I SA/Po 16/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędzia WSA Dominik Mączyński Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2013r. ze skargi "A" Sp. z o. o. w N. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zatwierdzenia przedłożonych zmian do akt weryfikacyjnych w zakresie zawieszenia eksploatacji automatu do gier w punkcie gier na automatach o niskich wygranych I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej Spółki kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] maja 2011r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] na podstawie art. 165a § 1 art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8. poz. 60 ze zm, dalej zwanej O.p.), w związku z § 14 ust, i i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 grudnia 2009 r. w sprawie urzędowego sprawdzenia (Dz. U. Nr 222, poz. 1737) po rozpatrzeniu zgłoszenia o wprowadzeniu zmian w stosunku do akt weryfikacyjnych punktu gry na automatach o niskich wygranych [...] "[...]" zatwierdzonych postanowieniem nr [...] z dnia [...].07.2004 roku ze zmianami odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zatwierdzenia zmiany. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że pismem z dnia [...] kwietnia 2011r. [...] Sp. z o. o. (dalej: Spółka) złożyła powiadomienie o zawieszeniu eksploatacji automatu [...] nr fabryczny [...] w punkcie gier na automatach o niskich wygranych [...] "[...]" [...], [...] od dnia [...].05.2011 roku. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] pismem Nr [...] z dnia [...].04.2011r. poinformował Spółkę, iż poświadczenie rejestracji automatu o nr fabrycznym [...] utraciło ważność i w związku z tym dokonano wyrejestrowania przedmiotowego automatu w systemie KRAG. W dniu [...].04.2011 r. funkcjonariusze Urzędu przeprowadzili kontrolę punktu gier na automatach o niskich wygranych. podczas której stwierdzili, iż jest w nim eksploatowany automat nr fabryczny [...], który nie posiada ważnego poświadczenia rejestracji. W związku z powyższym automat ten został zabezpieczony przez Urząd, co skutkowało tym, iż od tego momentu przedmiotowy automat przestał być urządzeniem, na którym urządzane są gry na automatach o niskich wygranych. W związku z powyższymi faktami, mając z kolei na względzie art. 165a § 1 O.p. zgłoszenie Spółki złożone w sprawie zakończonej już raz ostatecznym postanowieniem musiało skutkować odmową wszczęcia postępowania. Spółka wniosła zażalenie na to postanowienie zarzucając naruszenie art. 165a § O. p. polegające na nieuzasadnionej odmowie wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu zażalenia Spółka podniosła, że orzeczenie jest nieczytelne i niejasne. Przede wszystkim wywody prowadzone są w kierunku urządzenia, co do którego Spółka zgłosiła zamiar zawieszenia jego eksploatacji, brak natomiast jakiejkolwiek wypowiedzi co do urządzenia, które miało zostać uruchomione. Nie zrozumiałą jest także teza głosząca, iż jedno z urządzeń objętych wnioskiem przestało być automatem do gier o niskich wygranych, dlatego tylko, iż funkcjonariusze celni podjęli wobec niego swoje działania. Spółka zauważa, iż pozbawienie urządzenia cechy automatu do gier o niskich wygranych wymaga przeprowadzenia działań przy zastosowaniu stosownej procedury, a nie wystarcza do tego - jak twierdzi organ celny jedynie kontrola punktu gier. W ocenie Spółki zaskarżone postanowienie pozbawione jest jakiegokolwiek merytorycznego, wartościowego uzasadnienia. Oznacza to, iż odmowa wszczęcia postępowania zgodnie z wnioskiem Spółki jest zupełnie bezzasadna, a to ustalenie determinuje konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012r., Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 2012r. O. p. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazano, że pismem z dnia [...] kwietnia 2011r. poinformowano Spółkę, iż poświadczenie rejestracji automatu [...] nr fabryczny [...] nr [...] utraciło ważność i w związku z tym dokonano wyrejestrowania przedmiotowego automatu w systemie KRAG. Problem wyrejestrowania automatów do gier o niskich wygranych z uwagi na powyższą okoliczność, jak również zależność poświadczenia rejestracji automatu od zezwolenia, w oparciu o które takiego poświadczenia dokonano, stanowił przedmiot kontroli sądowoadministracyjnej. Mając na uwadze przede wszystkim stanowisko sądów administracyjnych w Polsce, w tym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przedstawione w wyroku z dnia 19 lipca 2011 r. (sygn. akt II SA/Po 176/11) organ uważa, że warunkiem dopuszczenia automatu lub urządzenia do gier, do eksploatacji i użytkowania na terytorium kraju jest poświadczenie rejestracji takiego automatu lub urządzenia, a także, że przez wygaśnięcie zezwolenia o którym mowa w § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia w związku z art. 24 ust. 1, 1a i 1b ustawy należy rozumieć sytuację, w której dochodzi do wygaśnięcia zezwolenia na podstawie którego prowadzona jest aktualnie działalność