I SA/Po 1745/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Asesor WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Ziewińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2017 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych za III i IV kwartał 2015 r. z tytułu podatku rolnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza K. z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych za III i IV kwartał 2015 roku z tytułu podatku rolnego w kwocie [...]zł. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia [...] roku, J. W. i G. W., zwrócili się do Burmistrza K. z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych w podatku rolnym za III i IV kwartał 2015 roku. W uzasadnieniu podnieśli, że w związku z suszą plony były niższe o 60% - 80%. Wskazali również, iż oboje są nieuleczalnie chorzy. Decyzją z dnia [...]. Burmistrz K., odmówił umorzenia zaległości podatkowych w podatku rolnym za III i IV kwartał 2015 roku w kwocie [...]zł. Powyższa decyzja została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].i przekazana do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia [...]. Burmistrz K., ponownie odmówił podatnikom umorzenia zaległości podatkowych za III i IV kwartał 2015r. z tytułu podatku rolnego w kwocie [...]zł. Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ II instancji wskazał na konieczność zbadania okoliczności podanej przez podatników, a nie omówionej w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, tj. przemarznięcia plonów oraz oceny zasadności żądania podatników w kontekście aktualnej sytuacji finansowej i zdrowotnej. W trakcie ponownego postępowania wyjaśniającego organ podatkowy zwrócił się do podatników o przedstawienie dokumentów potwierdzających ponoszenie kosztów w gospodarstwie domowym, kosztów stałych, a także innych dowodów potwierdzających trudną sytuację finansową i rodzinną oraz wezwał do złożenia zaświadczeń o uzyskanej pomocy de minimis w ciągu ostatnich dwóch lat. Organ I instancji wystąpił także z zapytaniem do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w K. czy zostało przyznane świadczenie z ubezpieczenia chorobowego lub świadczenie rentowo-emerytalne dla skarżącego i jego małżonki (karta 60 akt adm.), a także czy została przyznana rekompensata. Organ zwrócił się również do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o udzielenie informacji w sprawie ewentualnego korzystania przez skarżących z pomocy w 2016r. oraz do [...] s.c. o kserokopię karty leczenia Skarżącego Decyzją z dnia [...]. Burmistrz K. działając na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 w zw. z art. 67b § 1 pkt 2 i art. 207 ustawy z dnia [...] r. ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015, poz. 1197 zez zm.) oraz na podstawie zebranego materiału dowodowego odmówił skarżącym umorzenia zaległości podatkowych za III i IV kwartał 2015 roku z tytułu podatku rolnego w kwocie [...]zł. Organ podatkowy I instancji uznał, że w przypadku skarżących nie wystąpiły przesłanki, przemawiające za zastosowaniem ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych, gdyż nie wystąpiły okoliczności, które można by określić mianem "ważny interes podatnika", czy też przesłanki o charakterze "interesu publicznego". Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że o istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje jego subiektywne przekonanie, ale kryteria obiektywne, jak zagrożenie życia i zdrowia ludzkiego, niemożność zdobycia środków na utrzymanie własne i rodziny, nagłe załamanie koniunktury gospodarczej o szerokim zasięgu, zdarzenia losowe, niezależne od podatnika, niekorzystnie, zmieniające sytuację ekonomiczną na tyle, że zapłata podatku lub zaległości podatkowej zagrozi jego istnieniu. Za zastosowaniem ulgi, zdaniem organu podatkowego, nie przemawiają niepowodzenia w działalności w działalności rolniczej, gdyż działalność ta jest działalnością rynkową, opartą na ryzyku gospodarczym i konkurencji. Susza i niskie plony nie stanowią, w ocenie organu wystarczających przesłanek do zastosowania instytucji umorzenia zaległości podatkowych. Również sytuacja zdrowotna i materialna na podstawie analizy zebranych materiałów dowodowych nie przemawia za zastosowaniem instytucji umorzenia. W dniu [...] r. skarżący złożył od decyzji Burmistrza K. odwołanie, w którym zarzucił wydanie decyzji motywowanej osobistą niechęcią Burmistrza w stosunku do osoby skarżącego. Podatnik uznał decyzję za niesłuszną i rażąco krzywdzącą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza K.. