I SA/Po 1605/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący del.Sędzia NSA Sylwia Zapalska Sędziowie NSA Jerzy Małecki(spr) as.sąd. WSA Karol Pawlicki Protokolant staż. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2004 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o podatek od nieruchomości za rok 2001 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] o Nr [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz M. K. [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/K.Pawlicki /-/S.Zapalska /-/J.Małecki LF Decyzją z dnia 11 grudnia 2001 r. nr [...] (k. 5 akt administracyjnych) Prezydent Miasta [...] postanowił umorzyć postępowanie w sprawie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za 2001 r. wywołane wnioskiem M. K.. Decyzja została wydana w oparciu o art. 208 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). W uzasadnieniu wskazano, iż do organu podatkowego wpłynął wykaz nieruchomości o zadeklarowanej powierzchni 4 m2, która zgodnie z wyjaśnieniami pełnomocnika skarżącego – D. B., będącego właścicielem nieruchomości – stanowi obiekt budowlany nie złączony trwale z gruntem, co wskazywałoby, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9, poz. 31 ze zm.) na właścicielu lub samoistnym posiadaczu takiego obiektu nie złączonego trwale z gruntem ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Organ pierwszej instancji uzasadnił, iż obiekt zadeklarowany do opodatkowania podatkiem od nieruchomości, stanowi stragan "szczęki", który nie spełnia kryteriów ani budynku, ani obiektu budowlanego nie złączonego trwale z gruntem. Podkreślono, iż za budynek w rozumieniu ustawy należy uznać obiekt budowlany umocowany w ziemi lub na ziemi, posiadający ściany lub słupy albo filary oraz pokrycie dachowe. Powołując się na art. 3 pkt. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. 2002, Nr 106, poz. 1126) wskazano, iż stragan handlowy typu "szczęki" nie może być zakwalifikowany jako obiekt budowlany. W związku z faktem, że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości nie ciąży na właścicielu lub samoistnym posiadaczu straganu typu "szczęki" postępowanie umorzono. Od decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta [...] skarżący złożył odwołanie, wnosząc o jej uchylenie w całości. Uzasadniając skarżący wskazuje, iż w związku z brakiem definicji obiektu budowlanego nie złączonego trwale z gruntem organ niesłusznie odwołuje się do treści art. 3 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane. W opinii skarżącego właściwym jest nawiązanie do art. 3 pkt 5 ustawy – Prawo budowlane, zgodnie z którym "przez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć m.in. obiekty budowlane nie połączone trwale z gruntem". Wskazano, iż w analogicznych przypadkach, w stosunku do innych podatników wydawane są decyzje korzystne dla podatnika. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 7 [...] nr [...] (k. 17 akt administracyjnych) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] umarzającą postępowanie w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości. Skarżący wniósł do Naczelnego Sadu Administracyjnego skargę na decyzje organu drugiej instancji. Uzasadniając skarżący podkreślił, iż samorządowe kolegium odwoławcze nie ustosunkowało się do treści złożonego odwołania, a interpretacje przepisów dokonywane przez urzędników szkodzą skarżącemu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn.zm.) – sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące, a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi, zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy podatkowe, a związanych z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania wniesionej skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych obu instancji, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego M. K. Istota sporu między stronami sprowadza się do tego, czy zadeklarowany przez M. K. w wykazie nieruchomości z dnia 5 lipca 2001 r. stragan handlowy (tzw. szczęki) powołuje po jego stronie powstanie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości. Organy podatkowe obu instancji w powyższej sprawie, powołując się na art. 208 Ordynacji podatkowej – umorzyły postępowanie w tej sprawie jako bezprzedmiotowe. Sąd administracyjny wyjaśnia, iż fundamentalną zasadą postępowania podatkowego jest zasada praworządności (art. 120 Ordynacji podatkowej) polegająca na tym, że organy podatkowe działają na podstawie prawa i zgodnie z prawem. Każda też władcza ingerencja organu administracji publicznej w sferę prawną podmiotu podporządkowanego musi być oparta na konkretnie wskazanym przepisie prawa podatkowego, którego nie można interpretować dowolnie. Zgodnie z treścią przepisu art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej obligatoryjne umorzenie postępowania, bez merytorycznego rozpatrywania wniosku podatnika, może nastąpić jedynie wtedy, gdy to postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania należy jednak odróżnić od bezzasadności wniosku wszczynającego postępowanie. Czym innym jest bezprzedmiotowość postępowania, a czym innym brak przesłanek do uwzględnienia żądania (por. np. wyrok NSA z dnia 6 maja 1998 r., sygn. akt IV S.A. 251/88, ONSA 1999, nr 1, poz. 8). Bezzasadność żądania strony nie oznacza bezprzedmiotowości postępowania (por. np. wyrok NSA z dnia 1 marca 1984 r., sygn. akt II SA 2085/83, ONSA 1984, nr 1, poz. 23). W orzecznictwie sądowym (por. np. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2001 r., sygn. akt III S.A. 102/00, "Przegląd Podatkowy" 2001, nr 9, s. 63 czy wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2004 r., sygn. akt III S.A. 2225/01, "Biuletyn Skarbowy" 2003, nr 6, s.25) utrwalona jest teza, iż "Przesłanka przedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych i nie może być utożsamiana z wynikającą z przepisów zmianą właściwości organu podatkowego. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu". Reasumując, bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych oraz nie może być żadna miarą utożsamiana z brakiem przesłanek do uwzględnienia wniosku strony. Wydawanie decyzji o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego, w sytuacji gdy istnieją podstawy do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, należy uznać jako uchylanie się od merytorycznego załatwienia sprawy i godzi to w interes strony. Prezydent Miasta [...] ponownie rozpatrując wniosek M. K. z dnia 5 lipca 2001 r. winien w wydanej decyzji merytorycznie wypowiedzieć się o zasadności albo bezzasadności opodatkowania wnioskodawcy podatkiem od nieruchomości. Z tych zatem względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej orzeczono jak w pkt. 1 sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach sądowych ma swoje umocowanie w art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/K.Pawlicki /-/S.Zapalska /-/J.Małecki