obejmująca eksploatację automatu, a nie zezwolenia, w oparciu o które dany automat został zarejestrowany. Przemawia za tym fakt, iż powołane powyżej przepisy nie wskazują, aby chodziło o zezwolenie, na podstawie którego dokonano rejestracji automatu. Odnoszą się one ogólnie do zezwolenia z art. 24 ust. 1, 1a i 1b ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Przyjmując, że ustawodawca jest z zasady racjonalny Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu uważa, że gdyby prawodawca chciał uzależnić ważność rejestracji od zezwolenia pierwotnego, znalazłoby to swoje bezpośrednie odwzorowanie w treści przepisów, tj. w treści § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z dnia 03 czerwca 2003 r. Przyjęta pierwotnie koncepcja, uzależniająca ważność poświadczenia rejestracji od pierwotnego zezwolenia, w oparciu o które dokonano poświadczenia rejestracji, w sposób jednoznaczny uniemożliwiałaby zabieg przeniesienia automatów do innego ośrodka gier, przyznanego i działającego w oparciu o inne pozwolenie, bowiem z chwilą wygaśnięcia pierwotnego zezwolenia, dany automat o niskich wygranych wykluczony zostałby całkowicie z eksploatacji. \ Organ II instancji zaznaczył, że sądy administracyjne w Polsce pisma tożsame z pismem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., którym Naczelnik Urzędu Celnego w [...] poinformował Spółkę o utracie ważności poświadczenia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych [...] i wyrejestrowania go z systemu KRAG, uznały za decyzje administracyjne, od których przysługuje prawo wniesienia odwołania (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2011 r. - sygn. akt II GSK 1677/11). Jeżeli więc pismo nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. nosi znamiona decyzji administracyjnej, Strona miała prawo wniesienia od niej odwołania do organu wyższego stopnia, tj. Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu. Skoro z powyższego prawa nie skorzystała, to uznać należy, że ww. decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w [...] ma moc obowiązującą, pomimo że domniemywa się, iż została wydana z naruszeniem przepisów prawa. Nie została ona bowiem uchylona aktem wyższej rangi lub orzeczeniem właściwego sądu. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wydał prawidłowe rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy z wszczęcia postępowania w sprawie zatwierdzenia przedłożonych zmian do akt weryfikacyjnych w zakresie zawieszenia eksploatacji automatu do gier [...] nr fabryczny [...]. Organ pierwszej instancji nie mógł postąpić inaczej, jak tylko odmówić wszczęcia przedmiotowego postępowania, bowiem na dzień złożenia zgłoszenia ww. automat utracił poświadczenie rejestracji i został wyrejestrowany z systemu KRAG. W przedmiotowej sprawie wykazane zostało również, że Strona nie odwołała się od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. którą poinformowano Spółkę o utracie ważności poświadczenia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych [...] i wyrejestrowania go z systemu KRĄG, zatem jest ona, mimo swojej wadliwości, obowiązującym aktem prawnym. Spółka wniosła skargę na powyższe postanowienie, zarzucając mu: 1. rażące naruszenie art. 120 O.p. i zapisanej w nim zasady legalizmu działania administracji publicznej, w tym w szczególności władzy celnej, a to poprzez nadanie jakiegokolwiek znaczenia prawnego wpisom w systemie KRAG, chociaż w systemie prawa nie istnieje żaden przepis tworzący oraz regulujący sposób działania tego Systemu, wobec czego jest to co najwyżej wewnętrzne narzędzie informatyczne Służby Celnej nie mające jakiegokolwiek znaczenia prawnego, zatem - wbrew przekonaniu organu celnego - jakiekolwiek wpisy oraz treści w nim zawarte pozostają bez jakiegokolwiek wpływu na uprawnienia i obowiązki Strony; 2. rażące naruszenie art. 120 O.p. i zapisanej w nim zasady legalizmu działania administracji publicznej, w tym w szczególności władzy celnej, a to poprzez odwołanie się, przy orzekaniu w sprawie, do przepisów już dawno nie obowiązujących (§10 ust. 4 punkt 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 03.06.2003 roku w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych), chociaż na dzień rozstrzygania sprawy zagadnienie wygaśnięcia rejestracji automatów do gier regulowała już ustawa, a nie jej nieobowiązujące rozporządzenie wykonawcze; 3. naruszenie art. 23a ust.6 ustawy z dnia 19.11.2009 roku o grach hazardowych poprzez jego zupełnie pominięcie przy orzekaniu; 4. w konsekwencji wszystkiego powyższego - naruszenie art. 165a §1 O.p., a to poprzez wydanie niczym nie uzasadnionego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, które bez wątpienia powinno być wszczęte i zakończone orzeczeniem zgodnym z wnioskiem Strony - z uwagi na brak jakichkolwiek okoliczności faktycznych oraz prawnych, uzasadniających wydanie orzeczenia o innej treści. W uzasadnieniu skargi spółka wskazała, że