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego okoliczności przedstawione przez skarżącego się oraz dowody zgromadzone w trakcie trwania postępowania przed organem I instancji nie uzasadniają umorzenia przedmiotowych zaległości ani z uwagi na ważny interes podatnika, ani interes publiczny. Organ zauważył, że wskazywane we wniosku okoliczności w znacznej mierze ograniczają się do wskazania trudności finansowych związanych z mającą wpływ na wysokość plonów suszą w 2015r. podkreślono, że w trakcie postępowania podatnik wskazał również na skutki wymarznięcia plonów na początku bieżącego roku. Organ wyjaśnił jednak, że okoliczności tych nie można uznać za uzasadniające przyznanie wnioskowanej ulgi, bowiem nie jest to okoliczność wyjątkowa, która dotknęła wyłącznie indywidualnie gospodarstwo rolne skarżącego. Organ wskazał, iż prowadzący działalność rolniczą musi liczyć się zarówno z ryzykiem jej prowadzenia (zmianami na rynku, koniunkturą, zjawiskami pogodowymi), jak również z koniecznością zapewnienia środków na jej prowadzenie, w tym środków na lokalne zobowiązania podatkowe, a ryzyka w tym zakresie nie może przenosić na gminę. Przyjęcie stanowiska odmiennego skutkowałoby błędnym uznaniem, że celem umorzenia należności podatkowych byłoby rekompensowanie, czy też przejmowanie przez gminę ryzyka prowadzonej działalności rolniczej, a tym samym obciążanie całej społeczności lokalnej kosztami i tym ryzykiem. Kolegium wskazało, że nie ulega wątpliwości, że sytuacja materialna i zdrowotna skarżącego jest trudna, jednakże dochody uzyskiwane z gospodarstwa rolnego, pozwalały na zapłatę zobowiązań podatkowych, bez negatywnego wpływu na utrzymanie rodziny. Zarówno dochód otrzymywany z gospodarstwa rolnego, jak i dopłaty bezpośrednie, pozwalały na poczynienie oszczędności w kwocie [...]zł miesięcznie na zapłatę podatku, nawet po potrąceniu kosztów związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Wprawdzie w wyniku suszy podatnik poniósł stratę ocenioną na 38,96% średniej rocznej produkcji, to jednak skarżący otrzymał stosowną rekompensatę. Zwrócono uwagę, że skarżący i jego małżonka posiadają również zadłużenie w KRUS, ale jest ono systematycznie spłacane poprzez potrącanie przyznanych podatnikom świadczeń. Kolegium wskazało też, że budżet domowy podatnika nie jest obciążony jakimiś nadzwyczajnymi kosztami utrzymania i wyjątkowo dużymi kosztami leczenia. Organ II podzielił stanowisko organu I instancji, iż większość świadczeń związanych z ochroną zdrowia skarżący i jego małżonka otrzymują w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. W związku z powyższym organ II instancji uznał, że o ile oczywisty jest subiektywny interes podatnika w umorzeniu zaległości podatkowych, to jednak interes podatnika w sensie obiektywnym przemawia za odmową udzielenia tej ulgi. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego również interes publiczny przemawia za odmową udzielenia ulgi w niniejszej sprawie, gdyż przeznaczenie środków gminy jedynie na korzyść jednego podatnika jest sprzeczne z zasadami równego traktowania wszystkich, stanowiłoby przerzucenie na gminę kosztów prowadzonej działalności rolniczej skarżącego, a tym samym obciążenie całej społeczności lokalnej kosztami i ryzykiem tej działalności i świadczyłoby o uprzywilejowanym traktowaniu skarżącego jako podatnika względem innych mieszkańców Gminy K. utrzymujących się z gospodarstw rolnych, znajdujących się w podobnej sytuacji. Pozostawałoby również w sprzeczności z zasadą równości podatników w sferze zobowiązań podatkowych. Ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. stanowi przedmiot skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarga zatytułowana "zażalenie" złożył skarżący zarzucając, iż nie zgadza się z decyzją organu II instancji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że pozostaje w konflikcie z Burmistrzem K., Kolegium nie rozumie, że skarżący nie ma środków na chleb, leki i wizyty u lekarzy. Ponadto skarżący podał, iż "Kolegium w K. nie jest bezstronne. Podzielają i popierają Burmistrza K. (...)". W pozostałej części uzasadnienia skargi skarżący zawarł krytyczne uwagi pod adresem Burmistrza i członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017, poz. 1369 – dalej również jako: ppsa) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b),inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Badając legalność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Poza sporem w okolicznościach niniejszej sprawy pozostaje treść żądania złożonego przez skarżącego wniosku, obejmującego umorzenie zaległości podatkowych za III i IV kwartał 2015 r. z tytułu podatku rolnego w kwocie [...]zł. Kwestią bezsporną pozostaje również prawidłowość poczynionych przez organy w toku postępowania ustaleń, na okoliczność sytuacji skarżącego i jego małżonki. Istota sporu sprowadza się do oceny zasadności złożonego wniosku. Działający w imieniu skarżącego pełnomocnik z urzędu, kwestionuje przy tym prawidłowość dokonanej przez organy oceny zaistnienia przesłanek "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego". Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia [...] r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 613, ze zm., zwanej dalej O.p.), który stanowi, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Użyte przez ustawodawcę w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. sformułowanie "może" wskazuje, że organ orzekający w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych przy rozpatrywaniu takiej sprawy i wydawaniu rozstrzygnięcia korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Oznacza to, że nawet w przypadku stwierdzenia przesłanek określonych w tym przepisie organ może, ale nie musi uwzględnić wniosku. Wolność decyzyjna w zakresie rozstrzygnięcia na gruncie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. sprawia, że nawet wystąpienie ustawowych przesłanek