I SA/Po 1929/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan(spr) Sędziowie NSA Maria Skwierzyńska as.sąd. WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant st.sekr.sąd. Urszula Kosowska po rozpoznaniu w dniu 09 maja 2005 r. sprawy ze skargi G.D. na decyzję Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. Nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 906,- zł (słownie: dziewięćset sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. wstrzymuje wykonanie decyzji wymienionych w punkcie 1 do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/M.Jaśniewicz /-/G.Gorzan /-/M.Skwierzyńska W dniu 16.10.[...]r. wpłynął do Urzędu Skarbowego wniosek G. D. z dnia 14.10.[...]r. w sprawie umorzenia ewentualnie rozłożenia na raty zaległości podatkowych z tytułu (po dokładnym sprecyzowaniu): zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za rok [...] w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...]zł., podatku dochodowego od osób fizycznych za rok [...] w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...]zł., podatku od towarów i usług za okres od września [...]r. do sierpnia [...]r. w kwocie łącznej [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie łącznej [...]zł (wszystkie odsetki za zwłokę naliczono do dnia złożenia wniosku tj. [...]r.) Urząd Skarbowy pismem z dnia [...]r. nr [...] (karta nr 2) wezwał G. D. w trybie przepisu art. 169 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa do usunięcia braków poprzez przedłożenie informacji dot. pomocy udzielonej w okresie trzech kolejnych lat poprzedzających dzień złożenia wniosku o udzielenie pomocy (podstawa prawna - przepis art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy dla przedsiębiorców), oraz określenie, jakim podatnik jest przedsiębiorcą (małym, średnim czy dużym), a także zakwalifikowanie rodzaju pomocy, o którą podatnik wniósł. Urząd Skarbowy nie prosił ponadto o przedstawienie informacji o aktualnej sytuacji ekonomicznej przedsiębiorcy, oświadczenia o stanie majątkowym podatnika oraz dowodów stwierdzających wysokość aktualnych dochodów współmałżonki podatnika. W dniu [...]r. podatnik uzupełnił przedmiotowy wniosek przesyłając do Urzędu Skarbowego żądane informacje. Decyzja Urzędu Skarbowego z dnia [...]r. o odmowie umorzenia zaległości podatkowych została w wyniku rozpatrzenia odwołania podatnika uchylona przez Izbę Skarbową Ośrodek Zamiejscowy decyzją z dnia [...]r. i sprawę przekazano organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Podstawą tego orzeczenia było stwierdzenie naruszenia przepisu art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej przez pozbawienie strony prawa udziału w postępowaniu. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...]r. wydaną na podstawie art. 67 § 1 i art. 207 § 1 Ordynacji podatkowej odmówił umorzenia zaległości podatkowych, objętych wnioskiem wraz z odsetkami za zwlokę. Nie dopatrując się podstaw do uwzględnienia wniosku w oparciu o kryteria przewidziane w powołanym wyżej art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy I instancji wskazał nadto na nieskorzystanie przez podatnika z możliwości umorzenia części zaległości podatkowych na podstawie ustawy z dnia 30. 08.2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz. 1287). W dniu [...]r. G. D. wniósł odwołanie do Izby Skarbowej - Ośrodek Zamiejscowy wnioskując ponownie o uchylenie przedmiotowej decyzji Urzędu Skarbowego i rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z treścią jego żądania. W uzasadnieniu odwołania G. D. przytoczył identyczną argumentację jak zawartą w poprzednich pismach kierowanych do organów podatkowych dot. zarówno przyczyn powstania przedmiotowych zaległości, jak i jego obecnie trudnej sytuacji finansowej. Decyzją z dnia [...]r. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W skardze na powyższą decyzję skarżący podatnik wniósł o jej uchylenie i orzeczenie zgodnie z żądaniem wniosku, podnosząc nienależytą ocenę jego sytuacji z punktu widzenia "ważnego interesu podatnika". W ocenie zobowiązanego podatnika organy podatkowe w uzasadnieniach decyzji przede wszystkim zajmowały się pouczeniem podatnika jak powinno się prowadzić działalność gospodarczą i tym samym przekonywały skarżącego o jego wyłącznej winie. Skarżący opisuje powody podjęcia decyzji o rozpoczęciu działalności gospodarczej (wysokie bezrobocie, założenie rodziny), a także przyczyny powstania przedmiotowych zaległości podatkowych (nie wywiązywanie się kontrahentów ze swych zobowiązań). Skarżący podkreśla, iż pomimo popełnienia wielu błędów w prowadzonej działalności gospodarczej jego celem nigdy nie było oszukiwanie Skarbu Państwa, a popełniane błędy wynikały przede wszystkim z tego, że nie stać go było na zatrudnienie fachowca, który zająłby się prowadzeniem ksiąg podatkowych, czy też rozliczeniami z urzędem skarbowym i ZUS-em. Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) wniesienie skargi wszczyna postępowanie sądowe, w którym dokonuje się kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem. Jednocześnie w toku tej kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną i rozstrzyga w granicach danej sprawy, co wynika z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270). Wniosek skarżącego skierowany do Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzenie podatku dochodowego i podatku VAT nosi datę 14.10.[...]r., prezentatę Urzędu Skarbowego potwierdzającą jego wpływ dnia 16.10.[...]r., wskazanie adresu skarżącego "[...],[...] N.". We wniosku tym skarżący wskazał, że nie jest w stanie spłacić zadłużenia podatkowego, posiada bowiem nadto zadłużenia bankowe. Wniosek ten skarżący złożył po wejściu w życie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz. 1287) ale przed upływem ustawowego terminu do jego złożenia w trybie tej ustawy i to do organu, który w świetle jej postanowień jest dla skarżącego, ze względu także na rodzaj zaległości podatkowych, organem restrukturyzacyjnym. We wniosku z dnia 14.10.[...]r. podatnik nie zawarł wprawdzie określenia, iż podstawą jego wniesienia jest powołana wyżej ustawa restrukturyzacyjna ale też nie wskazał, ze żądanie umorzenia zaległości podatkowych opiera na przepisie art. 67 Ordynacji podatkowej. Zważywszy na powyższe okoliczności oraz treść art. 120 i art. 121 § 1 oraz art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej nie było przeszkód w ocenie Sądu do nadania biegu wnioskowi skarżącego z dnia 14.10.[...]r. właściwego dla jego rozpatrzenia w trybie ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców. Zwrócić uwagę należy, iż organ I instancji możliwość skorzystania przez skarżącego z tej regulacji ustawowej dopuszczał, czemu dał wyraz w swoich pismach z dnia 7.10. [...]r. i 4.11. [...]r., które do niego skierował, jednak nie dotarły one do adresata, gdyż zostały wysłane na adres inny, niż podany we wniosku z dnia 14.10. [...]r. Także organ II instancji w uzasadnieniu decyzji zwrócił uwagę na powyższe okoliczności wyciągając jednak z nich wniosek, który trudno zaakceptować, iż to skarżący podatnik nie wykazał żadnego zainteresowania przewidzianą w tej ustawie formą likwidacji ciążących na nim zaległości podatkowych. Wzywając podatnika pismem z dnia 23.10. [...]r. na wskazany przez niego adres w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej należało w pierwszym rzędzie ustalić czy jego wniosek o umorzenie zaległości podatkowych należy traktować, jako złożony w sprawie restrukturyzacji zaległości podatkowych, wskazać zakres wymaganych dla takiego wniosku dokumentów oraz skutek ich nieprzedłożenia. Podatnik wniósł bowiem o umorzenie zaległości podatkowych, z zawodu jest kierowcą, nie działał przez pełnomocnika, a ustawa o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych dla podatników będących przedsiębiorcami przewiduje także możliwość umorzenia niektórych należności podatkowych z odsetkami za zwłokę, gdy zostaną spełnione określone w niej warunki tyle, że orzeczone na jej podstawie umorzenie zaległości znanych na dzień 30.06.2002 r. nie zależy od uznania administracyjnego. Z zasady ogólnej pogłębiania zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej) wynika obowiązek wyczerpującego i należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Uchylanie się przez organ podatkowy od działania w myśl tak pojętej wyżej wymienionej zasady postępowania prowadzić może do wykorzystania przez organ podatkowy nieznajomości prawa po stronie podatnika, co godzi w konstytucyjną zasadę praworządności w demokratycznym państwie prawnym. Skoro, zatem postępowanie podatkowe przeprowadzono w rozpoznawanej sprawie bez uprzedniego wyjaśnienia i ustalenia w sposób nie budzący wątpliwości treści żądania podatnika, które stanowiło podstawę jego wszczęcia i winno wyznaczać przedmiot rozstrzygania, należało uznać, że uchybienie to nie tylko mogło, ale miało istotny wpływ na wynik postępowania. Dla złożenia bowiem wniosku o umorzenie zaległości podatkowych w trybie ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców przewidziano zawity termin ustawowy, który już upłynął, jednak przed jego upływem wniosek skarżącego wpłynął do organu restrukturyzacyjnego, natomiast wniosek o umorzenie zaległości podatkowych w oparciu o przesłanki określone w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej podatnik może złożyć każdego czasu, o ile powołuje się na kryteria ocenne, w tym przepisie wymienione. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit."c", art. 134 § 1, art. 152 i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji wyroku. /-/M.Jaśniewicz /-/G.Gorzan /-/M.Skwierzyńska LF