I SA/Po 1820/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Marciniak Sędziowie NSA Jerzy Małecki(spr) Sylwia Zapalska Protokolant st.sekr.sąd. Urszula Kosowska po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2001 r. I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] Nr [...], II. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącej M.W. [...] tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego, III. Wstrzymuje wykonanie decyzji organów podatkowych w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2001 r. do czasu uprawomoc- nienia się niniejszego wyroku. /-/J.Małecki /-/S.Marciniak /-/S.Zapalska LF Skarżącej M.W. decyzją z dnia 18 grudnia 2001 r. Prezydent Miasta [...] dokonał wymiaru podatku od nieruchomości za 2001 rok w kwocie [...]. Od decyzji organu pierwszej instancji skarżąca wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Uzasadniając skarżąca wskazała, iż część opodatkowanej nieruchomości zajęta jest przez [...] spółka cywilna – M. L., A. L. posiadającą status zakładu pracy chronionej, który z mocy ustawy objęty jest zwolnieniem z podatku od nieruchomości. Urząd Miasta [...], przekazując Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu odwołanie skarżącej M. W.r wskazał, iż zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych (Dz.U. 97 Nr 123, poz. 776 ze zm.) prowadzący zakład pracy chronionej zwolniony jest w stosunku do tego zakłady z podatków, w tym również podatku od nieruchomości. Zwolnienie to dotyczy podmiotu prowadzącego zakład. Organ wskazał, iż w nieruchomości stanowiącej przedmiot opodatkowania nie ustanowiono odrębnej własności lokali, a jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność lub współposiadanie innych osób niż małżonkowie, obowiązek podatkowy od tej nieruchomości ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Zaznaczono, iż zwolnienie o którym mowa przysługuje, współwłaścicielom nieruchomości prowadzącym zakład pracy chronionej, a pozostali współwłaściciele nieruchomości zobowiązani są uiścić podatek również, od części budynku zajętej na prowadzenie piekarni. Decyzją z [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [..] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ uzasadnił, iż wysokość zobowiązania została obliczona w oparciu o wykaz nieruchomości złożony przez stronę zawierający informacje o powierzchni i sposobie wykorzystywania gruntu oraz budynków. Podkreślono, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, które są właścicielami lub samoistnymi posiadaczami nieruchomości albo obiektów budowlanych nie złączonych trwale z gruntem. Jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność lub współposiadanie innych osób niż małżonkowie (nie wiąże się z ustanowieniem odrębnej własności lokali), obowiązek podatkowy od nieruchomości ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub współposiadaczach. Wskazano, iż na zwolnienie podmiotowe może powoływać się jedynie podmiot uprawniony. Na decyzję organu drugiej instancji wniesiono skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca podkreśliła, iż w decyzji ustalającej wysokość podatku nie uwzględniono faktu, że współwłaścicielem nieruchomości jest prowadzący zakład pracy chronionej M. L., który korzysta ze zwolnienia z podatku od nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o oddalenie skargi. Uzasadniając organ przedstawił stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji, dodając ponadto, że w przypadku zobowiązań powstających w drodze doręczenia decyzji ustalających ich wysokość odpowiedzialni solidarnie są tylko ci podatnicy, którym doręczono decyzje wymiarowe. Organ podatkowy powinien dążyć do wysłania takich orzeczeń wszystkim podatnikom (z wyjątkiem osób korzystających ze zwolnień o charakterze podmiotowym). Wymiar musi obejmować całe zobowiązanie, gdyż ustawa nie przewiduje ustalania podatku od części ułamkowych przedmiotu opodatkowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn.zm.) – sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące, a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie tetyczne umocowanie i wyznaczone granice w postanowieniach art. 134 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany granicami wniesionej skargi przez M. W., zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń materialnego i procesowego prawa podatkowego, a związanych z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania wniesionej skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych obu instancji, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącej. W związku z zasadą oficjalności – skład sądzący przede wszystkim wskazuje na to, iż z znajdującego się w aktach administracyjnych wykazu nieruchomości z dnia 18 grudnia 2000 r. złożonego przez administratora nieruchomości położonej [...] u zbiegu ulicy [...] i [...] wynika, iż stanowi ona współwłasność szeregu osób fizycznych, a mianowicie: M. B., L. R. , A. L. , M. L., A. L. , Z. W. i M. W.. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 1996 r. Nr 91, poz. 409), jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność innych osób niż małżonkowie – obowiązek podatkowy od tej nieruchomości ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Istota takiego solidarnego obowiązku podatkowego w tym podatku sprowadza się do tego, że wszyscy współwłaściciele są zobligowani do płacenia podatku od nieruchomości, a zapłacenie podatku przez jednego lub kilku z nich powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego, przez co pozostali nie są już obciążeni tym świadczeniem. Zgodnie też z przepisem art. 6 ust. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych – podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych jest ustalany przez prezydenta właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości w drodze konstytutywnej (ustalającej) decyzji, a więc w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej. Według art. 92 § 1 Ordynacji podatkowej regulującej powstanie solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe, jeżeli zgodnie z ustawami podatkowymi, podatnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe, a zobowiązania te powstają w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej – odpowiedzialnymi solidarnie są jedynie ci podatnicy, którym doręczono decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego. W wydanej przez Prezydenta Miasta [...] decyzji wymiarowej podatku od nieruchomości za 2001 r. w dniu 18 grudnia 2001 r. została określona jako podatnik tylko i wyłącznie M. W., nie zawarto w niej stwierdzenia o solidarnej odpowiedzialności z innymi współwłaścicielami nieruchomości. W aktach administracyjnych sprawy nie ma też jakiegokolwiek dowodu na to, iż powyższa decyzja Prezydenta Miasta [...] została doręczona pozostałym współwłaścicielom opodatkowanej nieruchomości. Oznacza to, iż opodatkowana tym podatkiem została tylko i wyłącznie skarżąca M. W., która wnosi samotnie zarówno odwołanie, jak i skargę do sądu. Również brakuje jakiegokolwiek dowodu w aktach administracyjnych na to, iż do udziału w postępowaniu odwoławczym przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym [...] zostali wezwani i dopuszczeni w charakterze strony pozostali współwłaściciele opodatkowanej nieruchomości, że mogli oni aktywnie uczestniczyć w toczącym się postępowaniu odwoławczym i wypowiedzieć się w kwestii m.in. zwolnień podatkowych związanych z prowadzeniem zakładu pracy chronionej w części nieruchomości. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie już wyjaśniano różne kwestie związane z opodatkowaniem podatkiem od nieruchomości – współwłaścicieli nieruchomości. Przykładowo tylko można wskazać na wyrok NSA z dnia 18 maja 2001 r. sygn. akt I SA/Kr 1487/00, POP 200, Nr 3, poz. 101, gdzie stwierdzono, iż skoro obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach nieruchomości, to decyzję ustalającą wysokość podatku od nieruchomości należy wydać na wszystkich współwłaścicieli. Tak długo, jak istnieje współwłasność nieruchomości, obowiązek podatkowy od nieruchomości ciąży solidarnie na współwłaścicielach, a zatem adresatami decyzji są wszyscy współwłaściciele, bez względu na to, czy i w jaki sposób wywiązują się z ciążących na nich zobowiązań podatkowych (wyrok NSA z dnia 13 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 399/00, Lex nr 46439). Naruszeniem zatem materialnego prawa podatkowego jest w przypadku współwłasności nieruchomości obciążenie tym podatkiem tylko i wyłącznie jednego z współwłaścicieli czy administratora owej nieruchomości. Powyższe istotne uchybienia w kształtowaniu zobowiązania podatkowego współwłaścicielem nieruchomości w podatku od nieruchomości za 2001 r. w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego dostrzegł zresztą sam organ odwoławczy w swej odpowiedzi na skargę, m.in. stwierdzając, że w przypadku zobowiązań powstających w drodze doręczenia decyzji ustalających ich wysokość - odpowiedzialni solidarnie są tylko ci podatnicy, którym doręczono decyzje wymiarowe. Organ podatkowy powinien dążyć do wysłania takich orzeczeń wszystkim podatnikom ( z wyjątkiem osób korzystających ze zwolnień o charakterze podmiotowym). Wymiar zaś musi obejmować całe zobowiązanie, gdyż ustawa nie przewiduje ustalania podatku od części ułamkowych przedmiotu opodatkowania. Z powyższych względów wydane decyzje organów podatkowych obu instancji nie mogły się ostać. Prezydent Miasta [...] winien zatem wydać nową decyzję wymiarową w sprawie podatku od nieruchomości za 2001 r., zapewniając jednocześnie wszystkim współwłaścicielom możliwość czynnego udziału w postępowaniu podatkowym i możliwość wypowiedzenia się w kwestii ewentualnych zwolnień podatkowych w tym podatku. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" oraz "c", art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/J.Małecki /-/S. Marciniak /-/S. Zapalska LF