I SA/Po 1813/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku RJ o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi RJ na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od spardków i darowizn tytułem nabycia spadku po zmarłym postanawia: 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Skarżący RJ pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję. Następnie złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu podał, że nie posiada wiedzy w zakresie prawa ani podatków i nie posiada predyspozycji do samodzielnego występowania w sądzie. Sprawa jest złożona od strony prawnej. Skarżący podał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, nie posiada środków dla dochodzenia swoich praw na drodze sądowej. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką i z bratem. Skarżący nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej [...] zł. Wnioskodawca podał, że matka jest właścicielem budynku mieszkalnego o pow. [...] m2 oraz gruntów rolnych o obszarze [...], lasów o pow. [...]. Wskazał, że gospodarstwo rolne prowadzone po śmierci ojca przez niego, matkę i brata znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Oświadczył, że dochód netto trzyosobowej rodziny wynosi [...], przy czym z tytułu prowadzenia działalności rolniczej skarżący, brat i matka uzyskują po [...], matka otrzymuje również rentę w wysokości [...]. Skarżący podał, że wspólnie ponoszą wydatki na utrzymanie domu (m.in. ogrzewanie, gaz, energię elektryczną, nieczystości i śmieci). Podobnie wspólnie ponoszą wydatki na żywność. Istotną kwotę stanowią wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego oraz ze spłatą kredytu (także ponoszone wspólnie). Ważne są też wydatki na leki. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że dochody gospodarstwa domowego osiągane są wyłącznie z działalności rolniczej i z tego tytułu opłacany jest podatek rolny. Wnioskodawca oświadczył, że nie uzyskują innych dochodów. Matka otrzymuje jedynie część renty w wysokości ok. [...] miesięcznie. Skarżący podał, że nie posiadają środków na lokatach bankowych, nie posiadają kont bankowych, za wyjątkiem matki, która nie ma na koncie żadnych oszczędności. Ponoszą następujące wydatki: [...], raty kredytów (do spłaty jeszcze [...]), płacone zgodnie z bankiem kwotą otrzymaną z dopłat unijnych w momencie jej uzyskania z powodu braku środków na bieżące regulowanie, matka skarżącego zaciągnęła kredyt na potrzeby gospodarstwa rolnego. Skarżący podał, że przedmiotów wartościowych nie posiadają. Pojazdy jakie posiadają to ciągnik U z [...], o wartości ok. [...], przyczepa rolnicza z [...], samochód F z [...] o wartości ok. [...]. Działalność rolnicza obejmuje produkcję mleka, przychód roczny ok. [...], koszty prowadzenia działalności rolniczej: [...], co ok. [...] lata uzyskują dochód ze sprzedaży byków w wysokości ok. [...]. Bieżąco zachodzi w gospodarstwie rolnym potrzeba ponoszenia także innych wydatków. Skarżący oświadczył, że nie uzyskują żadnych innych dodatkowych dochodów. Dopłaty unijne w wysokości [...] rocznie przekazywane są wprost do banku na pokrycie kredytu. Wnioskodawca oświadczył, że nie pozostaje w związku małżeńskim. Skarżący podkreślił, że wszystkie w.w kwoty dochodów i wydatków dotyczą łącznie trzech osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Ponowił, że pozostają w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Do pisma załączył kserokopie: dowodu rejestracyjnego, decyzji Wójta Gminy w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok [...], faktur VAT, umowy kredytowej. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niego radcy prawnego, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z oświadczeń skarżącego wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką i z bratem. Matka jest właścicielem gospodarstwa rolnego, które prowadzą wspólnie. Przychody uzyskiwane z tytułu prowadzenia działalności rolniczej są w całości przeznaczane na koszty związane z jego prowadzeniem oraz na koszty miesięcznego utrzymania trzyosobowej rodziny. Wnioskodawca nie posiada również żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.