I SA/Po 1784/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska(spr) Sędziowie NSA Gabriela Gorzan Włodzimierz Zygmont Protokolant st.sekr.sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi J.S. na postanowienie Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zarachowania należnego zwrotu podatku na poczet zaległości podatkowych I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. Nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 10,- zł (dziesięć złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. wstrzymuje wykonalność wymienionych wyżej postanowień do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/G.Gorzan /-/S.Zapalska /-/Wł.Zygmont Wnioskiem z dnia [...]r. J.S. wystąpiła do Urzędu Skarbowego o zarachowanie należnego jej zwrotu podatku od towarów i usług na poczet należności głównej zaległego podatku od towarów i usług jej męża S.S. wyłączając odsetki i koszty egzekucyjne. Postanowieniem z [...]r. Urząd Skarbowy dokonał zarachowania należnego zwrotu podatku VAT za okres listopad [...]r. w kwocie [...]zł na poczet zaległości w podatku od towarów i usług S.S. za okres kwietnia [...] roku proporcjonalnie na należność główną [...]zł i odsetki [...]zł. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał jako podstawę prawną art. 273 § 1 pkt 2, art. 75 § 1 i art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej - ustawy z 29 sierpnia 1997 r. (Dz.U. nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz wyjaśnił, że w aktualnym stanie prawnym nie ma możliwości zarachowania wpłaty tylko na należność główną. Zgodnie z przepisami możliwe jest zarachowanie proporcjonalnie na należność główną i odsetki za zwłokę, bez względu na to kto wpłaty dokonuje. Wniesione przez J.S. zażalenie nie zostało uwzględnione i postanowieniem z [...]r. Izba Skarbowa utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie i podzieliła pogląd zawarty w jego uzasadnieniu. Powyższe postanowienie zaskarżyła J.S. do Naczelnego Sadu Administracyjnego O/Z w Poznaniu skargą opartą na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe odczytanie jej propozycji we wniosku z dnia [...]r., a mianowicie, iż zarachowanie nie może nastąpić na odsetki i koszty egzekucyjne męża S.S. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa nie znalazła podstaw do zmiany swego stanowiska i wniosła o oddalenie skargi oraz podkreśliła, iż art. 273 i art. 75 Ordynacji podatkowej, których naruszenie zarzuca skarżąca nie dotyczy sposobu zarachowania na poczet zaległości podatkowych i nie znajdują zastosowania w przedmiotowej sprawie. Zarachowania dokonano w obecnym stanie prawnym zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stanowisko organów podatkowych odnoszące się do wykładni art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej jest prawidłowe. Zarachowanie każdej wpłaty dokonanej na pokrycie zaległości podatkowej następuje z urzędu proporcjonalnie na należność główną i odsetki. Także z art. 62 § 3 Ordynacji podatkowej wynika, że do wpłat zaliczonych na poczet zaległości podatkowej stosuje się przepis art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej. Jednak w niniejszej sprawie wątpliwość budzi prawidłowość odczytania przez organ podatkowy wniosku skarżącej, nie będącej dłużnikiem, przez organ podatkowy. Wniosek ten wprawdzie nie został sformułowany w sposób wyraźny i jednoznaczny w formie warunkowej, tzn., że wyraża ona wolę zaliczenia swoich należności podatkowych z tytułu nadpłaty na poczet zaległości podatkowej męża przez organ podatkowy pod warunkiem, że nie będą zaliczone na odsetki i koszty postępowania egzekucyjnego, jednak skarżąca zaznaczyła w nim, iż zarachowanie tej wpłaty nie może nastąpić na powyższe należności. Uznając w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami niedopuszczalność zarachowania wpłaty w sposób proponowany przez skarżącą, organ podatkowy zobowiązany był jednak przed wydaniem postanowienia z dnia [...]r. wyjaśnić skarżącej niemożność uwzględnienia jej wniosku zgodnie z jego brzmieniem, zakreślając stosowny termin do wypowiedzenia się w związku z powyższym. Niedokonanie tych czynności narusza zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych oraz zasadę informacji prawnej (art. 121 Ordynacji podatkowej). Niezależnie od powyższego zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji podlegało uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy z dnia 30. 08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 i art. 133 i art. 134 § 1 Ordynacji podatkowej. Stroną postępowania podatkowego jest nie tylko osoba, która żąda czynności organu podatkowego, ale także osoba, do której odnosi się czynność organu lub czyjego interesu, chociażby pośrednio działanie organu podatkowego dotyczy. Przedmiotowe postanowienie organów podatkowych winny zatem być doręczone podatnikowi S.S., bowiem zarachowania na poczet jego zaległości podatkowych dotyczą. Tymczasem osoba ta nie brała udziału w postępowaniu, bowiem nie zostały doręczone jej wydane postanowienia. Tym samym doszło do naruszenia przepisów postępowania dających podstawę do wznowienia postępowania. W tym miejscu Sąd również wskazuje na art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej, który traktuje o odpowiedzialności osób pozostających w związku małżeńskim i dlatego skarżąca i jej mąż mogli być zainteresowani w załatwieniu wniosku zgodnie z zawartą propozycją. Z powyższych przyczyn, biorąc pod uwagę art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153, poz. 1269) oraz nadto art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c", art. 152 i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji wyroku. /-/G.Gorzan /-/S.Zapalska /-/Wł.Zygmont LF