I SA/Po 1940/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska(spr) Sędziowie NSA Gabriela Gorzan as.sąd. WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant st.sekr.sąd. Urszula Kosowska po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2005 r. sprawy ze skargi Funduszu A sp. z o.o. w P. w likwidacji na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji o d d a l a s k a r g ę /-/M.Jaśniewicz /-/S.Zapalska /-/G.Gorzan Naczelnik Urzędu Skarbowego Oddział Egzekucyjny, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia[...]2000 r. o numerze [...] wystawionego przez wierzyciela Urząd Skarbowy, a obejmującego zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie [...] zł (należność główna) wszczął w dniu [...]lipca 2000 r. postępowanie egzekucyjne wobec dłużnika Funduszu A sp. z o.o. w P. W dniu [...] sierpnia 2000 r. dokonał zajęcia rachunków bankowych w Banku [...] i [...] Banku, a w dniu [...] sierpnia 2000 r. w banku., który obejmował 36 wierzytelności wynikających z tytułu pożyczek, faktur, cesji wierzytelności, zwrotu dopłat do kapitału, pożyczki długoterminowe na kwotę [...] zł oraz akcje i udziały w 30 podmiotach na kwotę [...] zł. Natomiast w dniu [...] sierpnia 2000 roku dokonał zajęcia ruchomości 13 samochodów, 23 komputerów i gotówki znajdującej się w kasie w kwocie [...] zł. Pismami z dnia [...] sierpnia 2000 r. dokonał zajęcia 16 spośród ustalonych wierzytelności (pozostałe nie kwalifikowały się do zajęcia z uwagi na niską wartość) oraz 23 praw majątkowych wynikających z posiadanych papierów majątkowych. Większość zajętych wierzytelności okazała się niemożliwa do zrealizowania z powodu złej sytuacji finansowej dłużników zajętej wierzytelności, a to z uwagi na procesy likwidacji bądź upadłości i ze względu na siedziby dłużników zajętych wierzycieli znajdujące się poza granicami kraju. Sprzedane nieruchomości i zajęte wierzytelności nie zaspokoiły podstawowego długu, a nawet kosztów egzekucyjnych. Wnioskiem z [...] maja 2002 r. Likwidator Funduszu A zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o zwolnienie spod zajęcia kwoty [...] zł i wpłacenie jej na rachunek bankowy wnioskodawcy jako wypłata wynagrodzeń pracowniczych za miesiąc kwiecień 2002 r. Jako powód wniosku podał bardzo trudną sytuację finansową spółki, oraz możliwość wystąpienia przez pracowników na drogę sądową z uwagi na niezrealizowanie podstawowego uprawnienia pracownika - zapłaty za prace przez pracodawcę, co z kolei wiąże się z kosztami dla spółki. Postanowieniem z dnia [...] o odpowiednim numerze Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił zwolnienia spod egzekucji żądanej we wniosku kwoty, a jako powód powołał art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, że ze względu na ważny interes wnioskodawcy, organ egzekucyjny może zwolnić spod egzekucji określone składniki majątkowe dłużnika, jeżeli uzyska zgodę wierzyciela. W przedmiotowej sprawie postanowieniem z [...] o odpowiednim numerze wierzyciel nie wyraził zgody na takie zwolnienie i dlatego bez znaczenia jest brak środków finansowych i brak wpływów na rachunek bankowy, ponieważ uzyskanie zgody jest podstawowym warunkiem dokonania zwolnienia. Zdaniem naczelnika Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, realizuje umowy z innymi podmiotami i pozyskuje w ten sposób dochód. W zażaleniu na to postanowienie likwidator Funduszu A Spółka z o.o. w P. domaga się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez zwolnienie spod egzekucji kwoty [...] zł na poczet wynagrodzeń pracowniczych za miesiąc kwiecień 2002 r. i ponownie przedstawia argumenty zawarte we wniosku. