I SA/Po 1659/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A w K o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi A w K na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. postanawia: oddalić wniosek. Stowarzyszenie A w K pismem z dnia [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Równocześnie złożyło sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku podano, że poniesienie kosztów wpisu oraz profesjonalnej obsługi prawnej będzie zbyt dolegliwe dla strony skarżącej. Stowarzyszenie wskazało, że posiada na koncie środki umożliwiające uiszczenie wpisu bez konieczności zaciągania zobowiązań lub znaczącego zmniejszenia oszczędności, ale konieczność odwołania od niesłusznej decyzji nie może powodować uszczuplenia środków skarżącego. Byłoby to społecznie niesprawiedliwe. Nadto mimo, iż stowarzyszenie pozostaje w stosunkach prawnych z adwokatem lub radcą prawnym to przydzielenie mu profesjonalisty, który zajmuje się daną dziedziną prawa (doradcy podatkowego) jest niezbędne dla ochrony jego słusznego interesu. Stowarzyszenie oświadczyło, że aktywa wg bilansu na dzień [...] wynoszą [...], wartość środków trwałych wg bilansu [...], zysk netto za ostatni rok obrotowy według bilansu [...], stan konta na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku prowadzonego przez B wynosi [...], stan konta na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku prowadzonego przez C wynosi [...], stan środków w kasie na dzień [...]. Przychody netto (wg rachunku zysków i strat na dzień [...]): [...], należności krótkoterminowe (wg bilansu na dzień [...]): [...], zobowiązania długoterminowe (wg bilansu na dzień [...]): [...], zobowiązania krótkoterminowe (wg bilansu na dzień [...]): [...]. Stowarzyszenie oświadczyło, że posiada umowę zlecenia z radcą prawnym i adwokatem. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W odniesieniu do osoby prawnej oraz innej jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej spełnienie przesłanek z art. 246 § 2 P.p.s.a. skutkuje powstaniem możliwości przyznania przez sąd tym podmiotom prawa pomocy. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać przywilej w postaci prawa pomocy jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba. Przepisy przenoszą na stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy obowiązek wykazania wyżej wymienionych przesłanek. Na uwadze należy mieć również, że osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada środków na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (zob. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 318/08, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie rozpoznającego wniosek starszego referendarza sądowego wskazać należy, że strona skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Stowarzyszenie nie wykazało bowiem, że spełnia przesłankę z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którą osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wręcz przeciwnie, strona skarżąca już w uzasadnieniu wniosku podała, że posiada na koncie środki umożliwiające uiszczenie wpisu bez konieczności zaciągania zobowiązań lub znaczącego zmniejszenia oszczędności. We wniosku o przyznanie prawa pomocy stowarzyszenie oświadczyło, że stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi: na rachunku prowadzonym przez B: [...], na rachunku bankowym prowadzonym przez C: [...], środki w kasie na dzień [...] wynosiły [...]. Wobec tego stowarzyszenie z posiadanych środków było w stanie poczynić oszczędności w celu uiszczenia kosztów postępowania, t,j. kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] (wpis stały) i kosztów zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie. Nie stanowi natomiast przesłanki do przyznania prawa pomocy okoliczność, na którą powołuje się w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy stowarzyszenie, t.j. "konieczność odwołania od niesłusznej decyzji". Ponadto zauważyć należy, że strona skarżąca posiada majątek, zgodnie z oświadczeniem stowarzyszenia wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu na ostatni rok wynosi [...]. W tym miejscu wskazać należy, że w orzecznictwie przyjęto, że posiadanie majątku w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z 14.10.2004r., sygn. akt FZ 466/04, niepubl., z 21.02.2005r., sygn. akt FZ 610/04, niepubl., z 25.10.2012r., sygn. akt I OZ 806/12 publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy także podkreślić, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.