I SA/Po 1620/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska Sędziowie NSA Gabriela Gorzan(spr) NSA Maria Skwierzyńska Protokolant st.sekr.sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2004 r. sprawy ze skargi L. A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego o d d a l a s k a r g ę /-/G.Gorzan /-/S.Zapalska /-/M.Skwierzyńska Organ egzekucyjny I instancji - Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko L.A. na podstawie następujących tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] 1. [...] obejmującego odsetki za zwłokę od nie uiszczonych w terminie zaliczek miesięcznych na podatek dochodowy w roku 1995 w kwocie [...] zł, 2. [...] obejmującego podatek dochodowy za 1995 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę naliczanymi od dnia [...].05.1996 r. oraz tytułów wykonawczych obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług. W wyniku skutecznego zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego w Spółce "A" z o.o. w W. na pokrycie wyżej wymienionych należności podatkowych dłużnik zajętej wierzytelności - Spółka "A" zatrudniająca zobowiązanego L.A. - od lipca 2001 r. do lutego 2002 r. przekazał kwotę [...] zł, która została zarachowana na koszty egzekucyjne wynikające z realizacji tytułu wyk. [...]. Po wyjaśnieniu podatnikowi, na jego wniosek z dnia [...].01.2002 r., wysokości egzekwowanych zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 r. oraz odsetek zwłoki od nieuiszczonych w terminie zaliczek miesięcznych na podatek dochodowy w roku 1995, podatnik złożył w piśmie z dnia [...].03.2002 r. wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, kwestionując w nim protokół kontroli podatkowej przeprowadzonej w 1997 roku w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 r. i wskazując zawarte w nim niejasności oraz błędy rachunkowe. Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego nie znalazł podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie dochodzenia zobowiązań w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1995 r. objętych tytułami wyk. [...] i [...]. W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że nie ma podstaw w świetle enumeratywnie wymienionych przesłanek w przepisie art. 59 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 36/1991 r., poz. 161 ze zm.) do umorzenia postępowania egzekucyjnego, skoro zostało ono wszczęte na podstawie decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. określającej podatnikowi z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 1995, utrzymanej w mocy decyzją Izby Skarbowej z dnia [...] r., przy oddaleniu nadto skargi na tę ostatnią decyzję wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 16.05.2000 r., sygn. akt I SA/Łd 503/98, zaś wykonanie obowiązku przez zobowiązanego nie nastąpiło, ani też wygaśniecie egzekwowanego zobowiązania z innego powodu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie oraz uchylenie błędnego protokołu kontroli podatkowej z 1997 r., sporządzonego przed wydaniem decyzji "wymiarowej" podatku dochodowego za 1995 r. przez organ I instancji. Jako argument uzasadniający umorzenie postępowania egzekucyjnego dłużnik wskazał nieprawidłowości, jakie w jego ocenie protokół ten zawiera. Powołał się także na wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 29 grudnia 2000 r., sygn. akt I SA/Po 1334/99 potwierdzający, zdaniem skarżącego, negatywną ocenę protokołu kontroli oraz uzasadniający wniosek o umorzenie postępowania i uchylenie tego protokołu. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego, powołując się na przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa oraz art. 18 i art. 59 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że treść podnoszonych przez skarżącego zarzutów wskazuje, iż kwestionuje wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego w zakresie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1995 r. oraz odsetek za zwłokę od nieterminowo uiszczanych zaliczek w 1995 r. na podatek dochodowy. Tymczasem decyzje określające te zobowiązania i należności, będące podstawą przymusowego wykonania, są ostateczne i prawomocne. Dlatego ponowne kwestionowanie w toku postępowanie egzekucyjnego ustaleń kontroli przeprowadzonej w 1997 r., w wyniku której organ podatkowy wydał decyzję wymiarową, jest całkowicie niezasadne. Następnie przedstawiono pełną treść art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wyjaśniono, że analiza wyliczonych dokładnie podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego dowodzi braku ich występowania w rozpatrywanej sprawie. W skardze na postanowienie organu odwoławczego skarżący wniósł o jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności postanowień organów obu instancji z następujących powodów: - po pierwsze - naruszono art. 9 kpa, gdyż dopiero w toku tego postępowania wskazano skarżącemu na możliwość kwestionowania protokołu kontroli podatkowej i wypowiedzenia się w tej materii przed wydaniem decyzji wymiarowej; oznacza to, że wyszły na jaw nowe okoliczności nieznane skarżącemu wcześniej, które miały wpływ na ustalenie zobowiązania podatkowego za 1995 rok; - po drugie - nieważne jest postępowanie podatkowe prowadzone z naruszeniem art. 123 § 1 i art. 200 Ordynacji podatkowej oraz egzekucyjne, bowiem egzekwowane są decyzje wymiarowe oparte na protokole kontroli, zawierającym błędy rachunkowe, a skarżącego pozbawiono przed ich wydaniem możliwości wypowiedzenia się. