I SA/Po 191/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku KŚ o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi KŚ na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży lokalu mieszkalnego wraz z przynależnym udziałem w nieruchomości wspólnej postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący KŚ pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie posiada żadnych stałych dochodów ani też żadnego majątku ruchomego i nieruchomości. Wnioskodawca podał, że korzysta z pomocy innych ludzi. Skarżący wyjaśnił, że nie uchyla się od pracy, ale ciężko jest zdobyć stałe zatrudnienie osobie w wieku [...] lat o nienajlepszym stanie zdrowia. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada oszczędności. Skarżący oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej [...]. Skarżący utrzymuje się z prac dorywczych, z tego tytułu uzyskuje ok. [...]. Zobowiązania i stałe wydatki wynoszą [...]. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że z uwagi na brak udokumentowanych dochodów nie składał zeznań rocznych podatkowych za [...]. Wnioskodawca podał, że aktualnie nie posiada żadnych aktywnych rachunków bankowych oraz rachunków kart kredytowych. Skarżący wyjaśnił, że jego miesięczne koszty utrzymania są minimalne, ponieważ lokal, który użytkuje, jest własnością syna, który pokrywa koszty utrzymania tego lokalu, a także pomaga mu w ten sposób, że przeznacza drobne kwoty na jego bieżące utrzymanie, łącznie około [...] miesięcznie. Wnioskodawca podał, że lokal, który użytkuje, należy do syna, jednakże syn w nim nie mieszka i ma zamiar sprzedać tę nieruchomość. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych udziałów w spółkach ani też nie pełni w nich żadnych funkcji. Dochody uzyskiwane z prac dorywczych są nieregularne i polegają na pracach w ogrodzie, zbierania i sprzedaży surowców wtórnych, uzyskiwane dochody wynoszą ok. [...] miesięcznie. Skarżący oświadczył, że mieszka sam i nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami. Wnioskodawca podał, że nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny, gdyż jest osobą schorowaną. Skarżący nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Wnioskodawca nie posiada pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jego od kosztów sądowych, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami. Skarżący uzyskuje dochody z prac dorywczych w wysokości [...] miesięcznie, korzysta z pomocy syna, którą określił na kwotę [...]. Skarżący wykazał zatem, że nie ma środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] (wpis od skargi). Nie ma również żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania tych kosztów. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.