I SA/Po 1868/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie NSA Janusz Ruszyński NSA Maria Skwierzyńska (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 09 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi J. i Z.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za [...] rok I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za [...] r., II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J. i Z.N. kwotę 10,- zł (dziesięć złotych), tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/M. Skwierzyńska /-/J. Małecki /-/J. Ruszyński Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz ustalił właścicielom nieruchomości położonej w D. - Ośrodek Wczasowy w G. J. i Z. N. wymiar podatku od nieruchomości za rok [...] w kwocie [...] zł. Od tej decyzji J. i Z. N. wnieśli odwołanie, niezgadzając się z zakwalifikowaniem stojącego na działce domku letniskowego typu "Brda" o pow. [...] m2 jako budynku. Odwołujący się uznali, że domek typu "Brda" nie jest budynkiem w myśl ustawy Prawo budowlane, a stanowisko wyrażone przez Burmistrza w odpowiedzi na ich pismo z dnia [...] r. jest swobodną interpretacją art.3 ust. 2 tej ustawy. Budynek w ocenie odwołujących się musi być trwale związany z gruntem, czego nie można utożsamiać z wielopunktowym oparciem, przy przestrzeni między gruntem a domkiem wynoszącym [...] cm. Takie ustawienie domku typu "Brda" powoduje, że dodatkowo zaopatrzony jest w przekładki pełniące funkcje izolacji przeciwwilgociowej i świadczy jednoznacznie o braku trwałości związania z gruntem. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż podstawą dla zakwalifikowania określonego obiektu budowlanego do budynków lub budowli dla potrzeb ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości jest definicja zawarta w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych w art. la ust 1 pkt. 1, która mówi, iż budynkiem jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Wyjaśniono również, iż żaden z obowiązujących aktów prawnych, tj. ani ustawa o podatkach i opłatach lokalnych ani prawo budowlane bądź inne akty wykonawcze nie zawierają definicji fundamentów. Organ II instancji uznał za bezsporne, iż domek letniskowy typu "Brda" posiada stopy fundamentowe i całkowicie zgadza się z interpretacją posadowienia budynku na fundamencie i pojęciem fundamentu przedstawionym przez Burmistrza, który wyjaśnił, iż fundamentem jest najniższa część budynku przenosząca w sposób trwały obciążenie na podłoże gruntu i w zależności od charakteru budynku rozróżnia się fundamenty wykonane w postaci ław, stóp, słupów, płyt itp. Natomiast w kwestii fundamentowania, a więc trwałego połączenia z gruntem tych domków to fundamentem są stopy fundamentowe o przekroju kwadratowym lub prostokątnym. Od powyższej decyzji J. i Z. N. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając organom samorządowym naruszenie prawa materialnego przez przyjęcie, że domek letniskowy typu "Brda" jest budynkiem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., przepisy wprowadzający ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zważył co następuje: W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności, mająca umocowanie i określone granice w postanowieniach art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z powyższą zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej argumentacją prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy administracji podatkowej, a związanych z materią wydanych decyzji dotyczących wymiaru J. i Z. N. podatku od nieruchomości za [...] r. Granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zakresie wyznaczonym zaskarżonymi decyzjami, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżących (zakaz reformotionis in peius). Zasadniczym przedmiotem sporu między stronami jest to, czy posiadany przez skarżących na terenie gminy L. domek letniskowy typu "Brda" objęty jest legalną definicją budynku sformułowaną w art. l a ust, 1 pkt. l znowelizowanej z dniem 1 stycznia 2003 r. ustawy z dnia 1 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, a więc czy domek ten można zakwalifikować do kategorii budynku w rozumieniu ustawodawcy podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości. Jednakże skład sądzący wskazuje przede wszystkim na to, że w sprawie naruszono zasady postępowania, mianowicie zgodnie z zasadą czynnego udziału stron w każdym stadium postępowania podatkowego (art. 123 Ordynacji podatkowej) — organy podatkowe obowiązane są zapewnić podatnikom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie. Sformułowanie zasady ogólnej o takiej treści należy wiązać z tym, że postępowanie podatkowe nie ma charakteru kontradyktoryjnego, dominująca jest w nim pozycja organu podatkowego. Z zasadą tą wiąże się ściśle zasada dochodzenia do prawdy obiektywnej oraz zasada praworządności. Gwarancjami procesowymi realizacji tych zasad są uprawnienia zapewniające stronom bezpośredni wpływ na przebieg postępowania wyjaśniającego i dowodowego oraz na samą decyzję. I tak min. konkretyzacją zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym są postanowienia art. 190 i 200 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z postanowieniami art. 190 Ordynacji podatkowej - strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, opinii biegłych lub oględzin na 7 dni przed terminem. Stronie przysługuje też niezbywalne prawo brania udziału w przeprowadzeniu dowodu, prawo zadawania pytań świadkom i biegłym oraz składania wyjaśnień. Naruszenie praw strony do udziału w czynnościach dowodowych jest ciężkim naruszeniem przepisów procesowych, które może skutkować zastosowaniem nawet postanowień art. 240 § 1 pkt. 4 Ordynacji podatkowej. W niniejszej sprawie, w aktach administracyjnych przesłanych Sądowi, brak jakichkolwiek dowodów na to, by Burmistrz umożliwił J. i Z. N. aktywny udział w czynnościach dowodowych mających na celu ustalenie, czy posiadany przez nich domek letniskowy typu "Brda" ma fundamenty, czy też jest ich pozbawiony. Kwestia ta może być tylko i wyłącznie rozstrzygnięte na zasadzie art. 197 Ordynacji podatkowej w oparciu o opinię biegłego, gdyż rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga wiadomości specjalnych z zakresu prawa budowlanego, których nie ma organ podatkowy. Podobnie fachowej wiedzy biegłego wymaga rozstrzygnięcie, czy sporny obiekt jest trwale związany z gruntem. Burmistrz, opierając swą decyzję z dnia [...] r. na opinii biegłego z dziedziny budownictwa - również z dnia [...] r., w sposób rażący naruszył uprawnienia stron wynikające z art. 190 Ordynacji podatkowej - pozbawiając ich możliwości aktywnego uczestniczenia w wizji lokalnej biegłego, zadawania pytań biegłemu, składania wyjaśnień i zastrzeżeń do opinii owego biegłego, czy też prawa do powołania innego biegłego. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż o istnieniu opinii biegłego strony mogły się najwcześniej dowiedzieć z wydanej i doręczonej im decyzji wymiarowej organu pierwszej instancji. W aktach administracyjnych sprawy brak też jakiegokolwiek dowodu na to, iż organy podatkowe obu instancji zapewniły stronie możliwość wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, co jest także jednym z przejawów zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym i co nakazuje organom podatkowym obu instancji art. 200 Ordynacji podatkowej. W aktach sprawy brak również zwrotnego potwierdzenia zawiadomienia strony o wyznaczeniu jej siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego tak przez organ I jak i II instancji. Z powyższych względów, z uwagi na istotne naruszenie praw strony w postępowaniu dowodowym przez organy podatkowe obu instancji, zaskarżone decyzje nie mogły się ostać, wobec czego na podstawie art. 145 § 1 pkt. l lit. "c", art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.. /-/M. Skwierzvńska /-/J. Małecki /-/J. Ruszyński KS