I SA/Po 182/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący : sędzia WSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi MM na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy /-/M.Jaśniewicz MM pismem z dnia [...] wniósł o przyznanie prawa pomocy. Następnie po wezwaniu złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że popadł w znaczne trudności finansowe, grozi mu likwidacja firmy, dłużnicy odmówili mu zapłaty za wykonane prace, nie stać go na uiszczenie wpisu od skargi, który wynosi [...]. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym żoną i z synem. Posiada dom jednorodzinny o powierzchni [...] m2, mieszkanie o powierzchni [...] m2, kompleks wypoczynkowy, nie posiada oszczędności i papierów wartościowych. Wnioskodawca posiada samochód osobowy marki T o wartości [...] oraz samochód osobowy M o wartości [...]. Oszacował wartość posiadanego majątku na łączną kwotę [...]. Wskazał, że nieruchomości zakupione zostały na kredyt, przy czym do ksiąg wieczystych wpisane zostały hipoteki na w.w nieruchomościach. Podał, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości [...], żona z tytułu umowy o pracę (obecnie przebywa na rocznym urlopie zdrowotnym) [...]. Zatem łączny dochód [...] rodziny wynosi [...]. Podał, że posiadają dużo zobowiązań z tytułu spłat rat kredytów i obecne dochody nie pokrywają tych zaległości. Postanowieniem z dnia 26.05.2010 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oddalił wniosek skarżącego. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że poniesienie kosztów postępowania, nie byłoby możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej strony. Podniesiono, że w piśmie z dnia [...] wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, 2. złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące należących do skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, 3. podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują dodatkowe dochody (np. z pracy dorywczej, sezonowej, wynajmu mieszkania, stypendium itp.), 4. podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie (odpis decyzji), 5. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (czynsz, ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefony komórkowe, abonament RTV, kablówka, cyfra +, środki czystości, koszty nauki, raty kredytów - z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat itp.), 6. podanie roku produkcji i typu samochodów należących do skarżącego i do osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Pismo to doręczono skarżącemu w dniu [...], a termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy minął w dniu [...]. Tymczasem skarżący, mimo upływu wyznaczonego terminu, wniosku nie uzupełnił. Wobec tego stwierdzono, że skarżący nie uprawdopodobnił wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca pomimo wezwania nie podał, czy on lub jego żona uzyskują jakieś dodatkowe dochody (m.in. z wynajmu mieszkania lub domu), nie podał w jakiej wysokości ponoszą koszty miesięcznego utrzymania, nie wskazał czy obecnie spłacają raty kredytów, jeżeli tak to w jakiej wysokości. Od tego rozstrzygnięcia MM złożył sprzeciw. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podnieść, że na obecnym etapie postępowania skarżący zobowiązany jest jedynie do uiszczenia wpisu w kwocie [...]. Należy zauważyć, że instytucja prawa pomocy przeznaczona jest co do zasady dla osób pozbawionych dochodów i majątku lub o dochodach subminimalnych, z uwagi na to, że poniesienie kosztów postępowania mogłoby stanowić zagrożenie dla ich egzystencji. W judykaturze za dominujący należy uznać pogląd , że obciążenie strony kosztami sądowymi , których wysokość nie przewyższa jej jednomiesięcznych dochodów z reguły nie oznacza, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto fakt posiadania nieruchomego majątku, nawet jeżeli nie dostarcza on dochodu nie uzasadnia wniosku o zwolnienie. Istnieje bowiem możliwość jego obciążenia (por. t.2-3 do art.246 w T.Woś , H.Knysiak-Molczyk , M.Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Komentarz i powołane tam orzecznictwo, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis , Warszawa 2005, str.631-2 oraz t. 15-16 do art.113 w T.Ereciński i inni Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego – Część pierwsza . Tom I i powołane tam orzecznictwo , Wydawnictwo Prawnicze , Warszawa 1997 , str. 215-6 ). Prawo pomocy stanowi w istocie pomoc Państwa dla osób, które ze względu na trudną sytuacje materialną nie mogą uiścić kosztów bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Nie oznacza to jednak, że instytucja ta pełni funkcję kredytu dla strony wiodącej spór, która dysponuje kilkumilionowym majątkiem ( dom, mieszkanie, ośrodek wypoczynkowy), nawet jeśli jest on obciążony kredytami. Należy zauważyć, że skarżący nie wskazał szczegółowych okoliczności, które miałyby świadczyć o niemożliwości poniesienia wpisu od skargi w kwocie [...]. Składając zaś wniosek podał, iż jego trzyosobowa rodzina dysponuje prócz k[...] majątku bieżącymi dochodami w kwocie [...]. Z tego względu Sąd przyjął, że skarżący nie wykazał, by nie był w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a jego sytuacja majątkowa pozwoli mu zdaniem Sądu na poniesienie kosztów opłaty od skargi w niniejszej sprawie w kwocie [...]. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art.246 § 1 pkt.2) ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ; dalej p.p.s.a.) i art. 245 § 3 p.p.s.a. w zw. z art.160 p.p.s.a i art.16 § 2 p.p.s.a. /-/ M. Jaśniewicz