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji i wyraził następujący pogląd prawny. Obowiązek uzyskania zgody wierzyciela na zwolnienie w trybie art. 13 ustawy egzekucyjnej zajętych składników majątkowych spoczywa na dłużniku, który powinien taką zgodę uzyskać i załączyć do wniosku o zwolnienie. W przedmiotowej sprawie takiej zgody dłużnik nie uzyskał. Ustawodawca przewidział odrębny sposób zaspokojenia z zajętej wierzytelności z rachunku bankowego bieżących należności pracowniczych w trybie art. 81 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten wyraźnie stanowi i pozwala na wypłatę kwot na bieżące wynagrodzenie za pracę jednak wyłącznie z zajętego rachunku bankowego. Wypłaty na bieżące wynagrodzenia dokonane są przez bank na żądanie dłużnika, po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. Ocena wiarygodności dowodu mającego być podstawą dokonania wypłat z rachunku bankowego należy do banku. Egzekucja zajętych wierzytelności odbywa się na zasadach określonych w art. 89 do 92 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i przepisy te nie obligują organu egzekucyjnego do zwolnień jakichkolwiek kwot z zajętych wierzytelności dłużnika na poczet wypłat pracownikom wynagrodzeń za pracę. Powyższe postanowienie zaskarżył Likwidator Funduszu A sp. z o.o. do Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Z w Poznaniu skargą, w której ponawia zarzuty i powody postawione w zażaleniu do Izby Skarbowej oraz we wniosku z [...] maja 2002 r.. Skarżący zarzuca, że Urząd Skarbowy w momencie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, po sprawdzeniu pochodzenia należności kontaktował się bezpośrednio z dłużnikami i wręczył im nakazy wpłacania kwot bezpośrednio na rachunek wierzyciela – Urzędu Skarbowego. O procedurze skarżący nie był zawiadomiony podobnie jak o wielkości kwot uzyskiwanych przez Urząd Skarbowy od dłużników skarżącego. Działo się więc to wbrew przepisom postępowania dotyczących zasady jawności, jasności i udzielania informacji o każdej dokonanej przez organ czynności. Ani organ I, ani II instancji argumentów podnoszonych przez skarżącego także w zażaleniu nie wzięły pod uwagę. Organ nie zważył, że takie postępowanie doprowadziło do niemożności wykorzystania instytucji przewidzianej w art. 81 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W związku z tym dokonał błędnej interpretacji wskazanych przepisów. Ponadto w szczególności podkreśla błędną interpretację art. 13 § 1 i błędne powołanie art. 81 § 4 zamiast § 2 cyt. ustaw, oraz domaga się uchylenia obu postanowień. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej nie znajduje podstaw do zmiany swego stanowiska i domaga się oddalenia skargi, oraz podkreśla, że załączone do zażalenia postanowienie Sądu Okręgowego w P. Wydział IX Gospodarczy z dnia 29.05.2002 r. sygn. akt IX Gz 163/02 oddalające wniosek o ogłoszenie upadłości, nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, pozwala ono natomiast organowi egzekucyjnemu, bez przeszkód, w dalszym ciągu prowadzić postępowanie egzekucyjne. Jedynie bowiem ogłoszenie upadłości, w myśl art. 63 § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24.10.1934 r. prawo upadłościowe (Dz.U. z 1991r. Nr 118, poz. 512 ze zm.) spowodowałoby zawieszenie, a następnie umorzenie wszczętego wcześniej postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 ustawy 30 stycznia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) – sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie sądowe nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) – prawo o ustroju sądów administracyjnych Sąd w zakresie swej właściwości sprawuje kontrole zaskarżonych decyzji wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem materialnym, przepisami postępowania i to nie tylko samej decyzji, ale także procedowania organu przed jej wydaniem. Postanowienie organu odwoławczego wbrew zarzutowi skargi nie narusza prawa. W sprawie bezsporne jest, że na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] 2002 r. wszczęto postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania zaległego podatku dochodowego od osób prawnych w kwocie [...] zł (należność główna) orzeczonego decyzją Inspektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...]. