I SA/Po 1647/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie NSA Sylwia Zapalska NSA Gabriela Gorzan(spr) Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi Spółki "A" z o.o. na postanowienie Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] r. nr [...], II. zasadza od Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. na rzecz skarżącej spółki "A" kwotę 236,00 zł (dwieście trzydzieści sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania III. wstrzymuje wykonanie postanowień wymienionych w pkt 1 do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/G.Gorzan /-/J.Małecki /-/S.Zapalska Decyzją [...] z dnia [...]r. Dyrektor Urzędu Celnego określił wysokość długu celnego i wezwał Spółkę "A" do jego zapłaty. Z uwagi na fakt, iż należności Skarbu Państwa zostały uiszczone w ustawowym terminie tylko częściowo, w dniu [...].06.2000 r. Dyrektor Urzędu Celnego wystawił upomnienie nr [...] przypominające o obowiązku wpłaty pozostałej do uiszczenia kwoty. Brak wpłaty w wyznaczonym terminie doprowadził tym samym do wszczęcia w dniu [...].07.2000 r. postępowania egzekucyjnego i powstania kosztów (opłat) egzekucyjnych. W przedmiotowej sprawie Spółka "A" złożyła odwołanie od decyzji wymiarowej Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] r. nr j.w. co jednakże zgodnie z art. 224 § 1 ustawy z dnia 29. 08.1997 r. - Ordynacja podatkowa, nie wstrzymywało obowiązku wykonania zaskarżonej decyzji. Dwumiesięczny termin do rozpatrzenia odwołania upłynął dnia [...].07.2000r. i z upływem tego dnia wykonanie zaskarżonej decyzji uległo wstrzymaniu z mocy prawa (art. 225 Ordynacji podatkowej). Decyzją Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...]r. uchylono decyzję organu I instancji uznając zgłoszenia celne skarżącej za prawidłowe, po czym organ I instancji orzekł o zwrocie skarżącej spółce zapłaconego i ściągniętego cła wraz z odsetkami. Żądania skarżącej spółki o zwrot także pobranych w toku egzekucji kosztów postępowania egzekucyjnego Dyrektor Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] r. nie uwzględnił, określając w nim ich wysokość, mianowicie w kwocie [...]zł. z tytułu opłaty za zajęcie rachunku bankowego oraz w kwocie [...]zł. z tytułu opłaty manipulacyjnej od kwoty egzekwowanych należności i obciążając nimi skarżącą spółkę. Za podstawę rozstrzygnięcia przyjęto przepisy art. 123 § 1 kpa oraz art. 15 i art. 64 § 1, 4 i 5 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 ze zm.). Także zażalenia skarżącej spółki wniesionego na powyższe postanowienie Prezes Głównego Urzędu Ceł nie uwzględnił i postanowieniem z dnia [...]r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu tego postanowienia stwierdzono, że wstrzymanie wykonalności decyzji z mocy prawa i jej późniejsze uchylenie nie ma wpływu na obowiązek zapłaty w/w kosztów. Zgodnie bowiem z art. 65 § 1 ustawy - o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, opłaty za czynności egzekucyjne oraz wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym obciążają zobowiązanego. Przepisu tego nie stosuje się tylko wtedy, gdy stosownie do art. 64 § 2 wyżej powołanej ustawy koszty egzekucyjne spowodowane zostały niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne w przedmiotowej sprawie wszczęte zostało w okresie wykonalności decyzji, a zatem było zgodne z prawem. W konsekwencji art. 64 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie znajduje w ogóle zastosowania. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca spółka zarzuciła naruszenie art. 64 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjny m w administracji w zw. z art. 262 kpa, art. 265 § 2, art. 125 § 1 i art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji R.P. i wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kwoty [...], - zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wskazanie przez organ egzekucyjny i organ odwoławczy przepisu art. 64 § 1 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (aktualnie t.jedn. Dz.U. Nr 110 z 2002 r., poz. 968 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w 2000 roku, dalej zwana ustawą egzekucyjną, jako podstawy prawnej, z której wynika obowiązek ponoszenia przez zobowiązanego kosztów egzekucyjnych i prawo organu egzekucyjnego obciążenia zobowiązanego tymi kosztami jest prawidłowe i nie budzi wątpliwości. Nie można jednak zgodzić się ze stanowiskiem organów, że na zobowiązanym ciążą także koszty postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy wszczęcie egzekucji nastąpiło na podstawie i w celu wykonania w drodze przymusu państwowego nieostatecznej decyzji organu celnego, w czasie po wniesieniu od niej odwołania, które zostało następnie uwzględnione i decyzję skierowaną do wykonania w drodze egzekucji uchylono, a postępowanie zarówno wymiarowe jak i egzekucyjne umorzono. O zobowiązanym, jako podmiocie, wobec którego kierowana jest egzekucja, można mówić wówczas, gdy istnieje obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym, wynikający z decyzji lub postanowienia