I SA/Po 1883/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki(spr.) Sędziowie NSA Janusz Ruszyński NSA Maria Skwierzyńska Protokolant: sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 09 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi A. i L.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za [...] rok I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza nr [...] z dnia [...] r. , II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących A. i L.J. kwotę 10,- zł (dziesięć złotych), tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. wstrzymuje wykonanie zaskarżonych decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku /-/ M.Skwierzyńska /-/ J.Małecki /-/ J.Ruszyński Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia [...]r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza nr [...] z dnia [...]r. w sprawie wymiaru A. i L. J. wymiaru podatku od nieruchomości za [...]r. W uzasadnieniu organ drugiej instancji wyjaśnia, iż odwołujący kwestionują zakwalifikowanie stojącego na działce domu letniskowego typu "Brda" o pow. [...]m2 jako budynku. Ich zdaniem nie jest on budynkiem w myśl ustawy Prawo budowlane, gdyż musi być trwale związany z gruntem, czego nie można utożsamiać z wielopunktowym oparciem. Ustawienie zaś domku typu "Brda" na dowolnych podporach, świadczy jednoznacznie o braku spełnienia warunku trwałości związania. Ustosunkowując się do wniesionego odwołania - Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazuje, że definicję budynku dla potrzeb podatkowych zawiera art. l a ust.1 pkt. l ustawy z 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (obiekt budowlany w rozumieniu prawa budowlanego, trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadający fundamenty i dach). Jest ona identyczna z definicją budynku w art. art.2 ustawy Prawa budowlanego. Wskazuje też na to, że ani ustawa o podatkach i opłatach lokalnych, ani Prawo budowlane i inne akty wykonawcze nie zawierają definicji "fundamentów". Wobec tego, że domek letniskowy typu "Brda" posiada stopy fundamentowe (wielopunktowe oparcie wg. odwołujących) - organ odwoławczy uznał za prawidłową interpretację organu pierwszej instancji odnośnie posadowienia budynku na fundamencie i pojęcia fundamentu. Posiadanie fundamentów przez domki letniskowe stanowi o trwałym związaniu tych budynków z gruntem. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego — A. i L. J. wnieśli o uchylenie powyższej decyzji z powodu braku podstaw prawnych. W uzasadnieniu podnoszą, iż pominięto istotę stanu trwałego związania charakteryzującego się nierozłącznością. W przypadku domku letniskowego "Brda" występuje możliwość przesunięcia go na dowolne miejsce przy użyciu narzędzi prostych, bez jakiegokolwiek naruszenia dowolnego elementu domku oraz górnej płaszczyzny każdej podpory, na której oparty jest domek. Domki typu "Brda" mogą być użytkowane po ustawieniu ich na wypoziomowanym gruncie i położeniu folii bądź papy izolującej przepływ wilgoci. Twierdzenie o trwałym związaniu ich domku letniskowego typu "Brda" z gruntem jest bezpodstawne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo wyjaśnia, iż według ustaleń poczynionych przez organy w świetle opinii wydanej przez osobę posiadającą uprawnienie budowlane, którą uznano za wiarygodną, typowe domki letniskowe "Brda" posiadają stopy fundamentowe na trwale związujące je z gruntem. Swobodne przesuwanie tego budynku nie jest zatem możliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie sądowe nie zostało przed tym terminem zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U, Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności, mająca tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z powyższą zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej argumentacją prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy administracji podatkowej, a związanych z materią wydanych decyzji dotyczących wymiaru A. i L. J. podatku od nieruchomości za [...] r. Granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zakresie wyznaczonym zaskarżonymi decyzjami, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżących ( zakaz ręformationis in peius). Zasadniczym przedmiotem sporu między stronami jest to, czy posiadany przez skarżący domek letniskowy typu "Brda" na terenie gminy L. objęty jest legalną definicją budynku sformułowaną w art. l a ust. l pkt l znowelizowanej z dniem 1 stycznia 2003 r. ustawy z dnia 1 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, czy domek ten można zakwalifikować do kategorii budynku w rozumieniu ustawodawcy podatkowego, sformułowaną m.in. na potrzeby podatku od nieruchomości. Skład sądzący wskazuje przede wszystkim na to, że zgodnie z zasadą czynnego udziału stron w każdym stadium postępowania podatkowego (art. 123 Ordynacji podatkowej) — organy podatkowe obowiązane są zapewnić podatnikom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie. Sformułowanie zasady ogólnej o takiej treści należy wiązać z tym, że postępowanie podatkowe nie ma charakteru kontradyktoryjnego, dominująca jest w nim pozycja organu podatkowego. Z zasadą czynnego udziału stron w postępowaniu wiąże się ściśle zasada dochodzenia do prawdy obiektywnej oraz zasada praworządności. Gwarancjami procesowymi realizacji tych zasad są uprawnienia zapewniające stronom bezpośredni wpływ na przebieg postępowania wyjaśniającego i dowodowego oraz na samą decyzję. I tak m.in. konkretyzacją zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym są postanowienia art. 190 i 200 Ordynacji podatkowej. I tak zgodnie z postanowieniami art. 190 Ordynacji podatkowej — strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, opinii biegłych lub oględzin na 7 dni przed terminem. Stronie przysługuje niezbywalne prawo brania udziału w przeprowadzeniu dowodu, prawo zadawania pytań świadkom i biegłym oraz składania wyjaśnień. Naruszenie praw strony do udziału w czynnościach dowodowych jest ciężkim naruszeniem przepisów procesowych, które mogą skutkować zastosowaniem nawet postanowień art. 240 § 1 pkt. Ordynacji podatkowej. W niniejszej sprawie brakuje w aktach administracyjnych przesłanych Sądowi jakichkolwiek dowodów na to, by Burmistrz umożliwił A. i L. J. aktywny udział w czynnościach dowodowych, mających na celu ustalenie, czy posiadany przez nich domek letniskowy typu "Brda" ma fundamenty, czy też jest ich pozbawiony. Kwestia ta może być tylko i wyłącznie rozstrzygnięta na zasadzie art. 197 Ordynacji podatkowej w oparciu o opinię biegłego, gdyż rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga wiadomości specjalnych z zakresu prawa budowlanego, których nie ma organ podatkowy. Podobnie fachowej wiedzy biegłego wymaga rozstrzygnięcie, czy sporny obiekt jest trwale związany z gruntem. Burmistrz, opierając swą wymiarową decyzję z dnia [...]r. na opinii biegłego z dziedziny budownictwa - również z dnia [...]r., w sposób rażący naruszył uprawnienia stron wynikające z art. 190 Ordynacji podatkowej -pozbawiając ich możliwości aktywnego uczestniczenia w wizji lokalnej biegłego, zadawania pytań biegłemu, składania wyjaśnień i zastrzeżeń do opinii owego biegłego, czy prawa do powołania innego biegłego. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż o istnieniu owej opinii biegłego strony mogły się najwcześniej dowiedzieć z wydanej i dostarczonej im decyzji wymiarowej przez organ podatkowy pierwszej instancji. W aktach administracyjnych sprawy brakuje też jakiegokolwiek dowodu na to, iż organy podatkowe obu instancji zapewniły stronie możliwość wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, co jest także jednym z przejawów zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym i co nakazuje organom podatkowym obu instancji, art. 200 Ordynacji podatkowej. W aktach sprawy brakuje w szczególności zwrotnego potwierdzenia zawiadomienia strony o wyznaczeniu jej siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przez organy obu instancji. Z powyższych względów, z uwagi na istotne naruszenie praw strony w postępowaniu dowodowym przez organy podatkowe obu instancji, zaskarżone decyzje nie mogły się ostać. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/J. Ruszyński /-/J. Małecki /-/M. Skwierzyńska KS