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Nie będąc związanym granicami zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30. 08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) Sąd zbadał na wstępie, czy nie nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego za rok 1995, którego postępowanie egzekucyjne dotyczy. Zgodnie bowiem z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, zobowiązanie podatkowe przedawnia się, a więc nie może być egzekwowane, chyba, że nastąpiło przerwanie (§ § 3 i 4) lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia (§ 2 wyżej powołanego art. 70 Ordynacji podatkowej). W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy wykazał, że zawiadomienie w sprawie zajęcia wy nagrodzenia za prace dłużnika wraz z odpisami tytułów wykonawczych nr [...] i [...] z dnia [...] r. zostało doręczone dłużnikowi dnia [...] 10.1998 r. (k. 39-41 akt). Czynność ta spowodowała przerwę biegu przedawnienia w taki sposób, że zacznie ono biec na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zostanie zakończone postępowanie egzekucyjne (art. 70 § 3 i 4 Ordynacji podatkowej). Zatem nie ma podstaw do przyjęcia, jakoby egzekucja była prowadzona w stosunku do zobowiązania, które wygasło wskutek przedawnienia, co skutkowałoby obowiązkiem jej umorzenia. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi przyjąć należało, że są one bezzasadne. Skarżący kwestionuje prawidłowość działań organów podatkowych, które poprzedziły wydanie decyzji określającej zaległość podatkową w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1995 r. oraz wykonalność tej decyzji, pomijając, że decyzja ta posiada atrybut ostateczności i prawomocności. Była ona bowiem przedmiotem kontroli instancyjnej w postępowaniu administracyjnym oraz kontroli sądowej pod względem zgodności z prawem. W wyroku z dnia 16 maja 2000 r. sygn .akt I SA/Łd 503/98 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego skargę oddalił. Prawidłowo organ egzekucyjny i odwoławczy podkreśliły, że kwestionowanie w postępowaniu egzekucyjnym ustaleń kontroli nie stanowi pozytywnej przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie pozostawiają organom egzekucyjnym możliwości dowolnego uznania przyczyn uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego. W art. 59 § 1 tej ustawy wymienione zostały enumeratywnie przesłanki umożliwiające umorzenie postępowania. Kwestionowanie prawidłowości przeprowadzenia postępowania podatkowego, w wyniku którego określone zostało dochodzone zobowiązanie w sposób ostateczny i prawomocny, nie uzasadnia umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie ma żadnego znaczenia w postępowaniu egzekucyjnym dla bytu tego postępowania twierdzenie skarżącego, że wyszły na jaw nowe okoliczności nieznane wcześniej skarżącemu, które miały wpływ na ustalenie zobowiązania podatkowego zakończonego decyzją Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych lub dowodów istotnych dla sprawy, istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję ostateczną może stanowić podstawę wznowienia postępowania (art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej), jednak dotyczy to postępowania podatkowego, a nie egzekucyjnego. Dopóki egzekwowana w trybie przymusowym decyzja organu podatkowego nie zostanie w wyniku nadzwyczajnych środków prawnych (wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności), usunięta z obrotu, dopóty organ egzekucyjny nie ma podstaw zaniechać egzekucji czy też umorzyć postępowania egzekucyjnego. Zarówno do wznowienia postępowania wymiarowego, jak i stwierdzenia nieważności decyzji organu podatkowego, będącej przedmiotem i podstawą wszczęcia egzekucji, a nadto badania jej zasadności czy prawidłowości organ egzekucyjny nie jest uprawniony. Wątpliwości dotyczące wysokości zobowiązania podatkowego (różnica - jak podaje skarżący - między kwotą określającą wysokość zobowiązania podaną w sentencji, a wysokością kwoty do zapłaty wymienioną w uzasadnieniu, świadcząca o błędzie w decyzji) wyjaśnione zostały na wniosek zobowiązanego w piśmie Naczelnika Urzędu z dnia [...] lutego 2002 r., a nadto szczegółowe wyliczenie należności podatnika z tytułu zaliczek na podatek dochodowy za poszczególne miesiące znajduje się w uzasadnieniu decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] r., na co zwrócił uwagę także w uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 16.05.2000 r. Również zarzuty dotyczące braku wnikliwości i prowadzenia postępowania w sposób nie budzący zaufania odnoszą się do postępowania podatkowego. Postępowanie egzekucyjne prowadzone jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i ocena prawidłowości tego postępowania nie może być przeprowadzona na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej. Skoro zatem skarga, odnosząca się do postanowień odmawiających umorzenia postępowania egzekucyjnego okazała się bezzasadna, na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270) należało ją oddalić. /-/G.Gorzan /-/S.Zapalska /-/M.Skwierzyńska LF