nie obliguje organu podatkowego do zastosowania instytucji umorzenia w każdym przypadku. Wskazane uznanie administracyjne jest ograniczone dyrektywami wyboru: interesem publicznym oraz ważnym interesem podatnika. Użyte pojęcia "interesu publicznego" oraz "ważnego interesu podatnika" są pojęciami nieostrymi. W okolicznościach badanej sprawy organy prawidłowo jednak dokonały wykładni przepisu art. 67a § 1pkt O.p. Dokonując wykładni pojęcia "ważnego interesu podatnika" organy prawidłowo przyjęły, że decydujące znaczenie mają kryteria obiektywne, zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią ważności; nie można go natomiast utożsamiać z subiektywnym odczuciem podatnika. Przesłanka "ważnego interesu podatnika" wymagała natomiast nie tylko ustalenia sytuacji majątkowej podatnika, ale również oceny skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i jego rodziny. Prawidłowo orzekające w niniejszej sprawie organy przyjęły, że przesłanka "interesu publicznego" wymaga respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. Każdorazowo zatem ustalenie przez organ podatkowy kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie podatków w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi). Chodzi o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych, państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia (por. wyrok NSA z 15 lipca 2016 r., II FSK 1685/14, www.nsa.gov.pl). Dokonując zatem oceny zaskarżonej decyzji należy przede wszystkim wskazać, że organy uznały, że w okolicznościach badanej sprawy nie ziściła się żadna ze wskazanych przesłanek umorzenia zaległości podatkowych. Wnioski organów znajdują oparcie w zgromadzonym w aktach sprawy materiale. Jak wynika z akt sprawy organy w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadziły postępowanie wyjaśniające. W oparciu o ten materiał ustalono, że bezspornym jest, że skarżący i jego małżonka posiadają czynne gospodarstwo rolne z którego uzyskują przychód, co dokumentują Protokoły zakresu i wysokości szkód. Skarżący i jego małżonka posiadają również bydło (1 krowa, 7 opasów – k.88). Jak wynika z tabeli znajdującej się na k. 47 akt adm. średni przychód z 3 ostatnich lat lub z 3 lat w okresie 5-letnim poprzedzającym rok wystąpienia szkody z pominięciem roku o najniższym i najwyższym przychodzie (zł/ha) wyniósł [...] zł, a prognozowany przychód w roku wystąpienia szkody (2016) określono na [...] zł. Zebrane dokumenty wskazują, że żona skarżąca ma prawo do renty rolniczej w kwocie [...]zł. Skarżący i jego małżonka nie korzystają z pomocy społecznej, a średniomiesięczny dochód skarżących z gospodarstwa rolnego to ok. [...] zł. Podkreślić należy, ze skarżący ustaleń organów nie kwestionują, jednocześnie deklarują miesięczne wydatki na poziomie ok. [...] zł (k. 87 akt pod.). Jak ustalono skarżący otrzymał ponadto dopłaty bezpośrednie za 2015 r. ([...]) oraz jednorazową pomoc w kwocie [...]zł. Jednocześnie, jak ustalono skarżący i jego małżonka mają zaległości w Urzędzie Skarbowym – [...] zł i ZUS – [...] zł. W świetle zebranego w aktach sprawy materiału organy uznały, że w okolicznościach badanej sprawy nie sposób mówić o wystąpieniu przesłanki "ważnego interesu podatnika". Dokonując oceny zaistnienia tej przesłanki, w okolicznościach badanej sprawy organy prawidłowo uwzględniły, wysokość zaległego zobowiązania oraz jego relację do uzyskiwanych przez podatnika dochodów, jak również prognozę, co do realnych możliwości spłaty tego zobowiązania. W okolicznościach badanej sprawy organy prawidłowo dokonały wykładni terminu "interesu publicznego" i dokonały jego oceny wskazując, że również interes publiczny przemawia za odmową udzielenia ulgi skarżącemu, z uwagi na fakt, że w badanej sprawie przeznaczenie środków gminy jedynie na korzyść jednego podatnika jest sprzeczne z zasadami równego traktowania. Kontrolując prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd uznał, że działania organów podatkowych i wyprowadzone z nich wnioski mieszczą się w zakresie powołanych przepisów i nie wykraczają poza ramy swobodnej oceny dowodów. W rozpatrywanej sprawie zebrano materiał dowodowy pozwalający na rzetelną ocenę przesłanek umorzenia zaległości podatkowych. Podjęte wnioski odpowiadają zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Przy ocenie występowania przesłanek "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" uwzględniono okoliczności przedstawione przez skarżącego. Podstawy wydanego rozstrzygnięcia zostały przekonująco wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji, uznawszy, że w okolicznościach badanej sprawy nie ziściły się przesłanki "ważnego interesu podatnika", ani "interesu publicznego" organy prawidłowo postąpiły odmawiając umorzenia wnioskowanych zaległości podatkowych. Ostateczny wynik tej oceny, mimo że jest niezgodny z oczekiwaniami skarżącego, nie oznacza, że przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami. Mając zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie mają uzasadnionych podstaw oraz, że Sąd nie dostrzegł z urzędu takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić. Wobec powyższego na podstawie art. 151 ppsa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, orzekł jak w sentencji.