I SA/Po 1912/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku BP o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi BP na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych ponad kwotę [...] już uiszczoną tytułem wpisu, 2. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Skarżący BP wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazane w sentencji postanowienie Dyrektora Izby Celnej. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości [...]. Skarżący w odpowiedzi uiścił wpis sądowy w w.w kwocie. Następnie BP złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podał, że od kilku lat pozostaje bez pracy, jedynie w okresie [...] udało mu się znaleźć zatrudnienie. Żona skarżącego pracuje na [...] etatu w A w P. Wnioskodawca podał, że wykonuje prace dorywcze, t.j. remonty u swoich znajomych. Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i z córką. Wnioskodawca posiada dom o pow. [...] m2 oraz nieużytek rolny o pow. [...] m2, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności oraz przedmiotów o wartości powyżej [...]. Skarżący podał, że dochód małżonki wynosi [...], dochód córki [...]. Wnioskodawca wskazał, że miesięczne zobowiązania i stałe wydatki wynoszą ok. [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że łączne koszty utrzymania bez wyżywienia kształtują się na poziomie ok. [...]. Skarżący wyjaśnił, że nie ma z żoną żadnych kredytów do spłacenia. Wskazał, że córka mieszka z nimi pod jednym dachem, jednakże prowadzi odrębne samodzielne gospodarstwo domowe. Skarżący oświadczył, że on i jego żona nie posiadają udziałów w spółkach, nie pełnią również żadnych funkcji. Małżonka posiada samochód osobowy marki C, rok prod. [...], o wartości ok. [...], skarżący nie posiada żadnego pojazdu mechanicznego. Wnioskodawca wyjaśnił, że pracuje dorywczo jako tzw. "złota rączka" u sąsiadów i znajomych, z tego tytułu uzyskuje [...] miesięcznie. Skarżący oświadczył, że nie prowadzi działalności gospodarczej. Do pisma załączył kserokopie zeznań rocznych podatkowych za [...] oraz wyciągi z rachunku bankowego. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie go, poza uiszczony już wpis od skargi w kwocie [...], od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niego radcy prawnego, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z oświadczeń skarżącego wynika, że wnioskodawca utrzymuje się z prac dorywczych, małżonka natomiast jest zatrudniona na [...] etatu na umowę o pracę. Skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej. Uzyskiwane przez wnioskodawcę i jego żonę dochody przeznaczone są na miesięczne utrzymanie. Wnioskodawca wykazał zatem, że nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie. Zaznaczyć należy, że mimo zwolnienia skarżącego od obowiązku poniesienia kosztów sądowych brak jest podstawy prawnej do zwrotu uiszczonego przez niego wpisu sądowego, który jest kosztem należnym i uiszczonym, zatem zwolnienie w ramach prawa pomocy obejmuje dalsze koszty sądowe niniejszego postępowania. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.