I SA/Po 1591/08
PostanowienieWSA w Poznaniu2009-02-23
Skład orzekający: Violetta Mielcarek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie fizycznej, która jest zatrudniona na umowę o pracę i posiada wspólne gospodarstwo domowe z matką otrzymującą rentę, można przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi ponad określoną kwotę, biorąc pod uwagę jej dochody, posiadany majątek oraz fakt wniesienia wielu skarg?Ratio decidendi
Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W przypadku skarżącej, która uzyskuje dochody z pracy i posiada wspólne gospodarstwo domowe z matką otrzymującą rentę, a także posiada dom, przyznanie prawa pomocy jedynie poprzez zwolnienie od wpisu od skargi ponad określoną kwotę jest adekwatne do jej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej, zwłaszcza w kontekście wniesienia wielu skarg.Stan faktyczny
Skarżąca L.G. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą odpowiedzialności spadkobiercy za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu podała, że jest zatrudniona, mieszka z matką otrzymującą rentę, wspólnie posiadają dom, a jej dochody po opłaceniu kosztów utrzymania są niewielkie. Wnioskodawczyni wskazała również, że wniosła wiele skarg, co generuje wysokie koszty sądowe. Sąd częściowo uwzględnił wniosek, przyznając prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi ponad określoną kwotę.Rozstrzygnięcie
1. Udzielono skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...]. 2. Oddalono wniosek w przedmiocie przyznania prawa pomocy w pozostałej części.Pełny tekst orzeczenia
POSTANOWIENIE Dnia 23 lutego 2009r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L G o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności spadkobiercy za zaległości podatkowe spadkodawcy z tytułu podatku od towarów i usług za VII, IX i XII 2003r. postanawia: 1. udzielić skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...]; 2. oddalić wniosek w przedmiocie przyznania prawa pomocy w pozostałej części. /-/ V. Mielcarek
Wpis od skargi wynosi [...].
Skarżąca LG złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...]. wniosek o przyznanie prawa pomocy zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest zatrudniona na umowę o pracę na czas nieokreślony w A na stanowisku [...]. Z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie zasadnicze w wysokości około [...]netto. Wskazała, że z załączonego do wniosku zaświadczenia wynika, iż średnie miesięczne wynagrodzenie wynosi [...]. Wynagrodzenie to obejmuje jednorazową premię, którą otrzymała w [...]. Oświadczyła, że mieszka z mamą, z którą wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe. Mama jest na rencie inwalidzkiej i otrzymuje [...]. Wspólnie z matką jest właścicielem nieruchomości. Z uwagi na fakt, iż złożyła [...] skargi na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej wskazała, że nie jest w stanie uiścić wpisu w łącznej kwocie [...]. Wnioskodawczyni oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką. Posiada dom o powierzchni [...] m2, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Skarżąca z tytułu wynagrodzenia za pracę otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] brutto, matka z tytułu renty [...] brutto. Do pisma załączyła rachunki potwierdzające ponoszone wydatki. Po opłaceniu wszystkich należności na życie, jak wskazała, pozostaje jej i matce po [...] na osobę.
W odpowiedzi na wezwanie z dnia [...]. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy LG pismem z dnia [...] wskazała, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą około [...], przy czym [...]. Skarżąca podała, że zarówno ona jak i jej matka nie posiadają samochodu osobowego, nie uzyskują dodatkowych dochodów, nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Do pisma załączyła kserokopie rocznych zeznań podatkowych za [...] oraz kserokopie z wyciągów z rachunku bankowego należącego do niej za ostatnie [...] miesiące.
Wniosek o udzielenie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie tylko w części przez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...].
W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od wpłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważa się, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku.
Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącej odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie wpisu należnego od skargi w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżąca z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w kwocie około [...] brutto, matka, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskuje dochód z tytułu renty w kwocie [...] brutto. Skarżąca razem z matką posiada dom o powierzchni [...] m2. Z kserokopii z wyciągów z rachunku bankowego skarżącej prowadzonego w C wynika, że saldo na dzień [...] wynosiło [...], na dzień [...] i na dzień [...]. Na uwagę wnioskodawczyni zasługuje fakt, że dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez ograniczenie innych wydatków. Jak już wyżej wskazano prawa pomocy nie można traktować jako formy kredytu Państwa dla skarżącej, a do czego sprowadzałoby się uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Zatem redukcja wysokości wpisu od kwoty [...] do kwoty [...] stanowi przyznanie prawa pomocy adekwatne do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącej. Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono skarżącego od ewentualnych przyszłych kosztów sądowych. W sytuacji gdyby skarżąca nie była w stanie ich ponieść będzie mogła ponownie zwrócić się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Na uwagę wnioskodawczyni zasługuje ponadto, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy wzięto pod uwagę okoliczność, iż wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] sprawy, w których wpis wynosi po [...] od skargi, a zatem łącznie [...].
Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowiono jak w sentencji.
/-/ V. Mielcarek
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło