I SA/Po 187/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku MO o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005r. postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Wpis sądowy od skargi wynosi [...]. MO pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Dochody jego pochodzą z emerytury wojskowej, która częściowo jest zajęta i wobec tego otrzymuje kwotę w wysokości [...] netto. Ponadto wnioskodawca jest zatrudniony na 1/4 etatu i uzyskuje z tego tytułu dochód brutto w wysokości [...]. Skarżący podał, że posiada udziały w S Sp. z o.o. o wartości nominalnej [...], które zostały zajęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Skarżący nie posiada żadnego innego majątku, ani też zasobów finansowych pozwalających na uiszczenie opłaty sądowej. Oświadczył, że nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Dochód brutto z tytułu umowy o pracę wynosi [...], natomiast z tytułu emerytury [...]. Do wniosku załączył kserokopie: umowy o pracę z dnia [...], informacji Wojskowego Biura Emerytalnego z dnia [...], z której wynika, że ze świadczenia potrącana jest kwota [...] tytułem alimentów, postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] o zarządzeniu sprzedaży [...] udziałów należących do MO – wspólnika w spółce S Sp. z o.o. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy MO w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że nie posiada kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych. Nie uzyskuje dodatkowych dochodów z pracy dorywczej i sezonowej. Wskazał, że ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości około [...]. Podał, że nie posiada telefonu stacjonarnego, ma udostępniony telefon komórkowy, który opłacany jest przez firmę. Oświadczył, że [...] lata temu zaciągnął kredyt w wysokości [...], który spłacał regularnie, gdyż prowadził firmę zajmującą się sprzedażą samochodów. Jednakże w [...] Dyrektor Izby Celnej wydał decyzję o konieczności zapłaty akcyzy w wysokości 65% wartości pojazdów. W tych okolicznościach wnioskodawca stracił firmę, zaprzestał spłaty zobowiązań wobec banku, co doprowadziło do wypowiedzenia umowy kredytowej, a następnie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Skarżący oświadczył, że nie posiada samochodu osobowego. Miejsce, w którym mieszka to pomieszczenie gospodarcze, które użytkuje nieodpłatnie. Do pisma załączył odpis rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy za [...] oraz odpis zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Z argumentacji MO wynika, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Zauważyć bowiem należy, że skarżący wprawdzie uzyskuje miesięcznego dochody z dwóch źródeł, t.j. z tytułu emerytury wojskowej i z tytułu wynagrodzenia za pracę w wymiarze ¼ etatu, to jednak na miesięczne utrzymanie dysponuje kwotą w wysokości około [...]. Wnioskodawca nie posiada również żadnego majątku, który mógłby być źródłem finansowania wpisu od skargi. Skarżący mieszka w pomieszczeniu gospodarczym, które użytkuje nieodpłatnie. Nie posiada samochodu osobowego. Z powodu braku środków pieniężnych nie spłaca kredytu. W tych okolicznościach skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.