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2000 r. i z [...] sierpnia 2000 r. dokonał zajęcia rachunków bankowych w [...] SA O/P., Bank [...] SA O/P., [...] SA [...] O/P. i [...] w K. Powyższe zawiadomienia zostały odebrane przez banki w dniu [...] i [...] sierpnia 2000 r. i w tym samym dniu Fundusz A otrzymał odpisy zawiadomień (dowód – akta egzekucyjne k. [...], [...], [...] i [...]). Z akt egzekucyjnych również wynika, ze Funduszowi doręczono tytuł wykonawczy przy wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Przez czynność egzekucyjną należy rozumieć każdą czynność przewidzianą w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 1991 r. nr 36 poz. 161 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od 2000 roku), który prowadzi do wykonania obowiązku określonego w art. 2 ustawy. Każda czynność egzekucyjna powinna zostać dokonana w formie przewidzianej prawem – ustawą egzekucyjną, w zgodzie z procedurą zawartą w kpa i Ordynacji podatkowej. W niniejszej sprawie tą czynnością egzekucyjną było zajęcie wierzytelności pieniężnych w bankach. Według art. 80 § 1 powyższej ustawy w celu dokonania egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego organ egzekucyjny przesyła do oddziału lub innej jednostki egzekucyjnej banku, w którym zobowiązany (dłużnik) posiada rachunek bankowy, zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i zgodnie z art. 32 tej ustawy zawiadomienie zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Natomiast z art. 81 § 1 cyt. ustawy wynika, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu. Z treści tego przepisu wynika, że doręczenie bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wywołuje skutki zajęcia. Nie mają tego charakteru zawiadomienia wysłane do dłużnika i wierzyciela. Konsekwencją zawiadomienia jest wszczęcie egzekucji co miało w sprawie miejsce i znajduje odzwierciedlenie w należnościach objętych tytułem wykonawczym. Dokonując powyższych rozważań Sąd ubocznie ustosunkował się do zarzutu zawartego w skardze odnośnie braku zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych, ponieważ ta kwestia nie była przedmiotem wniosku z [...] maja 2002 r. (dowód k. [...] akt egzekucyjnych) i wydanych postanowień przez organ I i II-ej instancji. Spór w sprawie dotyczył odmowy zwolnienia spod egzekucji kwoty [...] zł na pokrycie należności pracowniczych za miesiąc kwiecień 2002 r. O zwolnieniu spod egzekucji stanowi art. 13 ustawy egzekucyjnej – w myśl którego organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Przepis ten wyraźnie stanowi, że zwolnić z egzekucji można określone składniki majątkowe i to za zgodą wierzyciela. Postanowieniem z dnia [...] o nr [...]Urząd Skarbowy wierzyciel nie wyrazi zgody (dowód k. [...] akt egzekucyjnych), który jest podstawą zwolnienia z egzekucji. Postanowienie o udzieleniu zgody jest ostateczne i nie służy na nie zażalenie. Zgoda organu egzekucyjnego nie dotyczy wypłat na bieżące wynagrodzenie za prace oraz zasadzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania. O wypłacie kwot z zajętego rachunku bankowego na bieżące wynagrodzenie za prace traktuje art. 81 § 4 cyt ustawy. W przepisie tym ustawodawca wyraźnie stanowi, że wypłata na wynagrodzenie za pracę może nastąpić po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. To bank dokonuje wypłat z zajętego rachunku bankowego tylko na wynagrodzenie za pracę. Z takim wnioskiem i z odpisem listy płac zobowiązany dłużnik Fundusz A sp. z o.o. winien wystąpić do banku, w którym posiada określone kwoty pieniężne o zrealizowanie przedstawionej listy płac pracowników spółki. W art. 81 § 4 ustawodawca wprowadził bezwzględne pierwszeństwo co do wypłat wynagrodzeń pracowniczych, alimentów i rent o charakterze alimentacyjnym. Słuszny jest pogląd przedstawiony w odpowiedzi na skargę, że egzekucja zajętych wierzytelności odbywa się na zasadach określonych w art. 89 do 92 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i że przepisy te nie obligują do zwolnień. W ocenie Sądu nie została również naruszona zasada celowości uznana za główną zasadę postępowania egzekucyjnego – art. 7 ust. 2 ustawy, który to przepis nakazuje organom egzekucyjnym stosowanie najłagodniejszego sposobu wykonania długu podatkowego, uwzględniającego interesy dłużnika. Należy podkreślić, że w pewnym okresie organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne oraz stara się, a wynika to z akt egzekucyjnych stosować środki egzekucyjne, które nie sprawią zobowiązanemu niepotrzebnych szkód z tytułu kosztów egzekucyjnych. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane bez naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.