I SA/Po 1951/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska (spr.) Sędziowie NSA Janusz Ruszyński Asesor sądowy Maciej Jaśniewicz Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu w dniu 08 listopada 2005r. sprawy ze skargi A.Sz. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej A. Sz. kwotę 250 zł /dwieście pięćdziesiąt złotych/tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; /-/ M.Jaśniewicz /-/ M.Skwierzyńska /-/ J.Ruszyński A.Sz. pismem z dnia [...] lutego 2003r. wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, w toku którego wyegzekwowano z jej konta w dniu [...] lutego 2003r. kwotę [...] zł. Zobowiązana zarzuciła organowi egzekucyjnemu prowadzenie egzekucji bez doręczenia jej tytułu wykonawczego i w toku rozpoznawania przez Urząd Skarbowy jej wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1999. Urząd Skarbowy postanowieniem z dnia [...] w sprawie stanowiska wierzyciela, na podstawie art. 123 kpa i art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991r. Nr 36, poz. 161 ze zm.), uznał zarzuty A. Sz. za niezasadne. W uzasadnieniu postanowienia w. w. organ stwierdził, że w dniu [...] Urząd Skarbowy wystawił tytuł wykonawczy na zaległość podatkową w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1999 w kwocie [...] zł. W dniu [...] lutego 2003r., a więc po wystawieniu tytułu wykonawczego wpłynął do organu podatkowego wniosek podatniczki o rozłożenie na raty w. w. zaległości podatkowej, który nie został przez stroną zaopatrzony w znaki opłaty skarbowej. W dniu [...] lutego 2003r. A. Sz. otrzymała wezwanie do uzupełnienia braku formalnego wniosku w w. w. zakresie. W wyznaczonym 7 dniowym okresie podatniczka nie uiściła opłaty skarbowej, wobec czego - zgodnie z art. 169 Ordynacji podatkowej - wniosek strony decyzją z dnia [...] pozostawiono bez rozpoznania. Na postanowienie to A.Sz. wniosła zażalenie do Izby Skarbowej, w którym podniosła, ze organ I instancji nie odniósł się do treści wniesionych przez nią zarzutów i nie rozpatrzył sprawy co do meritum. Izba Skarbowa, po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...]m. in. na podstawie art. 34 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji m. in. wskazał, że podatniczka nie złożyła odwołania od decyzji pozostawiającej bez rozpoznania jej wniosek o rozłożenie na raty zaległości podatkowej, którą doręczono jej w dniu [...]marca 2003r. Nadto powołując się na przepis art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Izba Skarbowa stwierdziła, że strona ma prawo złożenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, z tym, że w przypadku zarzutów określonych w pkt 1 - 5 art. 33 wypowiedź wierzyciela jest dla organu wiążąca i na jej podstawie wydaje on postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów. W swoim postanowieniu wierzyciel wypowiedział się co do złożonego przez podatniczkę wniosku o rozłożenie na raty dochodzonej zaległości podatkowej, natomiast podniesione w zarzutach argumenty mogą być rozpatrzone jedynie przez organ egzekucyjny, a nie przez wierzyciela. Organ II instancji stwierdził też, że złożone przez stronę zarzuty "nie znajdują potwierdzenia", co uzasadnia utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia. Na postanowienie to pełnomocnik A.Sz. wniósł skargę do Naczelnego Sadu Administracyjnego, zarzucając organom obu instancji naruszenie art. 120 Ordynacji podatkowej przez bezprawne dokonanie egzekucji z naruszeniem art. 26 § 1 i § 5, art. 32, art. 33 pkt 10 i art. 80 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisów art. 122 i art. 123 Ordynacji podatkowej, co uzasadnia wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podnosi, że ani Urząd Skarbowy ani Izba Skarbowa nie odniosły się do kwestii dopuszczalności egzekucji w niniejszej sprawie, skoro prowadzona była bez uprzedniego doręczenia stronie tytułu wykonawczego. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wnosi o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpatrując sprawę na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zważył, co następuje: Na wstępie zauważyć należy, że w myśl postanowień przepisu art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. W związku z powyższym przy ocenie zgodności z prawem wydanych w sprawie przez organy obu instancji postanowień, rozważając ich zasadność, wskazać należy na odrębność postępowania egzekucyjnego w przypadku tożsamości organu egzekucyjnego i wierzyciela i m. in. na przepis art. 26 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1996r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj Dz. U. z 2002r., Nr 110, poz. 968 ze zm.). Z jego treści jednoznacznie wynika, że w przypadku, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego, zaś wszczęcie egzekucji następuje w myśl § 5 pkt 1 i 2 tegoż art. 26 z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o jej zajęciu lub o zajęciu innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Z powołanego wyżej art. 26 § 4 oraz z treści art. 34 § 5 powołanej ustawy stanowiącego, że wierzycielowi będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym nie przysługuje prawo zaskarżenia postanowienia wierzyciela, wynika, że w przypadku tożsamości organu egzekucyjnego z wierzycielem egzekwowanego zobowiązania, bezzasadne jest wydawanie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela. Za takim stwierdzeniem przemawiają także zasady logiki, że ten sam organ tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego oraz (obecnie) Dyrektor Izby Skarbowej nie mogą prawnie skutecznie występować raz w roli wierzyciela a raz organu egzekucyjnego, a także treść art. 34 § 1 w. w. ustawy , co do związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela. Podobny pogląd prezentowany jest również przez komentatorów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas - Postępowanie egzekucyjne w administracji - Komentarz. Wydanie 3 str. 118) a także w orzecznictwie Sądów administracyjnych np. wyrok NSA z dnia 20 lutego 1998r. sygn. akt I SA/Łd 911/96. W świetle powyższego uznać należy, że wydanie w sprawie przez organ I i II instancji postanowień w sprawie stanowiska wierzyciela było bezpodstawne i zbędne, wobec czego należało wydać jedynie postanowienie w sprawie rozstrzygnięcia zasadności wniesionych przez A.Sz. zarzutów. Z wyżej podanych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "a" i "c" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. /-/ M. Jaśniewicz /-/ M. Skwierzyńska /-/ J. Ruszyński AR