I SA/Po 174/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2021 r. sprawy ze skargi E.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] października 2020 r. zawiesił na wniosek E. S., postępowanie w sprawie z odwołania od decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] czerwca 2020 r. odmawiającej uchylenia decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] października 2019 r. utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P. z [...] grudnia 2018 r., do czasu ustąpienia przyczyny uzasadniającej to zawieszenie. W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg postępowania i wyjaśnił, że w odwołaniu z [...] lipca 2020 r. od powyższej decyzji z [...] czerwca 2020 r. strona wniosła o zawieszenie postępowania do czasu wydania wyroku przez WSA w Poznaniu i Naczelny Sąd Administracyjny. Uzasadniając zawieszenie postepowania, organ wskazał, że wzięto pod uwagę fakt, że zanim zostanie wydany prawomocny wyrok przesądzający o losach decyzji kasacyjnej, nie może się toczyć równolegle postępowanie sądowe i postępowanie podatkowe w danej sprawie. W zażaleniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postępowania w przedmiocie zawieszenia postępowania; uchylenie zaskarżonej decyzji w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w całości; przekazania sprawy do organu I instancji z poleceniem zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając jako organ drugiej instancji, postanowieniem z [...] grudnia 2020 r., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 201 § 1 pkt 2 oraz art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm. – dalej: "O.p."), utrzymał w mocy postanowienie wydane w pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał na przesłanki zawieszenia postępowania. Wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie strona pismem z [...] listopada 2019 r. wniosła skargę do WSA w Poznaniu na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] października 2019 r. utrzymującą w mocy oraz umarzającą we wskazanych częściach decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P. z [...] grudnia 2018 r. Wyrokiem z [...] lipca 2020 r. o sygn. akt I SA/Po [...] WSA w Poznaniu oddalił skargę w przedmiotowej sprawie. W dacie wydania zaskarżonego postanowienia powyższe orzeczenie nie było prawomocne. W świetle powyższego organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Natomiast spełnienie tego warunku spowodowało konieczność zawieszenia postępowania odwoławczego prowadzonego w związku z zaskarżoną decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] czerwca 2020 r. odmawiającą uchylenia decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] października 2019 r., gdyż wyrok WSA w Poznaniu wydany w sprawie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] października 2019 r. jest nieprawomocny. Organ zauważył, że zanim zostanie wydany prawomocny wyrok przesądzający o losach decyzji, nie mogą się toczyć równolegle postępowania sądowe i podatkowe w danej sprawie. Zasadnie zatem zostało zawieszone postępowanie odwoławcze, do czasu ustąpienia przyczyny uzasadniającej to zawieszenie, tj. do momentu wydania prawomocnego wyroku w ww. sprawie. W skardze skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania oraz postanowienia z [...] grudnia 2020 r., uchylenie zaskarżonej decyzji z [...] czerwca 2020 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji z [...] października 2019 r., przekazania sprawy do organu I instancji z poleceniem zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego wywołanego skargą z [...] listopada 2019 r. Jednocześnie wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotne znaczenie dla wyniku sprawy poprzez: 1) nieważność postępowania przed organem pierwszej instancji w zakresie wydania decyzji z [...] czerwca 2020 r. o odmowie uchylenia decyzji z [...] października 2019 r., gdyż przed wydaniem decyzji organ winien obligatoryjnie zawiesić postępowanie z uwagi na toczące się postępowanie sądowoadministracyjne przed WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po [...] (aktualnie sprawa toczy się przed NSA w Warszawie); 2) naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. przez jego niezastosowanie w postępowaniu przed organem I instancji, pomimo istnienia przesłanki zawieszenia postępowania po jego wznowieniu, gdyż w sprawie ostatecznej decyzji z [...] grudnia 2018 r. Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P. toczy się postępowanie sądowoadministracyjne przed WSA w Poznaniu sygn. akt I SA/Po [...] i nie zostało prawomocnie zakończone. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumentację uzasadniającą podniesione zarzuty. Odpowiadając na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: "P.p.s.a."), tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd dostrzega, że przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania, jednakże stwierdzone naruszenie nie ma istotnego wpływu na ostateczny wynik sprawy. W celu uniknięcia kolizji pomiędzy postępowaniem sądowoadministracyjnym a postępowaniem wznowionym, organ winien zawiesić postępowanie już na wcześniejszym etapie postępowania, a nie dopiero na wniosek strony skarżącej zgłoszony wraz z odwołaniem, od decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] czerwca 2020 r. odmawiającej uchylenia decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] października 2019 r. Zawisłość sprawy przed sądem administracyjnym tamuje bowiem możliwość prowadzenia wznowionego postępowania, a rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej musi stanowić w tej sytuacji zagadnienie wstępne, w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Należy zwrócić uwagę, że odnośnie relacji pomiędzy postępowaniem sądowoadministracyjnym a postępowaniem wznowieniowym wypowiedział się NSA w uchwale z 5 czerwca 2017 r., sygn. akt II GPS 1/17 (opublikowano: ONSAiWSA 2017/5/73). Uchwała zapadła wprawdzie na podstawie przepisów K.p.a., ale można i należy odnieść ją do przepisów O.p. W uchwale NSA orzekł, że w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego można wszcząć postępowanie administracyjne w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania w sprawie kontrolowanego przez sąd rozstrzygnięcia, jednakże organ administracji publicznej obowiązany jest zawiesić to postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego. NSA w uzasadnieniu uchwały wskazał, że wyraźnie uregulowano ustawowo metodę usuwania kolizji pomiędzy oboma postępowaniami - sądowoadministracyjnym a administracyjnym nadzwyczajnym w sytuacji wcześniejszego wszczęcia drugiego z nich (art. 56 P.p.s.a.), poprzez obligatoryjne zawieszenie w takiej sytuacji postępowania przed sądem administracyjnym. Co do sytuacji odwrotnej, tzn. późniejszego od wniesienia skargi do sądu administracyjnego wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w celu uchylenia bądź zmiany decyzji będącej przedmiotem skargi, NSA stwierdził, że jakkolwiek sąd administracyjny w granicach swojej kognicji z urzędu ocenia czy zaskarżonego rozstrzygnięcia nie dotyka naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, to jednak wydanie prawomocnego orzeczenia przez sąd nie zawsze zamyka drogę do weryfikacji decyzji lub postanowienia w trybie nadzwyczajnym, choć oba postępowania pozostają ze sobą w ścisłym związku. Uznał, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie stanowi podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania zakończonych zaskarżoną decyzją lub postanowieniem. Zdaniem NSA w takiej sytuacji organ, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. (lub art. 201 § 1 pkt 2 O.p.) jest w takim przypadku zobowiązany do zawieszenia postępowania, aż do prawomocnego zakończenia postępowania przed sądem administracyjnym. Załatwienie sprawy i wydanie rozstrzygnięcia przez organ będzie bowiem możliwe dopiero po wydaniu przez sąd prawomocnego orzeczenia. Rozpatrzenie sprawy przez Sąd powinno być traktowane tak jak rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w rozumieniu powołanych przepisów. Analizując zatem sekwencje postępowania w sprawie, Sąd wskazuje, że wprawdzie organ zbyt późno podjął postanowienie o zawieszeniu postępowania, bo na etapie postępowania odwoławczego. Jednakże ostateczny skutek prawny w postaci zawieszenia postępowania został osiągnięty. Jak wynika z akt sprawy skarżący pismem z [...] listopada 2019 r. wniósł skargę do WSA w Poznaniu na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] października 2019 r. utrzymującą w mocy oraz umarzającą we wskazanych powyżej częściach decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P. z [...] grudnia 2018 r. Wyrokiem z [...] lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Po [...] WSA w Poznaniu oddalił skargę w przedmiotowej sprawie. W dacie wydania zaskarżonego postanowienia powyższe orzeczenie nie było prawomocne. W świetle przedstawionego stanu faktycznego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej działający jako organ drugiej instancji stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Natomiast spełnienie tego warunku spowodowało konieczność zawieszenia postępowania odwoławczego prowadzonego w związku z zaskarżoną decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2020 r. odmawiającą uchylenia decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] października 2019 r., gdyż wyrok WSA w Poznaniu wydany w sprawie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] października 2019 r. jest nieprawomocny. Podkreślić należy, że zanim zostanie wydany prawomocny wyrok przesądzający o losach decyzji, nie mogą się toczyć równolegle postępowania sądowe i podatkowe w danej sprawie. Zauważyć należy, że między postępowaniem sądowoadministracyjnym ze skargi na decyzję, a postępowaniem podatkowym prowadzonym po wydaniu takiej decyzji, istnieje zależność polegająca na tym, że wynik postępowania sądowoadministracyjnego będzie bezpośrednio rzutował na treść decyzji wydanej przez organ podatkowy. Zatem w konsekwencji zasadnie organ postąpił zawieszając postępowanie odwoławcze, do czasu ustąpienia przyczyny uzasadniającej to zawieszenie, tj. do momentu wydania prawomocnego wyroku w sprawie. Choć, jak wskazano powyższej, winno to nastąpić na wcześniejszym etapie postępowania. Sąd ocenia, że powyższa nieprawidłowość nie rzutuje na ostateczny wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 oraz art. 119 pkt 3 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.