pismo Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. nie zawiera rozstrzygnięcia o prawach bądź obowiązkach Strony, a zatem nie jest, wbrew twierdzeniom organu, decyzją administracyjną. Zdaniem Skarżącej powyższe pismo stanowi jedynie informację o działaniach Organu podjętych w systemie KRAG, czyli wewnętrznym narzędziu informatycznym Służby Celnej. Wskazuje przy tym, że system ten nie posiada jakiegokolwiek umocowania normatywnego w przepisach powszechnie obowiązujących. Skarżąca stwierdza ponadto, że w chwili orzekania przez Organ II instancji nie obowiązywało już rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 03 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych, którego § 10 ust. 4 pkt 1, zdaniem Skarżącej, stanowił materialną podstawę do wadliwego twierdzenia o wygaśnięciu poświadczenia rejestracji przedmiotowego urządzenia do gier. Skarżąca podniosła ponadto, że nie wnioskowała o wycofanie urządzenia z eksploatacji, a tylko o jego zawieszenie, a co za tym idzie brak jest, tak na chwilę obecną, jak i na datę orzeczenia organu odwoławczego podstaw do twierdzenia, iż rejestracja urządzenia kiedykolwiek wygasła. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 165a § 1 O. p. postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie stron lub z urzędu. Gdy żądanie, o którym mowa w tym przepisie, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jedna z przyczyn odmowy wszczęcia postępowania określana jest jako "niemożność wszczęcia postępowania jeżeli to postępowanie nie może być wszczęte z jakichkolwiek innych przyczyn". Taką przyczyną jest fakt, iż w sprawie zapadła już decyzja i to niezależnie czy nieostateczna, czy ostateczna albowiem po jej wydaniu, organ podatkowy i strona są nią związane. W przedmiotowej sprawie organ II instancji uznał, iż pismo z dnia [...] kwietnia 2011r., informujące Spółkę o tym, iż poświadczenie rejestracji automatu [...] nr fabryczny [...] straciło ważność, w związku z tym dokonano wyrejestrowania w systemie KRAG - jest decyzją administracyjną. W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych bezsporne jest, że skoro "poświadczenie rejestracji" jest decyzją administracyjną to taką samą formę powinna przybrać "utrata ważności poświadczenia rejestracji". Mając to na względzie Sąd podziela stanowisko organu II instancji, iż w przedmiotowej sprawie została wydana decyzja, od której przysługuje odwołanie. Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, że Spółka została pouczona, iż od pisma z dnia [...] kwietnia 2011r. może się odwołać. Gdyby w świetle zebranego materiału dowodowego ta okoliczność była bezsporna, wówczas stanowisko organu II instancji należałoby uznać za zasadne. Natomiast z akt sprawy wynika, że istotnie Spółka otrzymała pismo z dnia [...] kwietnia 2011r. ale bez stosownego pouczenia. Stanowisko o tym, iż pisma takie stanowią formę decyzji administracyjnej w orzecznictwie sądów administracyjnych pojawiło się pod koniec 2011r. A zatem w dniu wydania rzeczonego pisma ani organ, a tym bardziej strona nie mieli takiej wiedzy. Wskazuje na to również uzasadnienie postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] maja 2011r. Z treści tego orzeczenia wynika, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zakończone ostatecznym postanowieniem. Na uwagę zasługuje również fakt, iż gdyby spółka wiedziała, iż pismo z dnia [...] kwietnia 2011r. jest decyzją administracyjną, od której służy odwołanie to z pewnością nie składałaby powiadomienia o zawieszeniu eksploatacji automatu. W świetle powyższego stanowisko organu II instancji należałoby uznać za zasadne, gdyby bezsporny był fakt, iż strona wiedziała o tym, iż postanowienie z dnia [...] kwietnia 2011r. jest decyzją administracyjną, od której służy odwołanie. W takiej sytuacji, niezależnie od przebiegu postępowania w tamtej sprawie, brak byłoby podstaw do wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie albowiem istotnie zachodziłaby przesłanka określona w art. 165a O. p. Natomiast przesądzenie tej kwestii przez organ II instancji w świetle okoliczności sprawy było przedwczesne. Jeżeli w wyniku zebranego materiału dowodowego organ II instancji będzie przekonany, że postępowanie zainicjowane pismem Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2011r. przebiega lub zostało zakończone przy uwzględnieniu praw Spółki do jego kwestionowania, wówczas zasadnym będzie utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] maja 2011 r. Z uwagi bowiem na treść przepisu art. 165a § 1 O.p. brak będzie podstaw do wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Na tym etapie postępowania, z uwagi na zebrany materiał dowodowy, Sąd tego nie może ocenić. Mając powyższe na względzie, w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2012r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 – dalej p. p. s. a.) Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku. O kosztach Sąd orzekł zgodnie z art. 200 i 205 § 2 p. p. s. a. AR