I SA/Po 1999/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Dominik Mączyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 marca 2016 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie kary porządkowej oddala skargę. Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] nr [...] wszczął postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w związku z wewnątrzwspólnotowym nabyciem samochodu marki T. Organ uznał, że dla prawidłowego przeprowadzenia i zakończenia w.w postępowania podatkowego koniecznym stało się dokonanie oględzin samochodu i wyjaśnienie kwestii, która funkcja samochodu – przewóz osób czy towaru stanowiła jego funkcję przeważającą, decydującą o przeznaczeniu pojazdu i w rezultacie o jego klasyfikacji towarowej. Ponadto, organ podatkowy dążył do wyjaśnienia rozbieżności w ilości posiadanych miejsc siedzących wynikających z otrzymanych dokumentów rejestracyjnych pojazdu oraz ustalenia, czy konstrukcja samochodu została zmieniona, czy też pojazd nadal był eksploatowany w stanie, w którym został przywieziony do kraju. Naczelnik Urzędu Celnego w związku z powyższym pismem z dnia [...] wezwał ML do stawienia się w dniu [...] o godz. [...] w Urzędzie Celnym w celu przeprowadzenia czynności dowodowych. W dniu [...] do organu I instancji wpłynęło pismo pełnomocnika strony, który z uwagi na kolizję z terminami innych czynności zwrócił się z wnioskiem o zmianę terminu przeprowadzenia oględzin pojazdu na dzień [...] o godz. [...]. Organ uwzględnił w.w wniosek i pismem z dnia [...] wyznaczył nowy termin przeprowadzenia czynności dowodowych, zgodny z zaproponowanym przez stronę. W dniu [...] do Naczelnika Urzędu Celnego wpłynął wniosek strony o odroczenie terminu oględzin pojazdu z uwagi na chorobę ML, uniemożliwiającą jej udział w czynnościach i uczynienie zadość wezwaniu. Do wniosku załączono zaświadczenie lekarskie nr [...] wystawione przez A, poświadczające niezdolność do pracy w okresie [...], ze wskazaniem lekarskim "chory może chodzić" (cyfra [...] w polu nr [...]). Naczelnik Urzędu Celnego pismem z dnia [...], doręczonym w dniu [...] wezwał ML do stawienia się w dniu [...] o godz. [...] w Oddziale w celu przeprowadzenia czynności dowodowych w postaci oględzin pojazdu, a w przypadku braku możliwości osobistego stawienia się w wyznaczonym terminie organ wezwał do okazania pojazdu na ul. P [...] w W o godz. [...]. Organ wyjaśnił, że samochód do oględzin może okazać osoba trzecia, niekoniecznie jego właściciel. Ponadto, organ po raz kolejny pouczył stronę o możliwości zastosowania kary porządkowej wynikającej z Ordynacji podatkowej. ML nie stawiła się na wezwanie organu, jak również nie okazała pojazdu, będącego przedmiotem postępowania podatkowego w miejscu wskazanym w wezwaniu, co wynika z notatki służbowej sporządzonej na okoliczność przybycia funkcjonariusza Urzędu Celnego na wskazany adres, celem dokonania oględzin pojazdu. Strona nie przedłożyła również żadnego usprawiedliwienia wyjaśniającego brak zastosowania się do ponownego wezwania organu. Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] nr [...] nałożył na ML karę porządkową w wysokości [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że wymierzona wysokość kary jest adekwatna do okoliczności sprawy oraz sytuacji materialnej strony. Dokonanie oględzin pojazdu jest konieczne dla ustalenia stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do wydania decyzji. Strona prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą [...] i uzyskuje z tego tytułu dochód. W dniu [...] strona zakupiła przedmiotowy pojazd, którego wartość w chwili zakupu kształtowała się w wysokości [...], a obecnie średnia wartość rynkowa pojazdu wynosi około [...]. W ocenie Naczelnika Urzędu Celnego strona posiada możliwości finansowe na zapłatę kary porządkowej w wysokości nałożonej przez organ. Pismem z dnia [...] strona wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez jego zastosowanie i nałożenie na uczestniczkę grzywny w sytuacji, gdy organ nie miał ku temu podstaw, oraz naruszenie art. 7 Kpa poprzez zaniechanie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania w tym zakresie. W uzasadnieniu podniosła, że nie okazała samochodu w dniu [...], gdyż działanie takie było obiektywnie niemożliwe. Samochód został bowiem sprzedany podmiotowi B w dniu [...]. Na potwierdzenie załączyła kopię sprzedaży. W ocenie strony dyscyplinowanie nałożeniem kary porządkowej jest uzasadnione o ile istnieje faktyczna możliwość wykonania żądań organu, natomiast gdy istnieje fizyczna przeszkoda (brak samochodu) to uniemożliwia to ukaraniu karą porządkową. Skarżąca podała, że w okresie wskazanym przez organ ona i jej mąż chorowali, co utrudniało kontakt z pełnomocnikiem, jak i organem celem poinformowania o sprzedaży pojazdu. Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił w jakim celu organ I instancji chciał przeprowadzić środek dowodowy w postaci oględzin samochodu i zauważył, że o zamiarze przeprowadzenia oględzin strona dowiedziała się w dniu [...]. Organ I instancji dwukrotnie, uwzględniając wnioski strony zmieniał wyznaczony termin przeprowadzenia czynności dowodowych. Pomimo tego strona do dnia wydania zaskarżonego postanowienia, t.j. do dnia [...] nie stawiła się w miejscu wyznaczonym przez organ, jak również nie umożliwiła dokonania oględzin. Do dnia wydania zaskarżonego postanowienia nie poinformowała również organu o sprzedaży samochodu. Fakt sprzedaży samochodu w dniu [...] nie może stanowić argumentu uzasadniającego odstąpienie od wymierzenia kary porządkowej. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, w której zarzuciła naruszenie przepisów, mające istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy, w szczególności: - art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy skarżąca nie mogła uczynić zadość wezwaniu organu do okazania w dniu [...] samochodu T, ze względu na fakt, iż przedmiotowy samochód został sprzedany ponad [...] przed datą wskazaną w wezwaniu, - art. 122 w zw. z art. 187 Ordynacji podatkowej poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i w efekcie niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do: - ustalenia przez organy, że skarżąca w okresie niezdolności do pracy zajmowała się osobiście sprzedażą przedmiotowego samochodu za granicą, pomimo że sprzedaż ta została dokonana za pośrednictwem komisu, - nałożenie kary porządkowej na skarżącą, pomimo że w dacie wyznaczonego okazania T skarżąca nie była już właścicielką przedmiotowego samochodu. Wobec powyższego skarżąca wniosła: - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz na podstawie art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. o uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a. o umorzenie postępowania w sprawie nałożenia kary porządkowej na skarżącą, ewentualnie: - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz na podstawie art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. o uchylenie postanowienia organu I instancji, Skarżąca wniosła również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie podatkowe, w toku którego została skarżącej wymierzona kara porządkowa, zostało umorzone decyzją z dnia [...] nr [...] przez Naczelnika Urzędu Celnego. Skarżąca podkreśliła, że w wyznaczonym przez Urząd Celny terminie nie była już właścicielką przedmiotowego samochodu, nie znajdował się on nawet w jej posiadaniu. Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz.1647 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym; nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do kwestii, czy organ podatkowy mógł nałożyć na skarżącą karę porządkową, a zatem przedmiotem kontroli jest postanowienie o nałożeniu na skarżącą kary porządkowej w trybie art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej jako: "O.p."). Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 O.p. strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, mogą zostać ukarani karą porządkową do 2800 zł. Sąd zauważa, że kara porządkowa jest środkiem dyscyplinującym uczestników postępowania i regulacja ta zapewnia organom podatkowym środki prawne niezbędne dla realizacji ustawowych zadań. Skoro na organie podatkowym zasadniczo spoczywa obowiązek ustalenia okoliczności faktycznych sprawy, zgromadzenia i rozważenia materiału dowodowego, to w świetle art. 155 § 1 O.p organ może wezwać stronę m.in. do okazania przedmiotu oględzin, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy. Narzędzie dyscyplinujące w art. 262 O.p. ma zabezpieczyć możliwość prawidłowego wykonania ciążącego na organie obowiązku dochodzenia do prawdy materialnej i umożliwienia organowi wydania przewidzianych prawem rozstrzygnięć w wynikających z przepisów Ordynacji podatkowej czy innych ustaw podatkowych terminach. Sąd zauważa również, że w postępowaniu w sprawie nałożenia kary porządkowej ustawodawca przewidział dwa odrębne środki "odwoławcze", t.j. tryb zażaleniowy uregulowany w art. 262 § 5 O.p., zgodnie z którym karę porządkową nakłada się w formie postanowienia, na które służy zażalenie oraz wniosek o uchylenie kary porządkowej wynikający z przepisu art. 262 § 6 O.p., w świetle którego organ podatkowy, który nałożył karę porządkową, może na wniosek ukaranego, złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, uznać za usprawiedliwione niestawiennictwo lub niewykonanie innych obowiązków, o których mowa w § 1, i uchylić postanowienie nakładające karę. Z w.w przepisów wynika zatem, że w przypadku złożenia wniosku o uchylenie kary porządkowej organ ocenia zasadność twierdzenia o zaistnieniu okoliczności usprawiedliwiających niestawiennictwo i niewykonanie nałożonego przez organ podatkowy obowiązku, o tyle w pierwszym ze wskazanych trybów rozpatruje się jedynie zarzuty przeciwko samemu nałożeniu kary. Zatem w postępowaniu