyć również należy, że z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie wystąpiła spółka jawna. Spółka jawna jest spółką osobową, co wynika z art. 4 § 1 pkt 1 i art. 22 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1578 ze zm., dalej jako K.s.h.), która z chwilą wpisu do rejestru staje się podmiotem prawa, ale nie uzyskuje osobowości prawnej, ze względu jednak na treść art. 25 § 3 P.p.s.a. ma zdolność sądową. Dla oceny zasadności przyznania prawa pomocy spółce jawnej istotne jest także, że każdy wspólnik spółki jawnej w myśl art. 22 § 2 K.s.h. odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami. W sytuacji zatem gdy spółka jawna nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, to ze względu na odpowiedzialność wspólników tej spółki należy przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy wziąć również pod uwagę sytuację majątkową jej wspólników. Nieuzasadnione byłoby przyjęcie, że przy przyznaniu prawa pomocy spółce jawnej, sytuacja majątkowa wspólników nie ma znaczenia w przypadku wskazywania na brak po stronie tej spółki żadnych środków na pokrycie kosztów postępowania, jeżeli nie ulega wątpliwości, że wspólnicy odpowiedzialni są za zobowiązania tej spółki. Stawiałoby to wspólników spółki jawnej w postępowaniu w zakresie przyznania prawa pomocy w korzystniejszej sytuacji niż w innych postępowaniach (por. postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia 2009r., sygn. akt I FZ 70/09 publikowane na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie rozpoznającego wniosek starszego referendarza sądowego wskazać należy, że w świetle przedstawionych przez spółkę oświadczeń i złożonych dokumentów wynika, że strona skarżąca nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, ponieważ wierzytelności spółki zostały zajęte, zgodnie z zawiadomieniami Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] i z dnia [...] obejmują one wszelkie wierzytelności dłużnika należne z tytułu wszelkich umów, świadczeń, zobowiązań, zaległych faktur, innych wierzytelności wszelkich rozliczeń i należności przysługującej dłużnej spółce oraz z tytułu czynszu i dzierżawy nieruchomości położonych w G ul. S [...] opisanej w [...] oraz nieruchomości położonej w S ul. R [...] opisanej w [...]. Skarżąca zatrudnia [...] pracowników, którzy przebywają na urlopach wychowawczych. Spółka ma zajęte wszystkie rachunki bankowe. Z bilansu na dzień [...] wynika, że kapitał własny spółki jest ujemny i wynosi [...]. Również sytuacja wspólników spółki jawnej jest trudna. Jeden ze wspólników jest na emeryturze, przy czym część świadczenia z tego tytułu podlega zajęciu egzekucyjnemu, drugi ze wspólników utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...]. Wspólnicy spółki nie posiadają zatem środków pieniężnych oraz majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie. Wskazać należy, że skarżąca spółka nie zakreśliła we wniosku o przyznanie prawa pomocy, o którego z listy pełnomocników wnosi, t.j. czy o ustanowienie radcy prawnego, ustanowienie adwokata, ustanowienie doradcy podatkowego, a zatem rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy starszy referendarz sądowy stwierdziwszy, że spółka nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym również środków na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, przyznał skarżącej spółce pełnomocnika z urzędu i jako pierwszego z listy ustanowił radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Ponadto, pomimo że skarżąca zakreśliła we wniosku o przyznanie prawa pomocy, że wnosi o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, przy czym nie podała w jakim zakresie, nie udzieliła również odpowiedzi dotyczącej tej kwestii na wezwanie z dnia [...], jednakże ze skargi, jak i z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.