I SA/Po 1730/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosków K. i W.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [....] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004r. postanawia: oddalić wniosek. /-/V. Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Wobec tego K.M. i W.M., reprezentowani przez adwokata K.S., złożyli sporządzone na urzędowych formularzach w dniu [...] wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazali, że z uwagi na dużą wartość przedmiotu zaskarżenia nie są w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego. Skarżący podali, że posiadają dom mieszkalny oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Skarżący z tytułu zasiłku chorobowego uzyskuje dochód w kwocie [...] , natomiast skarżąca nie uzyskuje żadnego dochodu. Na wezwanie z dnia [...] K. i W.M. w odpowiedzi wskazali, że mieszkają z dziećmi w wieku [...] i [...] lat. Koszty miesięcznego utrzymania wynoszą około [...] , przy czym woda [...], opał [...], energia elektryczna [...], telefon komórkowy [...], abonament RTV [....], wyżywienie [...], koszty leczenia i zakupu lekarstw [...]. Skarżący oświadczyli, że posiadają samochód osobowy marki P., rok produkcji [...], typ [...], wartość rynkowa około [...]. Wnioskodawcy nie podali w jakiej wysokości ponoszą koszty eksploatacji samochodu, ubezpieczenia i koszty zakupu paliwa. Skarżący wskazali, że korzystają z pomocy rodziców. Skarżąca K.M. nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna, ponieważ zajmuje się gospodarstwem domowym i opieką nad dziećmi. Skarżący W.M. oświadczył, że zasiłek chorobowy otrzymywał od [...] do [...]. Do pisma załączono wyciąg z konta, z którego wynika, że saldo wynosi [...]. Załączono także zeznania podatkowe za [....] i [....], z których wynika, że przychód skarżącego w [...] wyniósł [....], koszty uzyskania przychodów [...] i dochód [...], zaś w [...] przychód wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i dochód [....]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważa się, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Ponadto na uwagę zasługuje pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy, a z oświadczeń skarżących, które zostały złożone w sprawie, to nie wynika. Argumentacja skarżących odnosząca się do braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący posiadają bowiem majątek nieruchomy (dom mieszkalny i nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha), oraz samochód osobowy o wartości około [...], który może być źródłem finansowania kosztów sądowych. Skarżąca, jak oświadczyła, nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna, ponieważ zajmuje się domem oraz opieką nad dziećmi w wieku [...] i [...] lat. Skarżący otrzymywał zaś zasiłek chorobowy w kwocie [...] od [...] do [...], natomiast we wniosku o przyznanie prawa pomocy sporządzonym na urzędowym formularzu w dniu [...] oświadczył, że uzyskuje dochód w kwocie [...] z tytułu zasiłku chorobowego. Ponadto skarżący wskazali, że otrzymują pomoc od rodziców, jednakże nie podali na czym ta pomoc polega, jeżeli jest to pomoc finansowa to w jakiej wysokości miesięcznie. Zauważyć należy również, że skarżący w swoich wnioskach całkowicie pominęli okoliczność swojej wiarygodności pożyczkowej, czy kredytowej, która to pozwoliła im na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika – adwokata K.S., domagając się finansowania w znacznej części ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należą wpisy w sprawach sądowoadministracyjnych. Godzi się bowiem zauważyć, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe (w tym opłata sądowa pod postacią wpisu), o zwolnienie od których ubiegają się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie adwokata, któremu pismami z dnia [...] K.i W.M. udzielili pełnomocnictwa do reprezentowania ich przed Sądem Administracyjnym. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżący powinni w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Ponadto należy zauważyć, że prawa pomocy nie można traktować jako formy kredytu Państwa dla skarżących, a do czego sprowadzałoby się uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, tym bardziej, że skarżący był przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze o czym świadczą zeznania podatkowe za [...] i [....]. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności należało stwierdzić, że K.i W.M. nie wykazali dostatecznie zasadności wniosków o przyznanie prawa pomocy i dlatego wnioski uznano za nieuzasadnione. Z tych względów na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. /-/ V.Mielcarek