wywołanym wnioskiem o uchylenie postanowienia nakładającego karę porządkową w trybie art. 262 § 1 pkt 2 O.p., ocenie podlega wyłącznie to, czy niewykonanie nałożonych przez organ obowiązków przez wezwanego można uznać za usprawiedliwione. Z kolei zażalenie na postanowienie nakładające taką karę uruchamia postępowanie mające zweryfikować zasadność samego ukarania. Stąd w postępowaniu zażaleniowym dotyczącym zasadności nałożenia kary porządkowej nie mają znaczenia i nie mogą zostać rozpoznane okoliczności usprawiedliwiające niewykonanie nałożonego przez organ podatkowy obowiązku (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 20.06.2013r., sygn. akt II SABk 125/13, wyrok WSA w Krakowie z dnia 26.06.2014 r., sygn. akt I SA/Kr 835/14). Skarżąca zarówno w postępowaniu przed organem I instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym, reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika, który pismem z dnia [...] wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] o nałożeniu na skarżącą kary porządkowej w wysokości [...]. W tych okolicznościach nie mogą odnieść zamierzonego skutku wszystkie te argumenty skargi, które zmierzają do wykazania okoliczności usprawiedliwiających nieokazanie przez skarżącą samochodu marki T w wyznaczonym przez ten organ terminie. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Celnego dla potrzeb prowadzonego postępowania podatkowego w podatku akcyzowym wezwał skarżącą [...] razy do okazania samochodu marki T, celem dokonania oględzin, t.j. pismami z dnia [...]. W odpowiedzi na [...] wezwania skarżąca wnosiła o zmianę wyznaczonego w nich terminu dokonania czynności oględzin ze względu na kolizję z terminami (pismo z dnia [...]) następnie z uwagi na chorobę potwierdzoną zwolnieniem lekarskim (pismo z dnia [...]). Organ [...] przychylił się do wniosków strony i wyznaczył kolejny dogodny dla niej termin. W przypadku ostatniego wezwania z dnia [...] skarżąca nie zareagowała i nie wniosła o zmianę terminu. Skarżąca mimo wezwania z dnia [...] nie okazała w wyznaczonym na dzień [...] pojazdu. Skarżąca nie poinformowała również organu, że pojazd został sprzedany. Wobec powyższego, zgodnie z treścią wezwania z dnia [...], funkcjonariusz celny stawił się pod wskazany adres, t.j. ul. P [...], w W w dniu [...], przy czym nikt drzwi wejściowych na posesję nie otworzył, nie został również przedstawiony do oględzin samochód. W aktach administracyjnych nie ma dowodu z którego wynikałoby, że przed wydaniem przez Naczelnika Urzędu Celnego postanowienia nakładającego na skarżącą karę porządkową strona albo jej pełnomocnik powiadomili organ podatkowy, że w dniu [...], w którym miały być przeprowadzone oględziny pojazdu, strona nie była już w jego posiadaniu. Dopiero po wydaniu tego postanowienia, w zażaleniu po raz pierwszy podniesiono, że skarżąca w dniu [...] sprzedała w.w samochód, natomiast na etapie skargi skarżąca przedstawiła umowę komisu z dnia [...]. Zauważyć zatem należy, że skarżąca zanim doszło do nałożenia na nią kary porządkowej mogła powiadomić Naczelnika Urzędu Celnego, że samochód został sprzedany. Skarżąca nie uczyniła tego. Skarżąca mogła powiadomić o tym zdarzeniu organ podatkowy również w dniu [...], kiedy to został wyznaczony przez organ termin dokonania oględzin pojazdu czy to stawiając się w Urzędzie Celnym, czy po przybyciu na wyznaczone miejsce funkcjonariusza celnego, który, jak wynika z akt sprawy, nikogo nie zastał. Skarżąca o fakcie sprzedaży pojazdu mogła powiadomić Naczelnika Urzędu Celnego również pisemnie. W ocenie Sądu zachowanie skarżącej przedłużało w sposób nieuzasadniony postępowanie podatkowe, które z uwagi na sprzedaż samochodu zostało następnie decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w dniu [...] umorzone. Skarżąca w skardze podniosła, że zastosowanie art. 262 O.p., w sytuacji umorzenia postępowania głównego jest niedopuszczalne. W tym miejscu zauważyć należy, że postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu marki T zostało umorzone decyzją z dnia [...], a zatem po dacie orzekania przez organ I, jak i II instancji o nałożeniu na skarżącą kary porządkowej. W tych okolicznościach w ocenie Sądu zarzuty podniesione w skardze należy uznać za bezzasadne. Ponadto w ocenie Sądu nałożona kara porządkowa w wysokości [...] mieści się w granicach określonych przez art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten nie uzależnia jej wymiaru od jakichkolwiek przesłanek. Sąd administracyjny w przypadku kontroli rozstrzygnięcia opartego o uznanie administracyjne, może jedynie badać, czy organ celny nie przekroczył jego granic ustawowych. W niniejszej sprawie do przekroczenia takich granic nie doszło. Organ dostatecznie uzasadnił obciążenie skarżącej kwotą [...]. Wobec powyższego Sąd nie stwierdzając naruszeń tak prawa materialnego jak i procesowego na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.