I SA/Po 162/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku FP o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi FP na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący FP pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Następnie skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (por. pismo procesowe z dnia [...] – k. nr [...] akt sąd.). Skarżący w uzasadnieniu wniosku podał, że miesięczne dochody wystarczają jedynie na pokrycie podstawowych i elementarnych potrzeb jego i małżonki i nie ma żadnych wolnych środków finansowych na opłaty. Wnioskodawca wyjaśnił, że jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, w podanych kwotach emerytur zawarte są dodatki pielęgnacyjny i opiekuńczy. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Wnioskodawca nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Skarżący podał, że małżonka również nie posiada żadnego majątku. Oświadczył, że dochód jego z tytułu emerytury wynosi [...] netto, dochód małżonki [...] netto. Wnioskodawca podał, że zobowiązania i stałe wydatki wynoszą: [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że nie wnosi o ustanowienie pełnomocnika z urzędu i wnosi jedynie o zwolnienie od uiszczenia stosownych opłat. Wnioskodawca podał, że nie posiada zeznań rocznych podatkowych za [...], gdyż dokumenty te przedkłada ZUS. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada lokat bankowych, kart kredytowych, natomiast rachunek bankowy jego i małżonki został zajęty przez komornika sądowego i mają wypłacane jedynie minimalne części świadczeń emerytalnych, niezbędnych do ich egzystencji. Skarżący oświadczył, że nie posiada z żoną żadnego pojazdu mechanicznego, poza emeryturą nie uzyskują z żoną żadnych stałych dochodów. Wnioskodawca podał, że on i jego żona nie prowadzą działalności gospodarczej, nie mają udziałów w spółkach i nie pełnią w nich żadnych funkcji. Skarżący oświadczył, że on i jego żona nie udzielali nikomu żadnych darowizn. Wnioskodawca podał, że ma [...] lat, stwierdzoną niepełnosprawność i niezdolność do samodzielnej egzystencji. Z powodu problemów zdrowotnych na leki przeznacza [...]. Skarżący wyjaśnił, że żyje z żoną bardzo skromnie, utrzymują się z wypłacanych im części emerytur, a także korzystają z pomocy osób trzecich, które udzielają im pożyczek lub wspierają ich materialnie. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jego od kosztów sądowych, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca jest osobą starszą, schorowaną, niepełnosprawną, niezdolną do samodzielnej egzystencji, ma [...] lat, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z [...]-letnią żoną, małżonkowie utrzymują się z emerytur, które podlegają częściowo zajęciu komorniczemu i wypłacana jest im łącznie kwota [...] netto, którą w całości przeznaczają na miesięczne utrzymanie, ponadto korzystają z pomocy materialnej i pożyczek udzielanych im przez osoby trzecie. Wnioskodawca nie ma żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania tych kosztów, mieszka w wynajętym mieszkaniu, nie posiada również żadnych oszczędności, a zatem nie posiada środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.