właściwego organu albo w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego bezpośrednio z przepisu prawa (art. 1 i art. 3 ustawy egzekucyjnej). Jeżeli obowiązek został umorzony lub wygasł z innego powodu albo nie zaistniał organ egzekucyjny odstąpi od czynności egzekucyjnych przed formalnym wszczęciem postępowania egzekucyjnego lub po jego wszczęciu albo umorzy postępowanie egzekucyjne (art. 45 i art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej). Regulacje powyższe nakazują ściśle łączyć istnienie zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym z istnieniem w sensie prawnym obowiązku o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Wprawdzie organ egzekucyjny może wszcząć i prowadzić postępowanie egzekucyjne na podstawie określającej obowiązek zobowiązanego w decyzji nieostatecznej, jednak ryzyko prawidłowości tego postępowania, a w szczególności następczej wadliwości tej decyzji ponosi organ. Ryzykiem tym w myśl zasady wyrażonej w art. 262 § 1 kpa, mającej zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym z mocy art. 18 ustawy egzekucyjnej, że stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy, nie można - w demokratycznym państwie prawnym - obciążać obywatela. Organ egzekucyjny nie może bowiem wszczynać i prowadzić postępowania egzekucyjnego na koszt obywatela lub innego podmiotu prawa, gdy w konsekwencji zmierzało ono do wykonania obowiązku, który okazał się nieistniejącym. (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8.05.1998 r., sygn. akt III RN 27/98, który Sad rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela). Powyższe mając na uwadze Sąd uznał, wbrew stanowisku organu odwoławczego i egzekucyjnego, że zachodzą w sprawie przesłanki, uzasadniające zastosowanie art. 64 § 2 ustawy egzekucyjnej, który wyłącza odpowiedzialność zobowiązanego za koszty wszczętego przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do przesłanki "niezgodnego z prawem wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego", w powołanym wyżej przepisie zawartej, Sąd miał także na uwadze, pominiętą w postanowieniach organów okoliczność, iż pierwszą czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego skarżącej dokonano po wstrzymaniu wykonania z mocy prawa decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...]r. określającej wysokość długu celnego skarżącej. Wprawdzie tytuł wykonawczy nosi datę "[...].07.2000 r.", tak samo, jak zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego skarżącej, jednak w myśl art. 81 § 1 ustawy egzekucyjnej zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu (art. 80 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej). W aktach sprawy brak potwierdzenia odbioru przez Polsko-Amerykański Bank SA zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego z dnia [...].07.2000 r., jednak w uzasadnieniu postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...].09.2000 r. stwierdzono, iż zajęcia tego dokonano dnia [...].07.2000 r. Data ta nie budzi wątpliwości, skoro z pieczątki widniejącej na tym zawiadomieniu wynika dokonanie jego wysyłki dnia [...].07.2000 r. i skarżącej zawiadomienie to doręczono dnia [...].07.2000 r. Skoro nie jest sporne w sprawie w świetle treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, że dwumiesięczny termin do rozpatrzenia odwołania skarżącej od decyzji wymiarowej upłynął dnia [...].07.2000 r., tym samym zgodnie z art. 225 Ordynacji podatkowej nastąpiło z mocy tego przepisu, poczynając od dnia [...].07.2000 r. wstrzymanie wykonania decyzji skierowanej do egzekucji i to do dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego z dnia [...].08.2000 r. Z powyższego wynika, że czynności egzekucyjnej zajęcia organ egzekucyjny dokonał w czasie objętym wstrzymaniem wykonania decyzji, której egzekucja dotyczy, a więc w czasie, w którym wyłączona jest dopuszczalność prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Mając przedstawione wyżej okoliczności na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit."a" i art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) należało orzec, jak w sentencji wyroku (pkt 1 i 2). O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 250 powołanej wyżej ustawy oraz § 2 ust. 1 i § 6 pkt 2 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit."a" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), biorąc pod uwagę uiszczony wpis od skargi w kwocie 41,- zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 15,- zł i koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego w stawce minimalnej w kwocie 180,- zł. Sąd nie uwzględnił żądania skarżącej spółki zasądzenia kosztów zastępstwa radcy prawnego w kwocie [...],- zł, ze względu na to, że zastosowania przepisu § 2 ust. 2 w/w rozporządzenia nie uzasadnia rodzaj i stopień zawiłości sprawy, a to w świetle także treści wydanego dnia 8.05.1998 r. wyroku SN sygn. akt III R.N. 27/96 i opublikowanego w systemie LEX pod numerem 36376, na który w skardze powołano się. /-/G.Gorzan /-/J.Małecki /-/S.Zapalska LF