I SA/Po 1607/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący del.Sędzia NSA Sylwia Zapalska Sędziowie NSA Jerzy Małecki as.sąd. WSA Karol Pawlicki(spr) Protokolant staż. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2004 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o podatek od nieruchomości za rok 2001 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta] z dnia [...] o Nr [...] 2001, zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz M. F. [...] zł (), tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/K.Pawlicki /-/S.Zapalska /-/J.Małecki LF Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta postanowił umorzyć postępowanie w sprawie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za 2001 r. wywołane wnioskiem M.F. Decyzja została wydana w oparciu o art. 208 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). W uzasadnieniu wskazano, iż do organu podatkowego wpłynął wykaz nieruchomości o zadeklarowanej powierzchni 4 m2, która zgodnie z wyjaśnieniami pełnomocnika skarżącej – D. B., będącego właścicielem nieruchomości – stanowi obiekt budowlany nie złączony trwale z gruntem, co wskazywałoby, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9, poz. 31 ze zm.) na właścicielu lub samoistnym posiadaczu takiego obiektu nie złączonego trwale z gruntem ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Organ pierwszej instancji uzasadnił, iż obiekt zadeklarowany do opodatkowania podatkiem od nieruchomości, stanowi stragan "szczęki", który nie spełnia kryteriów ani budynku, ani obiektu budowlanego nie złączonego trwale z gruntem. Podkreślono, iż za budynek w rozumieniu ustawy należy uznać obiekt budowlany umocowany w ziemi lub na ziemi, posiadający ściany lub słupy albo filary oraz pokrycie dachowe. Powołując się na art. 3 pkt. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2002 r., Nr 106, poz. 1126) wskazano, iż stragan handlowy typu "szczęki" nie może być zakwalifikowany jako obiekt budowlany. W związku z faktem, że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości nie ciąży na właścicielu lub samoistnym posiadaczu straganu typu "szczęki" postępowanie umorzono. Od decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta skarżąca złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż w związku z brakiem definicji obiektu budowlanego nie złączonego trwale z gruntem organ niesłusznie odwołuje się do treści art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego. W opinii skarżącej właściwym jest nawiązanie do art. 3 pkt 5 – Prawa budowlanego, zgodnie z którym "przez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć m.in. obiekty budowlane nie połączone trwale z gruntem". Wskazano, iż w analogicznych przypadkach, w stosunku do innych podatników wydawane są decyzje korzystne dla podatnika. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta umarzającą postępowanie w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości. Skarżąca wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję organu drugiej instancji i podkreśliła, iż Kolegium nie ustosunkowało się do treści złożonego odwołania, a interpretacje przepisów dokonywane przez urzędników są dla niej szkodliwe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) – sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące, a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi, zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy podatkowe, a związanych z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania wniesionej skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych obu instancji, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącej M. F. Istota sporu między stronami sprowadza się do tego, czy zadeklarowany przez skarżącą w wykazie nieruchomości z dnia[...] stragan handlowy (tzw. szczęki) powoduje po jej stronie powstanie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości. Organy podatkowe obu instancji w powyższej sprawie, powołując się na art. 208 Ordynacji podatkowej, umorzyły postępowanie w tej sprawie jako bezprzedmiotowe. Sąd administracyjny wyjaśnia, iż fundamentalną zasadą postępowania podatkowego jest zasada praworządności (art. 120 Ordynacji podatkowej) polegająca na tym, że organy podatkowe działają na podstawie prawa i zgodnie z prawem. Każda też władcza ingerencja organu administracji publicznej w sferę prawną podmiotu podporządkowanego musi być oparta na konkretnie wskazanym przepisie prawa podatkowego, którego nie można interpretować dowolnie. Zgodnie z treścią przepisu art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej obligatoryjne umorzenie postępowania, bez merytorycznego rozpatrywania wniosku podatnika, może nastąpić jedynie wtedy, gdy to postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania należy jednak odróżnić od bezzasadności wniosku wszczynającego postępowanie. Czym innym jest bezprzedmiotowość postępowania, a czym innym brak przesłanek do uwzględnienia żądania (por. np. wyrok NSA z dnia 6 maja 1998 r., sygn. akt IV S.A. 251/88, ONSA 1999, nr 1, poz. 8). Bezzasadność żądania strony nie oznacza bezprzedmiotowości postępowania (por. np. wyrok NSA z dnia 1 marca 1984 r., sygn. akt II SA 2085/83, ONSA 1984, nr 1, poz. 23). W orzecznictwie sądowym (por. np. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2001 r., sygn. akt III S.A. 102/00, "Przegląd Podatkowy" 2001, nr 9, s. 63 czy wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2004 r., sygn. akt III S.A. 2225/01, "Biuletyn Skarbowy" 2003, nr 6, s.25) utrwalona jest teza, iż "Przesłanka przedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych i nie może być utożsamiana z wynikającą z przepisów zmianą właściwości organu podatkowego. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu". Reasumując, bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych oraz nie może być żadna miarą utożsamiana z brakiem przesłanek do uwzględnienia wniosku strony. Wydawanie decyzji o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego, w sytuacji gdy istnieją podstawy do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, należy uznać jako uchylanie się od merytorycznego załatwienia sprawy i godzi to w interes strony. Prezydent Miasta ponownie rozpatrując wniosek M. F. z dnia [...] winien w wydanej decyzji merytorycznie wypowiedzieć się o zasadności albo bezzasadności opodatkowania wnioskodawcy podatkiem od nieruchomości. Z tych zatem względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej orzeczono jak w pkt. 1 sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach sądowych ma swoje umocowanie w art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/K.Pawlicki /-/S.Zapalska /-/J.Małecki