I SA/Po 182/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku MM o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: oddalić wniosek. /-/V.Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. MM pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że popadł w znaczne trudności finansowe, grozi mu likwidacja firmy, dłużnicy odmówili mu zapłaty za wykonane prace, nie stać go na uiszczenie wpisu od skargi. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym żoną i z synem. Posiada dom jednorodzinny o powierzchni [...], mieszkanie [...] o powierzchni [...] m2, kompleks wypoczynkowy, nie posiada oszczędności i papierów wartościowych. Wnioskodawca posiada samochód osobowy marki T o wartości [...] oraz samochód osobowy M o wartości [...]. Oszacował wartość posiadanego majątku na łączną kwotę w wysokości [...]. Wskazał, że nieruchomości zakupione zostały na kredyt, przy czym do ksiąg wieczystych wpisane zostały hipoteki na w.w nieruchomościach. Skarżący oświadczył, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości [...], żona z tytułu umowy o pracę (obecnie przebywa na rocznym urlopie zdrowotnym) [...]. Zatem łączny dochód [...] rodziny wynosi [...]. Podał, że posiadają dużo zobowiązań z tytułu spłat rat kredytów i obecne dochody nie pokrywają tych zaległości. Wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania, w tym również uiszczają wpis od skargi. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 ustawy). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć jednak należy, że mający zastosowanie w sprawie wyżej cyt. art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy nakłada na ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. Z omawianej regulacji wynika bowiem wprost, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, "gdy osoba ta wykaże", iż w jej przypadku partycypowanie w kosztach procesu wiązałoby się z ryzykiem wystąpienia negatywnych konsekwencji, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy (por. post. NSA z dnia 21 kwietnia 2006r., sygn. akt II FZ 240/06). Z uwagi na to, że w.w przepis formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06). Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem w istocie odstępstwo od generalnej zasady wynikającej z przepisu art. 199 w.w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W tym stanie rzeczy argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że poniesienie kosztów postępowania, nie byłoby możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej strony. W piśmie z dnia [...] (karta nr [...] akt sądowych) wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, 2. złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące należących do skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, 3. podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują dodatkowe dochody (np. z pracy dorywczej, sezonowej, wynajmu mieszkania, stypendium itp.), 4. podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie (odpis decyzji), 5. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (czynsz, ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefony komórkowe, abonament RTV, kablówka, cyfra +, środki czystości, koszty nauki, raty kredytów - z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat itp.), 6. podanie roku produkcji i typu samochodów należących do skarżącego i do osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Pismo doręczono skarżącemu w dniu [...], zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy minął w dniu [...]. Tymczasem skarżący, mimo upływu wyznaczonego terminu, wniosku nie uzupełnił. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że skarżący nie uprawdopodobnił wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca pomimo wezwania nie podał, czy on lub jego żona uzyskują jakieś dodatkowe dochody (m.in. z wynajmu mieszkania lub domu), nie podał w jakiej wysokości ponoszą koszty miesięcznego utrzymania, nie wskazał czy obecnie spłacają raty kredytów, jeżeli tak to w jakiej wysokości. Zauważyć należy, że prawa pomocy udzielać należy w pierwszej kolejności osobom bezrobotnym, samotnym, bez majątku i bez źródeł dochodów. Z oświadczenia skarżącego wynika natomiast, że posiada dom jednorodzinny, mieszkanie, kompleks wypoczynkowy oraz dwa samochody osobowe. Posiadany majątek skarżący wycenił na kwotę [...]. Nadto wnioskodawca i jego żona uzyskują dochody w wysokości [...]. Wprawdzie skarżący oświadczył, że zobowiązania z tytułu spłat rat kredytowych są wyższe od uzyskiwanych dochodów, to jednak nie wyjaśnił, czy spłaca te kredyty w całości, jeżeli tak to skąd uzyskuje środki pieniężne na ich zaspokojenie i na miesięczne utrzymanie. Nadto zauważyć należy, że skarżący zaciągnął kredyty na zaspokojenie swoich prywatnych potrzeb, a zatem trudno jest go z tego tytułu zwolnić od kosztów postępowania sadowoadministracyjnego prowadzonego w jego indywidualnej sprawie i przerzucić obowiązek jego finansowania na ogół obywateli. Istotne jest również, że w przedmiotowej sprawie wpis od skargi wynosi [...]. Skarżący z uwagi na posiadany majątek i uzyskiwane z małżonką dochody jest w stanie na obecnym etapie postępowania uiścić koszty sądowe. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek