I SA/Po 173/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz po rozpoznaniu w dniu 04 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu skarżącej od postanowienia referendarza sądowego tutejszego Sądu z dnia 29 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Po 173/16 – oddalającego wniosek o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych; postanawia odrzucić sprzeciw. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata, pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. wniosła do tutejszego Sądu skargę na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. W związku z brakami formalnymi skargi zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 stycznia 2016 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do podania wartości przedmiotu zaskarżenia oraz złożenia dokumentu pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi pełnomocnik skarżącej podał wartość przedmiotu zaskarżenia oraz przedłożył dokument pełnomocnictwa procesowego. Pełnomocnik skarżącej wniósł również o zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych. W przedłożonym przez skarżącą urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy uzasadniając wniosek podniesiono, że skarżącej po opłaceniu wszystkich wydatków pozostaje kwota rzędu [...] – [...] zł. Wnioskodawczyni zaznaczyła również, że aktualnie prowadzona jest przeciwko niej egzekucja administracyjna przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. Jak wynika z wyjaśnień skarżącej w toku egzekucji doszło do zajęcia emerytury wnioskodawczyni. W stosunku do wnioskodawczyni prowadzone jest ponadto postępowanie karnoskarbowe przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L.. Wnioskodawczyni wyjaśniła również, że od kilku lat korzysta z pomocy lekarzy specjalistów od chorób tarczycy, kardiologa i ortopedy. Skarżąca podała również nazwy przyjmowanych leków wskazując, że są one nabywane z pełną lub częściową odpłatnością. Skarżąca nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami. Wnioskodawczyni posiada [...] udziału we własności nieruchomość o wartości ok. [...] zł, oraz oszczędności w kwocie [...] zł. Skarżąca nie posiada innych nieruchomości, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności i przedmiotów o wartości powyżej [...] zł. Z tytułu emerytury skarżąca osiąga miesięczny dochód netto w kwocie [...] zł. Łączna kwota miesięcznych wydatków skarżącej wynosi [...] zł. Skarżąca ponosi dodatkowo w skali roku wydatki w kwocie [...] zł z tytułu podatków i ubezpieczenia domu. Po rozpoznaniu wniosku skarżącej referendarz sądowy tutejszego Sądu postanowieniem z dnia 29 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Po 173/16 oddalił wniosek skarżącej. W uzasadnieniu wskazanego postanowienia stwierdzono, że skarżąca nie wykazała przesłanek do przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawczyni jest w stanie uiścić koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł, tytułem wpisu od skargi. Zaznaczono przy tym, że ze złożonego przez skarżącą oświadczenia wynika, że posiada ona we współwłasności, t.j. [...] udziału w nieruchomości budynku o wartości ok. [...] zł oraz oszczędności w wysokości [...] zł. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawczyni jest w stanie z posiadanych oszczędności ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie. Zaznaczono również, że skarżąca otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł netto, ponosząc miesięczne koszty utrzymania w kwocie ok. [...] zł. Z oświadczeń wnioskodawczyni wynika również, że z uzyskiwanej emerytury pozostaje jej kwota w wysokości od [...] do [...] zł miesięcznie. Jak wynika z akt sprawy odpis wskazanego powyżej postanowienia referendarza sądowego doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 12 marca 2016 r. (k. [...] akt sądowych). Następnie, omyłkowo zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 marca 2016 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł. Omawiane zarządzenie zostało uchylone zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 marca 2016 r. Pismem z dnia 21 marca 2016 r., nadanym tego samego dnia (k. [...] akt sądowych) wniesiono sprzeciw od wskazanego powyżej postanowienia referendarza sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych, który mógł mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia polegający na oddaleniu wniosku, mimo tego, że – w ocenie pełnomocnika skarżącej – zakres wniosku pozwalał na zwolnienie skarżącej od wpisu sądowego od skargi w całości jak też i w części. Z uwagi na powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i zwolnienie skarżącej z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w całości lub w części. Uzasadniając sprzeciw podniesiono, że analiza sytuacji materialnej skarżącej prowadzi do wniosku, że być może skarżąca nie zasługuje na zwolnienie z całej kwoty wpisu, jednak brak jest przeszkód do zwolnienia wnioskodawczyni z części tego wpisu. W ocenie pełnomocnika skarżącej, nie może budzić wątpliwości, że aktualna sytuacja wnioskodawczyni nie pozwala na opłacenie wpisu od skargi w całości. Podniesiono przy tym, że w ocenie skarżącej zasadnym jest aby uzyskała ona zwolnienie z części wymaganego wpisu np. w połowie lub też większej części. Uzasadniając sprzeciw wskazano również, że tutejszy Sąd dokonał analizy jedynie pod kątem zwolnienia z pełnej kwoty wpisu sądowego, co czyni zaskarżone postanowienie przedwczesnym, i w konsekwencji wadliwym. Pełnomocnik wnioskodawczyni wskazał również, że w doktrynie i orzecznictwie sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasbourgu, wielokrotnie podkreślano, że decyzja w sprawie wniosku strony o zwolnienie z kosztów sądowych w sprawie powinna być podejmowana z poszanowaniem zasad wynikających wprost z treści art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W szczególności chodzi o zagwarantowanie każdemu człowiekowi i obywatelowi prawa do sądu w jego sprawach. Prawo to nie może być przy tym ograniczone poprzez tworzenie wysokich wpisów sądowych, a instytucja zwolnienia z kosztów sądowych nie powinna być instytucją fasadową, stosowaną jedynie w szczególnie wyjątkowych przypadkach. W ocenie pełnomocnika skarżącej instytucja zwolnienia od kosztów sądowych powinna mieć bardzo szerokie zastosowanie w sprawach, w których strona odwołuje się od decyzji organów administracji publicznej. Zasada równowagi władzy wykonawczej, ustawodawczej i sądowniczej wymaga bowiem od państwa, by przepisy dotyczące wpisów sądowych i zwolnienia od nich były tworzone w taki sposób, aby strona niezadowolona z decyzji organów administracji publicznej – w szczególności tych nakładających obowiązek podatkowy – mogła skierować swe zarzuty wobec decyzji do sądu administracyjnego co najmniej I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do postanowień art. 258 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej w skrócie: "p.p.s.a.") czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy. Na mocy art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., do czynności, o których mowa w § 1, należą w szczególności: wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 259 § 1 p.p.s.a., od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia. Odnosząc normę prawną wynikającą z ostatnio przytoczonego przepisu do realiów niniejszej sprawy należy wskazać, że odpis zaskarżonego rozpoznawanym sprzeciwem postanowienia referendarza sądowego tutejszego Sądu z dnia 29 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Po 173/16 doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 12 marca 2016 r. (k. [...] akt sądowych), co oznacza, że 7-dniowy termin na wniesienie sprzeciwu mijał z dniem 19 marca 2016 r. Tymczasem rozpoznawany sprzeciw nadano w dniu 21 marca 2016 r. (k. [...] akt sądowych), a więc z uchybieniem terminu. W takiej sytuacji zastosowanie musi znaleźć dyspozycja art. 259 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprzeciw wniesiony po terminie oraz sprzeciw, którego braki formalne nie zostały uzupełnione, a także sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, niezawierający uzasadnienia, sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Mając na uwadze, że rozpoznawany sprzeciw był spóźniony na podstawie art. 259 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.