I SA/Po 1671/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku JP o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005r. oraz określenia straty z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2005r. postanawia: 1. udzielić skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę [...], 2. oddalić wniosek w przedmiocie przyznania prawa pomocy w pozostałej części. /-/ V.Mielcarek Wpis od skargi kasacyjnej wynosi [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] oddalił skargę J P na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Wobec tego skarżąca, reprezentowana przez adwokata JR pismem z dnia [...] wniosła skargę od w.w wyroku. Jednocześnie złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy JP podała, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest uzasadniony, ponieważ nie posiada środków na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej. Wszelkie środki pieniężne przeznaczone są na codzienne życie i uniemożliwiają jej odłożenie chociażby drobnych sum. Skarżąca nie ma czynnego konta bankowego, a jedyne, które posiada, zostało około rok temu zajęte przez Urząd Skarbowy. W chwili zajęcia na koncie znajdowała się kwota około [...]. Teściowa, z którą skarżąca mieszka, utrzymuje się z emerytury w wysokości około [...]. Teściowa środki z tytułu emerytury przeznacza na życie i nie posiada żadnych oszczędności. Koszty miesięcznego utrzymania skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym wynoszą około [...], przy czym czynsz, woda, opał [...], energia elektryczna, gaz [...], telefon stacjonarny [...], telefon komórkowy [...], abonament RTV [...], wyżywienie [...], koszty leczenia teściowej [...], koszty leczenia syna [...] (terapia + leki dla dziecka). Ponadto skarżąca ponosi inne wydatki np. wizyty u dentysty, ubrania i przybory szkolne dla dzieci. Teściowa skarżącej wpłaca na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej ratę w wysokości [...]. Głównym najemcą, w którym mieszka skarżąca jest jej teściowa. Wnioskodawczyni oraz osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają samochodów osobowych. Skarżąca osiąga jedynie dochód z tytułu wynagrodzenia. Oświadczyła, że obecnie nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i sama wychowuje troje dzieci. Z mężem pozostaje w separacji faktycznej. Pomiędzy nią a jej małżonkiem nie istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska. Skarżąca nie wystąpiła z pozwem o alimenty, gdyż mąż od trzech lat dobrowolnie łoży na utrzymanie dzieci kwotę [...] miesięcznie. Pieniądze przekazywane są regularnie i w tych okolicznościach skarżąca nie widzi potrzeby występowania o alimenty na drogę sądową. Wnioskodawczyni oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z teściową i z trójką dzieci. Skarżąca nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Wskazała, że z tytułu wynagrodzenia uzyskuje dochód w kwocie około [...], natomiast teściowa z tytułu emerytury w kwocie około [...]. Ponadto na dzieci otrzymuje od męża kwotę [...]. W odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik JP adwokat JR pismem z dnia [...] oświadczył, że skarżąca nie mieszka z mężem, jednakże przyczynia się on do utrzymania dzieci przekazując miesięcznie kwotę [...]. Skarżąca mieszka z teściową, która jest obecnie na emeryturze. Wnioskodawczyni nie posiada rachunków bankowych. Konto, które miała zostało zajęte przez Urząd Skarbowy. Teściowa skarżącej posiada rachunek bankowy, ale jego stan nie jest znany skarżącej. Z informacji uzyskanych od teściowej wynika, iż na konto wpływa jedynie emerytura w wysokości ok. [...]. Skarżąca oraz osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują dodatkowych dochodów, nie korzystają również z pomocy opieki społecznej. Skarżąca pozostaje z mężem w separacji faktycznej. Małżonkowie nie ustanowili rozdzielności majątkowej. Mąż skarżącej od trzech lat dobrowolnie łoży na utrzymanie dzieci kwotę [...] miesięcznie i obecnie kwestia alimentów uregulowana jest między stronami, a nie w drodze orzeczenia sądowego. Pieniądze przekazywane są w formie gotówkowej. Do pisma załączyła kserokopie zeznań rocznych podatkowych za [...]. Wniosek o udzielenie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie tylko w części przez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania, w tym również uiszczają wpis od skargi. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek - możliwość przydzielenia skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 ustawy). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącej odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie wpisu należnego od skargi kasacyjnej w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżąca osiąga bowiem stały miesięczny dochód z tytułu wynagrodzenia w wysokości około [...]. Teściowa, z którą wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym otrzymuje emeryturę w kwocie [...]. Ponadto mąż skarżącej, z którym jest w separacji faktycznej, przekazuje miesięcznie na utrzymanie dzieci kwotę [...]. Zatem skarżąca i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym dysponują kwotą w wysokości około [...] na miesięczne utrzymanie. Wnioskodawczyni wskazała, że stałe koszty miesięcznego utrzymania wynoszą około [...], przy czym na leki teściowej przeznacza [...], natomiast na leki i terapię dla dziecka około [...]. Ponadto na uwagę zasługuje fakt, że skarżąca w swoim wniosku całkowicie pominęła okoliczność swojej wiarygodności pożyczkowej, czy kredytowej, która to pozwoliła jej na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika -adwokata JR, domagając się finansowania w znacznej części ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należy wpis od skargi kasacyjnej. Godzi się bowiem zauważyć, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe, o zwolnienie od których ubiega się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie adwokata, któremu udzieliła pełnomocnictwa do reprezentowania w niniejszej sprawie. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżąca powinna w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Jak już wyżej wskazano prawa pomocy nie można traktować jako formy kredytu Państwa dla skarżącej, a do czego sprowadzałoby się uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości, tym bardziej, że skarżąca była przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą. Redukcja wysokości wpisu od skargi kasacyjnej od kwoty [...] do kwoty [...] stanowi przyznanie prawa pomocy adekwatne do sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej skarżącej. Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. /-/ V.Mielcarek