I SA/Po 1598/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący del.Sędzia NSA Janusz Ruszyński(spr) Sędziowie WSA Barbara Koś as.sąd. WSA Karol Pawlicki Protokolant st.sekr.sąd. Urszula Kosowska po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2004 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za 2001 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta L. z dnia[...]. nr [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. na rzecz skarżącego [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/K.Pawlicki /-/J.Ruszyński /-/B.Koś Decyzją z dnia 8 marca 2002 r., nr [...] Burmistrz Miasta L. po rozpatrzeniu wniosku J. J. odmówił umorzenia zaległego podatku od nieruchomości w kwocie [...] zł oraz należnych od tej zaległości odsetek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. decyzją z dnia [....] nr [...]utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swoich decyzji organy podatkowe podały, że zaległości podatkowe związane są ze spadkiem nabytym przez wnioskodawcę i jego brata M., po ich matce. W skład spadku wchodziła działka nr [...]o powierzchni [...] m2 położona w T., tj ok. 130 km od miejsca zamieszkania wnioskodawcy ( L. ). Stosownymi decyzjami organ podatkowy określił spadkobiercom na kwotę [...] zł wysokość zaległości podatkowych z tytułu niezapłaconego przez spadkodawczynię podatku od w/w nieruchomości za okres od 1.08.1997 r. do 31.12.1999 r. (decyzja nr [...]z[...]) oraz ustalił wymiar podatku od nieruchomości za majątek spadkowy stanowiący współwłasność - za rok 2000 w kwocie [...] zł ( decyzja z[...]., nr[...]) - i za rok 2001 w kwocie [...] zł ( decyzja z[...]., nr[...]). Ponieważ nie nastąpił jeszcze dział spadku obaj bracia jako współwłaściciele odpowiadają solidarnie za całość zobowiązań podatkowych związanych z nieruchomością ( art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych- Dz. U. nr 9, poz. 31 ze zm. ). Organ podatkowy I instancji powołując się na przepis art. 67 Ordynacji podatkowej wyjaśnił, że ulga w postaci umorzenia zaległości podatkowych ma charakter uznaniowy, a powszechność obowiązku podatkowego wymaga dla jej zastosowania, zaistnienia szczególnych okoliczności, tj. zdarzeń nieprzewidywalnych o charakterze losowym, na które podatnik nie może mieć wpływu i które nie są zależne od sposobu jego postępowania, a które wpływają na jego sytuację w zakresie zdolności i możliwości zapłaty podatku. Obowiązek ich wykazania obciąża podatnika, składającego wniosek. Podatnik natomiast takich nadzwyczajnych okoliczności nie wykazał. Z przedłożonych dokumentów wynika, że utrzymuje się on z emerytury w wysokości [...] zł, a ponoszone wydatki na opłacenie czynszu za mieszkanie spółdzielcze, energię elektryczną, wodę, czy lekarstwa trudno uznać za nadzwyczajne, gdyż ponoszą je wszyscy. Wykazany dochód nie uniemożliwia uregulowania zaległości z odsetkami, gdyż może to nastąpić w ratach. Organ odwoławczy wskazał, że kontrola decyzji uznaniowych ogranicza się do badania, czy w sprawie nie zaistniało naruszenie przepisów postępowania, a zwłaszcza art. 122, 187 i 191 Ordynacji podatkowej, tj. czy organ podatkowy zebrał, rozważył i ocenił cały materiał dowodowy, mając na uwadze wymienione w przepisie art. 67 Ordynacji podatkowej kierunkowe dyrektywy wyboru w postaci "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego". Mimo, że zaskarżona decyzja nie zawiera rozważań w tym zakresie i braku podstaw do stwierdzenia, że w świetle postanowień art. 67 Ordynacji podatkowej umorzenie zaległości podatkowej jest uzasadnione tylko w takich przypadkach, gdy zaległość powstała wskutek zdarzeń niezależnych od podatnika, to jednak zdaniem SKO sytuacja podatnika nie uniemożliwia mu zapłaty zaległości podatkowej, zwłaszcza że ponosi on solidarną odpowiedzialność ze swoim bratem. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego .J. J. wnosił o "umorzenie lub ulgę w podatku", podając, podobnie jak we wniosku i odwołaniu, że jest bardzo schorowany, liczy [...] lat i jest sam. Odziedziczona działka jest ugorem, położonym pod lasem, nie przynosi żadnego dochodu, a obciążające ją zaległości podatkowe, powstałe bez jego winy, przekraczają jej wartość. Wyjaśnił, że również jego brat jest w bardzo trudnej sytuacji, gdyż jest [...] i ma na utrzymaniu dwoje dzieci w wieku szkolnym i niepracującą żonę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest uzasadniona Sąd na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 126) kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie stwierdzić należy, że w świetle art. 120 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm.) organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa, co oznacza, że podejmując decyzję w sprawie umorzenia zobowiązań podatkowych lub zaniechania ich poboru, zobowiązane są dokonać prawidłowej wykładni pojęć " ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego", zawartych w przepisie art. 67 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm. ), opierając się na wszechstronnej analizie materiału dowodowego, w granicach uznania administracyjnego. Podkreślić w tym miejscu należy, że uznaniowość decyzji nie oznacza jej dowolności. Wprowadzenie instytucji przyznawania ulg i umorzeń do Ordynacji podatkowej i Konstytucji ( art.217 ), powodują, że instytucja ta winna być traktowana jako przysługujące podatnikowi uprawnienie, a nie instytucja nadzwyczajna, będąca swoistą "łaską" organu administracji, a w konsekwencji ważny interes podatnika winien być uwzględniany na jego wniosek w miejsce racji ogólnych, do których niewątpliwie należy powszechność płacenia podatku. Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu z uwagi na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy podatkowe obu instancji nie zbadały i nie rozważyły istnienia w niniejszej sprawie ważnego interesu podatnika, przy czym organ pierwszej instancji uznał, że dla przyznania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej na podstawie art. 67 Ordynacji podatkowej konieczne jest aby zaistniały szczególne okoliczności, tj. zdarzenia nieprzewidywalne o charakterze losowym, wpływające na jego sytuację w zakresie możliwości zapłaty podatku. Stanowisko takie jest nieuprawnione w świetle powołanego wyżej przepisu, gdyż bezpodstawnie zawęża rozumienie "ważnego interesu podatnika". W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że w określonych indywidualnych okolicznościach także trudna sytuacja życiowa i materialna, uniemożliwiająca podatnikowi w danym czasie zapłacenie zaległości podatkowej może stanowić ważny interes przemawiający za umorzeniem zaległości ( np wyrok NSA OZ w Łodzi z dnia 18.06.1999 r., sygn. akt I SA/Łd 1120/97, LEX nr 38069). Organy podatkowe oceniając ważny interes podatnika zobowiązane były zbadać, czy położenie, w którym się on znalazł, umożliwia mu czy też nie, wywiązanie się z ciężarów publicznych. Pomimo, że podatnik powoływał się na swoją trudną sytuację życiową i materialną organy podatkowe nie zbadały w sposób należyty tych okoliczności, ograniczając się do stwierdzenia, że emerytura w kwocie [...] zł miesięcznie umożliwia zapłatę zaległości, choćby w ratach. Nie dokonano natomiast szczegółowej analizy sytuacji majątkowej i płatniczej podatnika w kontekście jego wydatków na bieżące utrzymanie i ponoszone koszty leczenia, jak też w rezultacie nie zbadano, czy zapłata całej zaległości wraz z odsetkami, choćby w ratach ( w jakiej wysokości ? ) nie zagrozi egzystencji skarżącego. Z wyjaśnień podatnika wynikało, że płaci czynsz za mieszkanie spółdzielcze w wysokości 300,- zł , do tego dochodzą opłaty za prąd i wodę, wydatki na komunikacje miejską i drogie lekarstwa ( k. 2 i 7 akt administracyjnych ). Organy podatkowe nie zweryfikowały tych informacji i w rezultacie nie zbadały, czy po opłaceniu niezbędnych dla egzystencji podatnika wydatków ( łącznie zakupem żywności ) ma on jeszcze wolne środki na spłatę zaległości. Jednocześnie w uzasadnieniach zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji podkreśla się, że skarżący odpowiada solidarnie ze swoim bratem za powstałą zaległość. Brak jest natomiast w decyzji ustaleń co do sytuacji majątkowej i rodzinnej brata skarżącego, a z treści skargi wynika, że raczej nie można oczekiwać na współudział brata w spłacie zadłużenia. Ponowna decyzja powinna zostać wydana po dokładnym wyjaśnieniu i rozważeniu wszystkich okoliczności dotyczących indywidualnej sytuacji życiowej skarżącego, w szczególności odnieść się do sytuacji materialnej (przychodów i wydatków ) oraz aktualnej i przyszłej zdolności uiszczenia zaległości podatkowej. Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy. /-/ K. Pawlicki /-/ J. Ruszyński /-/ B. Koś