I SA/Po 1592/08

PostanowienieWSA w Poznaniu2009-02-23

Skład orzekający: Violetta Mielcarek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, ale posiada dochody i majątek, powinno zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi ponad określoną kwotę?
Ratio decidendi
Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przypadku, gdy strona posiada dochody (renta, wynagrodzenie córki) oraz majątek (nieruchomość), a także wniosła wiele skarg, przyznanie częściowego zwolnienia od wpisu od skargi jest adekwatne do jej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej, nie stanowiąc przy tym kredytu państwa.
Stan faktyczny
Skarżąca WG złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej odpowiedzialności spadkobiercy za zaległości podatkowe. Wskazała, że otrzymuje rentę, a jej córka wynagrodzenie, wspólnie posiadają nieruchomość i nie są w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych z uwagi na liczne skargi. Sąd częściowo uwzględnił wniosek, zwalniając od wpisu ponad określoną kwotę, uznając, że sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadnia całkowitego zwolnienia.
Rozstrzygnięcie
1. Udzielono skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...]; 2. Oddalono wniosek w przedmiocie przyznania prawa pomocy w pozostałej części.

Pełny tekst orzeczenia

POSTANOWIENIE Dnia 23 lutego 2009r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku WG o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności spadkobiercy za zaległości podatkowe spadkodawcy z tytułu podatku od towarów i usług za VII, IX i XII 2003r. postanawia: 1. udzielić skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...]; 2. oddalić wniosek w przedmiocie przyznania prawa pomocy w pozostałej części. /-/ V. Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Skarżąca WG złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest inwalidką, otrzymuje rentę w wysokości [...] brutto. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką. Córka jest zatrudniona w A na stanowisku [...]. Z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie brutto w wysokości [...]. Wspólnie z córką jest właścicielem nieruchomości. Z uwagi na fakt, iż złożyła [...] skargi na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej wskazała, że nie jest w stanie uiścić wpisu w łącznej kwocie [...]. Wnioskodawczym oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką. Posiada dom o powierzchni [...] m2, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Córka skarżącej z tytułu wynagrodzenia za pracę otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] brutto, skarżąca z tytułu renty [...] brutto. Do pisma załączyła rachunki potwierdzające ponoszone wydatki. Po opłaceniu wszystkich należności na życie, jak wskazała, pozostaje jej i córce po [...],- zł na osobę. W odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy WG pismem z dnia [...] wskazała, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą około [...], przy czym [...]. Skarżąca podała, że zarówno ona jak i jej córka nie posiadają samochodu osobowego, nie uzyskują dodatkowych dochodów, nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Do pisma załączyła kserokopie rocznych zeznań podatkowych za [...] oraz kserokopie z wyciągów z rachunku bankowego należącego do córki za ostatnie [...] miesiące. Wniosek o udzielenie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie tylko w części przez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od wpłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważa się, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącej odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie wpisu należnego od skargi w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Córka skarżącej z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w kwocie około [...] brutto, skarżąca uzyskuje dochód z tytułu renty w wysokości [...] brutto. Skarżąca razem z córką posiada dom o powierzchni [...] m2. Z kserokopii z wyciągów z rachunku bankowego należącego do córki skarżącej prowadzonego w C wynika, że saldo na dzień [...] wynosiło [...], na dzień [...] i na dzień [...]. Na uwagę wnioskodawczyni zasługuje fakt, że dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu powinna znaleźć pokrycie w dochodach uzyskiwanych przez nią i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym przez ograniczenie innych wydatków. Jak już wyżej wskazano prawa pomocy nie można traktować jako formy kredytu Państwa dla skarżącej, a do czego sprowadzałoby się uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Zatem redukcja wysokości wpisu od kwoty [...] do kwoty [...] stanowi przyznanie prawa pomocy adekwatne do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącej. Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono skarżącej od ewentualnych przyszłych kosztów sądowych. W sytuacji gdyby skarżąca nie była w stanie ich ponieść będzie mogła ponownie zwrócić się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Na uwagę wnioskodawczyni zasługuje ponadto, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy wzięto pod uwagę okoliczność, iż wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] sprawy, w których wpis wynosi po [...] od skargi, a zatem łącznie [...]. Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowiono jak w sentencji. /-/ V. Mielcarek

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło